(೮) ೩. ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗೋ

೧. ಪಧಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೧. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಪಣ್ಣಕಪ್ಪಟಿಪದನ್ತಿ ಅವಿರದ್ಧಪ್ಪಟಿಪದಂ. ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತೀತಿ ಕಾರಣಞ್ಚಸ್ಸ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾತಿ ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೩. ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೩. ತತಿಯೇ ಅವಣ್ಣೋತಿ ಅಗುಣೋ. ಪಾತು ಕರೋತೀತಿ ಕಥೇತಿ, ಪಾಕಟಂ ಕರೋತಿ. ಪಞ್ಹಾಭಿನೀತೋತಿ ಪಞ್ಹತ್ಥಾಯ ಅಭಿನೀತೋ. ಅಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಮ್ಬಿತ್ವಾತಿ ಅಪರಿಹೀನಂ ಅಲಮ್ಬಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪಾಪಿಚ್ಛತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅವಣ್ಣಂ ಛಾದೇತಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಲಜ್ಜಿತಾಯ ಅತ್ತನೋ ವಣ್ಣಂ. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪರಹಿತೋ ಸಂವಾಸೇನ ಅವಜಾನಾತಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪನ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಂವಾಸೇನಾಪಿ ನಾವಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭಾವಸಾಧಕಂ ಅಧುನಾಗತವಧುಕೋಪಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಧುಕಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಧುಕಾತಿ ಸುಣಿಸಾ. ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ಬಹಲಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೪-೫. ಅಗ್ಗಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೭೪-೭೫. ಚತುತ್ಥೇ ಸೀಲಗ್ಗನ್ತಿ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ಉತ್ತಮಸೀಲಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಪಞ್ಚಮೇ ರೂಪಗ್ಗನ್ತಿ ಯಂ ರೂಪಂ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಇದಂ ರೂಪಗ್ಗಂ ನಾಮ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಯಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಠಿತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏತಂ ಭವಗ್ಗಂ ನಾಮಾತಿ.

೬. ಕುಸಿನಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೬. ಛಟ್ಠೇ ಉಪವತ್ತನೇತಿ ಪಾಚೀನಗತಾಯ ಸಾಲಪನ್ತಿಯಾ ಉತ್ತರೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಾಯ ವೇಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ. ಅನ್ತರೇನ ಯಮಕಸಾಲಾನನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಾಲರುಕ್ಖಾನಂ ಅನ್ತರೇ. ಕಙ್ಖಾತಿ ದ್ವೇಳ್ಹಕಂ. ವಿಮತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥತಾ. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ನು ಖೋ ನ ಬುದ್ಧೋ ನು ಖೋ, ಧಮ್ಮೋ ನು ಖೋ ನ ಧಮ್ಮೋ ನು ಖೋ, ಸಙ್ಘೋ ನು ಖೋ ನ ಸಙ್ಘೋ ನು ಖೋ, ಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ ನ ಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ, ಪಟಿಪದಾ ನು ಖೋ ನ ಪಟಿಪದಾ ನು ಖೋ’’ತಿ ಯಸ್ಸ ಸಂಸಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಂ ವೋ ವದಾಮಿ ಪುಚ್ಛಥ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ. ಸತ್ಥುಗಾರವೇನಪಿ ನ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ‘‘ಮಯಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಮ್ಹ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾಪಿ ನೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಕಾವ. ತೇ ಮಯಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖಂ ಅಕತ್ವಾ ನ ಅರಹಾಮ ಅಜ್ಜ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಕಾಲೇ ಕಙ್ಖಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಸಚೇ ಏವಂ ಸತ್ಥರಿ ಗಾರವೇನ ನ ಪುಚ್ಛಥ. ಸಹಾಯಕೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೂತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಯೋ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಸಮ್ಭತ್ತೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತು, ಅಹಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಾ ಭವಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಪಸನ್ನೋತಿ ಏವಂ ಸದ್ದಹಾಮಿ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾಣಮೇವಾತಿ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಭಾವಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣಞಾಣಂಯೇವ ಏತ್ಥ ತಥಾಗತಸ್ಸ, ನ ಸದ್ಧಾಮತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮೇಸಞ್ಹಿ, ಆನನ್ದಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಅನ್ತೋಸಾಣಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ. ಯೋ ಪಚ್ಛಿಮಕೋತಿ ಯೋ ಗುಣವಸೇನ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ, ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯಾಹ.

