೯. ತಣ್ಹಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೯. ನವಮೇ ಜಾಲಿನಿನ್ತಿ ಜಾಲಸದಿಸಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಜಾಲಂ ಸಮನ್ತತೋ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತಂ ಆಕುಲಬ್ಯಾಕುಲಂ, ಏವಂ ತಣ್ಹಾಪೀತಿ ಜಾಲಸದಿಸತ್ತಾ ಜಾಲಿನೀತಿ ವುತ್ತಾ. ತಯೋ ವಾ ಭವೇ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತಾಯ ಏತಿಸ್ಸಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಭೂತಂ ಜಾಲಂ ಅತ್ಥೀತಿಪಿ ಜಾಲಿನೀ. ಸರಿತನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಸರಿತ್ವಾ ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಠಿತಂ. ವಿಸಟನ್ತಿ ಪತ್ಥಟಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ವಿಸತ್ತಿಕನ್ತಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಿಸತ್ತಂ ಲಗ್ಗಂ ಲಗಿತಂ. ಅಪಿಚ ‘‘ವಿಸಮೂಲಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ. ವಿಸಫಲಾತಿ ವಿಸತ್ತಿಕಾ’’ತಿಆದಿನಾಪಿ (ಮಹಾನಿ. ೩; ಚೂಳನಿ. ಮೇತ್ತಗೂಮಾಣವಪುಚ್ಛಾನಿದ್ದೇಸೋ ೨೨) ನಯೇನೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಉದ್ಧಸ್ತೋತಿ ಉಪರಿ ಧಂಸಿತೋ. ಪರಿಯೋನದ್ಧೋತಿ ಸಮನ್ತಾ ವೇಠಿತೋ. ತನ್ತಾಕುಲಕಜಾತೋತಿ ತನ್ತಂ ವಿಯ ಆಕುಲಜಾತೋ. ಯಥಾ ನಾಮ ದುನ್ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಮೂಸಿಕಚ್ಛಿನ್ನಂ ಪೇಸಕಾರಾನಂ ತನ್ತಂ ತಹಿಂ ತಹಿಂ ಆಕುಲಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಇದಂ ಅಗ್ಗಂ ಇದಂ ಮೂಲ’’ನ್ತಿ ಅಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಗ್ಗಂ, ಮೂಲೇನ ವಾ ಮೂಲಂ ಸಮಾನೇತುಂ ದುಕ್ಕರಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸತ್ತಾ ಇಮಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ಪರಿಯೋನದ್ಧಾ ಆಕುಲಬ್ಯಾಕುಲಾ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸರಣಮಗ್ಗಂ ಉಜುಂ ಕಾತುಂ. ಗುಲಾಗುಣ್ಠಿಕಜಾತೋತಿ ಗುಲಾಗುಣ್ಠಿಕಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪೇಸಕಾರಕಞ್ಜಿಯಸುತ್ತಂ. ಗುಲಾ ನಾಮ ಸಕುಣಿಕಾ, ತಸ್ಸಾ ಕುಲಾವಕೋತಿಪಿ ಏಕೇ. ಯಥಾ ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಆಕುಲಂ ಅಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಗ್ಗಂ, ಮೂಲೇನ ವಾ ಮೂಲಂ ಸಮಾನೇತುಂ ದುಕ್ಕರನ್ತಿ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ಮುಞ್ಜಪಬ್ಬಜಭೂತೋತಿ ಮುಞ್ಜತಿಣಂ ವಿಯ ಪಬ್ಬಜತಿಣಂ ವಿಯ ಚ ಭೂತೋ, ತಾದಿಸೋ ಜಾತೋ. ಯಥಾ ತಾನಿ ತಿಣಾನಿ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತರಜ್ಜುಂ ಜಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಕತ್ಥಚಿ ಪತಿತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ತಿಣಾನಂ ‘‘ಇದಂ ಅಗ್ಗಂ ಇದಂ ಮೂಲ’’ನ್ತಿ ಅಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಗ್ಗಂ, ಮೂಲೇನ ವಾ ಮೂಲಂ ಸಮಾನೇತುಂ ದುಕ್ಕರಂ. ತಮ್ಪಿ ಚ ಪಚ್ಚತ್ತಪುರಿಸಕಾರೇ ಠತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾ ಭವೇಯ್ಯ ಉಜುಂ ಕಾತುಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಅಞ್ಞೋ ಸತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಧಮ್ಮತಾಯ ತಣ್ಹಾಜಾಲಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸರಣಮಗ್ಗಂ ಉಜುಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏವಮಯಂ ಲೋಕೋ ತಣ್ಹಾಜಾಲೇನ ಪರಿಯೋನದ್ಧೋ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ಸಂಸಾರಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ. ತತ್ಥ ಅಪಾಯೋತಿ ನಿರಯ-ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿ-ಪೇತ್ತಿವಿಸಯ-ಅಸುರಕಾಯಾ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹಿ ತೇ ವಡ್ಢಿಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅಪಾಯಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತಥಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಗತಿಭಾವತೋ ದುಗ್ಗತಿ. ಸುಖಸಮುಸ್ಸಯತೋ ವಿನಿಪತಿತತ್ತಾ ವಿನಿಪಾತೋ. ಇತರೋ ಪನ –

‘‘ಖನ್ಧಾನಞ್ಚ ಪಟಿಪಾಟಿ, ಧಾತುಆಯತನಾನ ಚ;

ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನಂ ವತ್ತಮಾನಾ, ಸಂಸಾರೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ.

ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ ನಾತಿಕ್ಕಮತಿ, ಅಥ ಖೋ ಚುತಿತೋ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಚುತಿನ್ತಿ ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ಗಣ್ಹಮಾನೋ ತೀಸು ಭವೇಸು ಚತೂಸು ಯೋನೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಗತೀಸು ಸತ್ತಸು ವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತೀಸು ನವಸು ಸತ್ತಾವಾಸೇಸು ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ವಾತಕ್ಖಿತ್ತನಾವಾ ವಿಯ ಯನ್ತೇ ಯುತ್ತಗೋಣೋ ವಿಯ ಚ ಪರಿಬ್ಭಮತಿಯೇವ.

ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಸ್ಸ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಉಪಾದಾಯ. ಇದಞ್ಹಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಬಾಹಿರಸ್ಸ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಬಾಹಿರಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಉಪಾದಾಯ, ಇದಮ್ಪಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಅಸ್ಮೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದೇತಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಉಪಾದಾಯ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಸಮೂಹಗ್ಗಾಹತೋ ಅಸ್ಮೀತಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತ್ಥಸ್ಮೀತಿ ಹೋತೀತಿಆದೀಸು ಪನ ಏವಂ ಸಮೂಹತೋ ಅಹನ್ತಿ ಗಹಣೇ ಸತಿ ತತೋ ಅನುಪನಿಧಾಯ ಚ ಉಪನಿಧಾಯ ಚಾತಿ ದ್ವಿಧಾ ಗಹಣಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಅನುಪನಿಧಾಯಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ಆಕಾರಂ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಸಕಭಾವಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಇತ್ಥಸ್ಮೀತಿ ಹೋತಿ, ಖತ್ತಿಯಾದೀಸು ಇದಂಪಕಾರೋ ಅಹನ್ತಿ ಏವಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ತಾವ ಅನುಪನಿಧಾಯ ಗಹಣಂ. ಉಪನಿಧಾಯ ಗಹಣಂ ಪನ ದುವಿಧಂ ಹೋತಿ ಸಮತೋ ಚ ಅಸಮತೋ ಚ. ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಏವಂಸ್ಮೀತಿ ಅಞ್ಞಥಾಸ್ಮೀತಿ ಚ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಏವಂಸ್ಮೀತಿ ಇದಂ ಸಮತೋ ಉಪನಿಧಾಯ ಗಹಣಂ, ಯಥಾಯಂ ಖತ್ತಿಯೋ ಯಥಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಏವಮಹಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞಥಾಸ್ಮೀತಿ ಇದಂ ಪನ ಅಸಮತೋ ಗಹಣಂ, ಯಥಾಯಂ ಖತ್ತಿಯೋ ಯಥಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ತತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಅಹಂ, ಹೀನೋ ವಾ ಅಧಿಕೋ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಾನಿ ತಾವ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನಿ.

