(೧೩) ೩. ಭಯವಗ್ಗೋ

೧. ಅತ್ತಾನುವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅತ್ತಾನುವಾದಭಯನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅನುವದನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯಂ. ಪರಾನುವಾದಭಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಸ ಅನುವಾದತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯಂ. ದಣ್ಡಭಯನ್ತಿ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಕಮ್ಮಕಾರಣಾ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯಂ. ದುಗ್ಗತಿಭಯನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಭಯಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತಾನುವಾದಭಯನ್ತಿಆದೀಸು ಅತ್ತಾನುವಾದಭಯಂ ತಾವ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಹಿರೀ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಸಾಸ್ಸ ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರಂ ಜನೇತಿ, ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರೋ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ಪರಾನುವಾದಭಯಂ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓತ್ತಪ್ಪಂ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ತದಸ್ಸ ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರಂ ಜನೇತಿ, ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರೋ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ. ದುಗ್ಗತಿಭಯಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಹಿರೀ ಸಮುಟ್ಠಾತಿ, ಸಾಸ್ಸ ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರಂ ಜನೇತಿ, ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರೋ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ.

೨. ಊಮಿಭಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೨. ದುತಿಯೇ ಉದಕೋರೋಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಉದಕಂ ಓತರನ್ತಸ್ಸ. ಪಾಟಿಕಙ್ಖಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾನಿ. ಸುಸುಕಾಭಯನ್ತಿ ಚಣ್ಡಮಚ್ಛಭಯಂ. ಮುಖಾವರಣಂ ಮಞ್ಞೇ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಮುಖಪಿದಹನಂ ವಿಯ ಕರೋನ್ತಿ. ಓದರಿಕತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮಹೋದರತಾಯ ಮಹಗ್ಘಸಭಾವಸ್ಸ. ಅರಕ್ಖಿತೇನೇವ ಕಾಯೇನಾತಿಆದೀಸು ಕಾಯದ್ವಾರೇ ತಿವಿಧಸ್ಸ ಸಂವರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅರಕ್ಖಿತೇನ ಕಾಯೇನ. ವಚೀದ್ವಾರೇ ಚತುಬ್ಬಿಧಸ್ಸ ಸಂವರಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ ಅರಕ್ಖಿತಾಯ ವಾಚಾಯ.

೩. ಪಠಮನಾನಾಕರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೩. ತತಿಯೇ ತದಸ್ಸಾದೇತೀತಿ ತಂ ಝಾನಂ ಸುಖಸ್ಸಾದೇನ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ. ನಿಕಾಮೇತೀತಿ ಪತ್ಥೇತಿ. ವಿತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ತುಟ್ಠಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ತದಧಿಮುತ್ತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಧಿಮುತ್ತೋ, ತಂ ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತೋ. ತಬ್ಬಹುಲವಿಹಾರೀತಿ ತೇನ ಝಾನೇನ ಬಹುಲಂ ವಿಹರನ್ತೋ. ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ಸಹಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಪ್ಪೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಅತ್ಥಿ ಹೀನಂ, ಅತ್ಥಿ ಮಜ್ಝಿಮಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಣೀತಂ. ತತ್ಥ ಹೀನೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕಪ್ಪಸ್ಸ ತತಿಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ಮಜ್ಝಿಮೇನ ಉಪಡ್ಢಕಪ್ಪೋ, ಪಣೀತೇನ ಕಪ್ಪೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ನಿರಯಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ನಿರಯಗಮನೀಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಪರಾಪರಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಅನನ್ತರಮೇವ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಭವೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ರೂಪಭವೇ ಠತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ನ ಹೇಟ್ಠಾ ಓತರತಿ. ಯದಿದಂ ಗತಿಯಾ ಉಪಪತ್ತಿಯಾ ಸತೀತಿ ಯಂ ಇದಂ ಗತಿಯಾ ಚ ಉಪಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸತಿ ಸೇಖಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ರೂಪಭವೇ ಉಪರಿ ದುತಿಯತತಿಯಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಪನ ನಿರಯಾದಿಗಮನಂ, ಇದಂ ನಾನಾಕರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಂ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಪಣೀತಭಾವನೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಂ ಅಟ್ಠಕಪ್ಪಾ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ಮಜ್ಝಿಮೇನ ಚತ್ತಾರೋ, ಹೀನೇನ ದ್ವೇ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಕಪ್ಪಾತಿ ಏತ್ಥ ಯಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಪ್ಪೋ, ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾ’’ತಿ, ತಮ್ಪಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಪ್ಪೋತಿ ಚ ಗುಣಸ್ಸಪಿ ನಾಮಂ, ತಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪೋ ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾ ಚತ್ತಾರೋ ಕಪ್ಪಾತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೋ ಪಠಮಂ ವುತ್ತೋ ಕಪ್ಪೋ, ಸೋ ದ್ವೇ ವಾರೇ ಗಣೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ಗುಣೇನ ದ್ವೇ ಕಪ್ಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ದುತಿಯೇನ ಚತ್ತಾರೋ, ಪುನ ತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಕಪ್ಪಾತಿ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಗುಣಿತಾ ಏಕೇನ ಗುಣೇನ ಅಟ್ಠ ಹೋನ್ತಿ, ದುತಿಯೇನ ಸೋಳಸ, ತತಿಯೇನ ದ್ವತ್ತಿಂಸ, ಚತುತ್ಥೇನ ಚತುಸಟ್ಠೀತಿ. ಏವಮಿಧ ಪಣೀತಜ್ಝಾನವಸೇನ ಚತುಸಟ್ಠಿ ಕಪ್ಪಾ ಗಹಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಞ್ಚ ಕಪ್ಪಸತಾನೀತಿ ಇದಂ ಪಣೀತಸ್ಸೇವ ಉಪಪತ್ತಿಜ್ಝಾನಸ್ಸ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ವೇಹಪ್ಫಲೇಸು ವಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಆದೀಸು ವಿಯ ತಿಣ್ಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾನಂ ಅಭಾವತೋ ಏತ್ತಕಮೇವ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ. ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ವುತ್ತಂ.

೪. ದುತಿಯನಾನಾಕರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೪. ಚತುತ್ಥೇ ರೂಪಮೇವ ರೂಪಗತಂ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನಿಚ್ಚತೋತಿಆದೀಸು ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನ ಅನಿಚ್ಚತೋ, ಆಬಾಧಟ್ಠೇನ ರೋಗತೋ, ಅನ್ತೋ ಪದುಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಗಣ್ಡತೋ, ಅನುಪವಿಟ್ಠಟ್ಠೇನ ಸಲ್ಲತೋ, ಸದುಕ್ಖಟ್ಠೇನ ಅಘತೋ, ಸಮ್ಪೀಳನಟ್ಠೇನ ಆಬಾಧತೋ, ಅವಿಧೇಯ್ಯಟ್ಠೇನ ಪರತೋ, ಪಲುಜ್ಜನಟ್ಠೇನ ಪಲೋಕತೋ, ನಿಸ್ಸತ್ತಟ್ಠೇನ ಸುಞ್ಞತೋ, ಅವಸವತ್ತನಟ್ಠೇನ ಅನತ್ತತೋ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಅನಿಚ್ಚತೋ ಪಲೋಕತೋ’’ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಪದೇಹಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ ಕಥಿತಂ, ‘‘ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ’’ತಿ ದ್ವೀಹಿ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಂ, ಸೇಸೇಹಿ ದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಮನುಪಸ್ಸತೀತಿ ಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧೇ ತಿಲಕ್ಖಣಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ತಯೋ ಮಗ್ಗೇ ತೀಣಿ ಫಲಾನಿ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಸುದ್ಧಾವಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ತತ್ಥ ಠಿತೋ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ಭಾವೇತ್ವಾ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

೫-೬. ಮೇತ್ತಾಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೧೨೫-೧೨೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಮೇತ್ತಾ, ದುತಿಯಾದಿವಸೇನ ಕರುಣಾದಯೋ ದಸ್ಸಿತಾ. ಛಟ್ಠಂ ಚತುತ್ಥೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೭. ಪಠಮತಥಾಗತಅಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೭. ಸತ್ತಮೇ ಪಾತುಭಾವಾತಿ ಪಾತುಭಾವೇನ. ಕುಚ್ಛಿಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕುಚ್ಛಿಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಓಕ್ಕನ್ತೇ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಏವಂ ಹೋತಿ, ನ ಓಕ್ಕಮಮಾನೇ. ಅಪ್ಪಮಾಣೋತಿ ವುಡ್ಢಿಪ್ಪಮಾಣೋ, ವಿಪುಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಳಾರೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ದೇವಾನಂ ದೇವಾನುಭಾವನ್ತಿ ಏತ್ಥ ದೇವಾನಂ ಅಯಮಾನುಭಾವೋ – ನಿವತ್ಥವತ್ಥಸ್ಸ ಪಭಾ ದ್ವಾದಸ ಯೋಜನಾನಿ ಫರತಿ, ತಥಾ ಸರೀರಸ್ಸ, ತಥಾ ವಿಮಾನಸ್ಸ, ತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಲೋಕನ್ತರಿಕಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ತಿಣ್ಣಂ ಚಕ್ಕವಾಳಾನಂ ಅನ್ತರಾ ಏಕೇಕೋ ಲೋಕನ್ತರಿಕೋ ಹೋತಿ, ತಿಣ್ಣಂ ಸಕಟಚಕ್ಕಾನಂ ಪತ್ತಾನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಆಹಚ್ಚ ಠಪಿತಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಓಕಾಸೋ ವಿಯ. ಸೋ ಪನ ಲೋಕನ್ತರಿಕನಿರಯೋ ಪರಿಮಾಣತೋ ಅಟ್ಠಯೋಜನಸಹಸ್ಸಪ್ಪಮಾಣೋ ಹೋತಿ. ಅಘಾತಿ ನಿಚ್ಚವಿವಟಾ. ಅಸಂವುತಾತಿ ಹೇಟ್ಠಾಪಿ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಾ. ಅನ್ಧಕಾರಾತಿ ತಮಭೂತಾ. ಅನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿನಿವಾರಣತೋ ಅನ್ಧಭಾವಕರಣತಿಮಿಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ತತ್ಥ ಕಿರ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ಜಾಯತಿ. ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕಾನನ್ತಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಕಿರ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ತೀಸು ದೀಪೇಸು ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕಾ. ಏಕೇಕಾಯ ದಿಸಾಯ ನವ ನವ ಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಆಲೋಕಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ಏವಂಮಹಾನುಭಾವಾ. ಆಭಾ ನಾನುಭೋನ್ತೀತಿ ಪಭಾ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಕಿರ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಸ್ಸ ವೇಮಜ್ಝೇನ ಚರನ್ತಿ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಲೋಕನ್ತರನಿರಯಾ. ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ತತ್ಥ ಆಭಾ ನಪ್ಪಹೋನ್ತಿ.