ಅಸಸ್ಮೀತಿ ಸತಸ್ಮೀತಿ ಇಮಾನಿ ಪನ ದ್ವೇ ಯಸ್ಮಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಸಂ, ನಿಚ್ಚಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸೀದತೀತಿ ಸತಂ, ಅನಿಚ್ಚಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ತಸ್ಮಾ ಸಸ್ಸತುಚ್ಛೇದವಸೇನ ವುತ್ತಾನೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇತೋ ಪರಾನಿ ಸನ್ತಿ ಏವಮಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಂಸಯಪರಿವಿತಕ್ಕವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ. ಸನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಏವಮಾದೀಸು ಅಹಂ ಸಿಯನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಪುರಿಮಚತುಕ್ಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಅಪಿಹಂ ಸನ್ತಿಆದೀನಿ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಿ ನಾಮ ಅಹಂ ಭವೇಯ್ಯನ್ತಿ ಏವಂ ಪತ್ಥನಾಕಪ್ಪನವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ. ತಾನಿಪಿ ಪುರಿಮಚತುಕ್ಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿಆದೀನಿ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಅನಾಗತವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಚತುಕ್ಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏವಮೇತೇ –

‘‘ದ್ವೇ ದಿಟ್ಠಿಸೀಸಾ ಸೀಸಞ್ಞೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಸೀಸಮೂಲಕಾ;

ತಯೋ ತಯೋತಿ ಏತಾನಿ, ಅಟ್ಠಾರಸ ವಿಭಾವಯೇ.

ಏತೇಸು ಹಿ ಅಸಸ್ಮಿ, ಸತಸ್ಮೀತಿ ಏತೇ ದ್ವೇ ದಿಟ್ಠಿಸೀಸಾ ನಾಮ. ಅಸ್ಮಿ, ಸನ್ತಿ, ಅಪಿಹಂ ಸನ್ತಿ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಏತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸುದ್ಧಸೀಸಾ ಏವ. ಇತ್ಥಸ್ಮೀತಿಆದಯೋ ತಯೋ ತಯೋತಿ ದ್ವಾದಸ ಸೀಸಮೂಲಕಾ ನಾಮಾತಿ ಏವಮೇತೇ ದ್ವೇ ದಿಟ್ಠಿಸೀಸಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸುದ್ಧಸೀಸಾ ದ್ವಾದಸ ಸೀಸಮೂಲಕಾತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಧಮ್ಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇಮಾನಿ ತಾವ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಸ್ಸ ಉಪಾದಾಯ ಅಟ್ಠಾರಸ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಾನಿ. ಬಾಹಿರಸ್ಸ ಉಪಾದಾಯ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮಿನಾತಿ ಇಮಿನಾ ರೂಪೇನ ವಾ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವಾತಿ ಏಸ ವಿಸೇಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವ.

ಇತಿ ಏವರೂಪಾನಿ ಅತೀತಾನಿ ಛತ್ತಿಂಸಾತಿ ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅತೀತೇ ಅದ್ಧನಿ ಛತ್ತಿಂಸ. ಅನಾಗತಾನಿ ಛತ್ತಿಂಸಾತಿ ಏಕಮೇಕಸ್ಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ಅನಾಗತೇ ಅದ್ಧನಿ ಛತ್ತಿಂಸ. ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಛತ್ತಿಂಸಾತಿ ಏಕಸ್ಸ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಯಥಾಸಮ್ಭವತೋ ಬಹೂನಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಅದ್ಧನಿ ಛತ್ತಿಂಸಾವ. ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಪನ ನಿಯಮೇನೇವ ಅತೀತೇ ಅದ್ಧನಿ ಛತ್ತಿಂಸ, ಅನಾಗತೇ ಛತ್ತಿಂಸ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಛತ್ತಿಂಸ. ಅನನ್ತಾ ಹಿ ಅಸದಿಸತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠಿಭೇದಾ ಸತ್ತಾ. ಅಟ್ಠಸತಂ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಂ ಹೋನ್ತೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಅಟ್ಠಸತಸಙ್ಖಾತಂ ತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಏವಮತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.