ಯೇಪಿ ತತ್ಥ ಸತ್ತಾತಿ ಯೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಲೋಕನ್ತರಮಹಾನಿರಯೇ ಸತ್ತಾ ಉಪಪನ್ನಾ. ಕಿಂ ಪನ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಭಾರಿಯಂ ದಾರುಣಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಞ್ಚ ಉಪರಿ ಅಪರಾಧಂ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪಾಣವಧಾದಿಸಾಹಸಿಕಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೇ ಅಭಯಚೋರನಾಗಚೋರಾದಯೋ ವಿಯ. ತೇಸಂ ಅತ್ತಭಾವೋ ತಿಗಾವುತಿಕೋ ಹೋತಿ, ವಗ್ಗುಲೀನಂ ವಿಯ ದೀಘನಖಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ರುಕ್ಖೇ ವಗ್ಗುಲಿಯೋ ವಿಯ ನಖೇಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳಪಬ್ಬತಪಾದೇ ಲಗ್ಗನ್ತಿ. ಯದಾ ಸಂಸಪ್ಪನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾಸಗತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಥ ‘‘ಭಕ್ಖೋ ನೋ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ತತ್ಥ ಬ್ಯಾವಟಾ ವಿಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಲೋಕಸನ್ಧಾರಕಉದಕೇ ಪತನ್ತಿ, ವಾತೇ ಪಹರನ್ತೇಪಿ ಮಧುಕಫಲಾನಿ ವಿಯ ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಉದಕೇ ಪತನ್ತಿ, ಪತಿತಮತ್ತಾವ ಅಚ್ಚನ್ತಖಾರೇ ಉದಕೇ ಪಿಟ್ಠಪಿಣ್ಡಿ ವಿಯ ವಿಲೀಯನ್ತಿ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಕಿರ ಭೋ ಸನ್ತಿ ಸತ್ತಾತಿ ಭೋ ಯಥಾ ಮಯಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಾಮ, ಏವಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಕಿರ ಸತ್ತಾ ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನತ್ಥಾಯ ಇಧೂಪಪನ್ನಾತಿ ತಂದಿವಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಓಭಾಸೋ ಏಕಯಾಗುಪಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ತಿಟ್ಠತಿ. ಯಾವತಾ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಪಬುದ್ಧೋ ಆರಮ್ಮಣಂ ವಿಭಾವೇತಿ, ತತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಹೋತಿ. ದೀಘಭಾಣಕಾ ಪನ ‘‘ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಾತಮತ್ತಮೇವ ವಿಜ್ಜುಓಭಾಸೋ ವಿಯ ನಿಚ್ಛರಿತ್ವಾ ಕಿಂ ಇದನ್ತಿ ಭಣನ್ತಾನಂಯೇವ ಅನ್ತರಧಾಯತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ.

೮. ದುತಿಯತಥಾಗತಅಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೮. ಅಟ್ಠಮೇ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠೀಹಿ ಅಲ್ಲೀಯಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಆಲಯೋತಿ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ, ಸಕಲಮೇವ ವಾ ವಟ್ಟಂ. ಆರಮನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆರಾಮೋ, ಆಲಯೋ ಆರಾಮೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಆಲಯಾರಾಮಾ. ಆಲಯೇ ರತಾತಿ ಆಲಯರತಾ. ಆಲಯೇ ಸಮ್ಮುದಿತಾತಿ ಆಲಯಸಮ್ಮುದಿತಾ. ಅನಾಲಯೇ ಧಮ್ಮೇತಿ ಆಲಯಪಟಿಪಕ್ಖೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಿತೇ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ. ಸುಸ್ಸೂಸತೀತಿ ಸೋತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ. ಸೋತಂ ಓದಹತೀತಿ ಸೋತಂ ಠಪೇತಿ. ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತೀತಿ ಆಜಾನನತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತಿ. ಮಾನೋತಿ ಮಞ್ಞನಾ, ಮಞ್ಞಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ವಾ ಸಕಲಂ ವಟ್ಟಮೇವ. ಮಾನವಿನಯೇ ಧಮ್ಮೇತಿ ಮಾನವಿನಯಧಮ್ಮೇ. ಉಪಸಮಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅನುಪಸಮೋ, ಅನುಪಸನ್ತಟ್ಠೇನ ವಾ ವಟ್ಟಮೇವ ಅನುಪಸಮೋ ನಾಮ. ಓಪಸಮಿಕೇತಿ ಉಪಸಮಕರೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಿತೇ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಗತಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಗತಾ. ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸೇನ ಪರಿಯೋನದ್ಧತ್ತಾ ಅಣ್ಡಂ ವಿಯ ಭೂತಾತಿ ಅಣ್ಡಭೂತಾ. ಸಮನ್ತತೋ ಓನದ್ಧಾತಿ ಪರಿಯೋನದ್ಧಾ. ಅವಿಜ್ಜಾವಿನಯೇತಿ ಅವಿಜ್ಜಾವಿನಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತಂ, ತಂನಿಸ್ಸಿತೇ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಚತೂಸು ಠಾನೇಸು ವಟ್ಟಂ, ಚತೂಸು ವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೯. ಆನನ್ದಅಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೯. ನವಮೇ ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾ ಆನನ್ದಂ ದಸ್ಸನಾಯಾತಿ ಯೇ ಭಗವನ್ತಂ ಪಸ್ಸಿತುಕಾಮಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಯೇ ವಾ ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಕಿರಾನನ್ದೋ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕೋ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಸಙ್ಘಸೋಭನೋ’’ತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣೇ ಸುತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಭಿಕ್ಖುಪರಿಸಾ ಆನನ್ದಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಅತ್ತಮನಾತಿ ‘‘ಸವನೇನ ನೋ ದಸ್ಸನಂ ಸಮೇತೀ’’ತಿ ಸಕಮನಾ ತುಟ್ಠಚಿತ್ತಾ. ಧಮ್ಮನ್ತಿ ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಆವುಸೋ, ಖಮನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನೀಯಂ, ಕಚ್ಚಿ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕರೋಥ, ಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯವತ್ತಂ ಪೂರೇಥಾ’’ತಿ ಏವರೂಪಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಧಮ್ಮಂ. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭಗಿನಿಯೋ, ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಥಾ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ನಾನಾಕರಣಂ ಹೋತಿ. ಉಪಾಸಕೇಸು ‘‘ಸ್ವಾಗತಂ, ಉಪಾಸಕ, ನ ತೇ ಕಿಞ್ಚಿ ಸೀಸಂ ವಾ ಅಙ್ಗಂ ವಾ ರುಜ್ಜತಿ, ಅರೋಗಾ ತೇ ಪುತ್ತಭಾತರೋ’’ತಿ ನ ಏವಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋತಿ, ಏವಂ ಪನ ಕರೋತಿ – ‘‘ಕಥಂ, ಉಪಾಸಕಾ, ತೀಣಿ ಸರಣಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸೀಲಾನಿ ರಕ್ಖಥ, ಮಾಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ಉಪೋಸಥೇ ಕರೋಥ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಉಪಟ್ಠಾನವತ್ತಂ ಪೂರೇಥ, ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಥಾ’’ತಿ. ಉಪಾಸಿಕಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೦. ಚಕ್ಕವತ್ತಿಅಚ್ಛರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೩೦. ದಸಮೇ ಖತ್ತಿಯಪರಿಸಾತಿ ಅಭಿಸಿತ್ತಾ ಅನಭಿಸಿತ್ತಾ ಚ ಖತ್ತಿಯಾ. ತೇ ಹಿ ಕಿರ ‘‘ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ನಾಮ ಅಭಿರೂಪೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ ಹೋತಿ, ಆಕಾಸೇನ ವಿಚರನ್ತೋ ರಜ್ಜಂ ಅನುಸಾಸತಿ, ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸವನೇನ ದಸ್ಸನಮ್ಹಿ ಸಮೇನ್ತೇ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಭಾಸತೀತಿ ‘‘ಕಥಂ, ತಾತಾ, ರಾಜಧಮ್ಮಂ ಪೂರೇಥ, ಪವೇಣಿಂ ರಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಪನ ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಆಚರಿಯಾ, ಮನ್ತೇ ವಾಚೇಥ, ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಾ ಮನ್ತೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ವತ್ಥಾನಿ ವಾ ಸೀಲಂ ವಾ ಲಭಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋತಿ. ಗಹಪತೀಸು ‘‘ಕಥಂ, ತಾತಾ, ನ ವೋ ರಾಜಕುಲತೋ ದಣ್ಡೇನ ವಾ ಬನ್ಧನೇನ ವಾ ಪೀಳಾ ಅತ್ಥಿ, ಸಮ್ಮಾ ದೇವೋ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತಿ, ಸಸ್ಸಾನಿ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋತಿ. ಸಮಣೇಸು ‘‘ಕಥಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಚ್ಚಿ ಪಬ್ಬಜಿತಪರಿಕ್ಖಾರಾ ಸುಲಭಾ, ಸಮಣಧಮ್ಮೇ ನಪ್ಪಮಜ್ಜಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕರೋತೀತಿ.

ಭಯವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.