೭. ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾನೀತಿ ಚಿನ್ತೇತುಂ ಅಯುತ್ತಾನಿ. ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯತ್ತಾಯೇವ ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಯಾನಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋತಿ ಯಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ. ಉಮ್ಮಾದಸ್ಸಾತಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಭಾವಸ್ಸ. ವಿಘಾತಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಬುದ್ಧವಿಸಯೋತಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ವಿಸಯೋ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಬುದ್ಧಗುಣಾನಂ ಪವತ್ತಿ ಚ ಆನುಭಾವೋ ಚ. ಝಾನವಿಸಯೋತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಝಾನವಿಸಯೋ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಾದೀನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ. ಲೋಕಚಿನ್ತಾತಿ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಕತಾ, ಕೇನ ಮಹಾಪಥವೀ, ಕೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ಕೇನ ಸತ್ತಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಾ, ಕೇನ ಪಬ್ಬತಾ, ಕೇನ ಅಮ್ಬತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಯೋ’’ತಿ ಏವರೂಪಾ ಲೋಕಚಿನ್ತಾ.

೮. ದಕ್ಖಿಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ಅಟ್ಠಮೇ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಯೋತಿ ದಾನಸಙ್ಖಾತಾಯ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ವಿಸುಜ್ಝನಕಾರಣಾನಿ. ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋತಿ ಸುಚಿಧಮ್ಮೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋ. ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ವೇಸ್ಸನ್ತರಮಹಾರಾಜಾ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಜೂಜಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾರಕೇ ದತ್ವಾ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಕಮ್ಪೇಸಿ. ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಲ್ಯಾಣೀನದೀಮುಖದ್ವಾರವಾಸೀ ಕೇವಟ್ಟೋ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಕಿರ ದೀಘಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನೋ ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಮಂ ದೀಘಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಉದ್ಧರತೀ’’ತಿ ಆಹ. ನೇವ ದಾಯಕತೋತಿ ಏತ್ಥ ವಡ್ಢಮಾನವಾಸೀ ಲುದ್ದಕೋ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಕಿರ ಪೇತದಕ್ಖಿಣಂ ದೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸೇವ ತಯೋ ವಾರೇ ಅದಾಸಿ. ತತಿಯವಾರೇ ‘‘ಅಮನುಸ್ಸೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಮಂ ವಿಲುಮ್ಪತೀ’’ತಿ ವಿರವಿ. ಏಕಸ್ಸ ಸೀಲವತೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದತ್ವಾ ಪಾಪಿತಕಾಲೇಯೇವಸ್ಸ ಪಾಪುಣಿ. ದಾಯಕತೋ ಚೇವ ವಿಸುಜ್ಝತಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

೯. ವಣಿಜ್ಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯. ನವಮೇ ತಾದಿಸಾ ವಾತಿ ತಂಸದಿಸಾವ ತಂಸರಿಕ್ಖಕಾವ. ಛೇದಗಾಮಿನೀ ಹೋತೀತಿ ಛೇದಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯಾ ನ ಹೋತಿ. ಪರಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಹೋತೀತಿ ಪರಜ್ಝಾಸಯಾ ಅಜ್ಝಾಸಯತೋ ಅಧಿಕತರಫಲಾ ಹೋತಿ. ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಮಿತಪಾಪಬಾಹಿತಪಾಪತಾಹಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವದತು, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚಯೇನಾತಿ, ಭನ್ತೇ, ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ಚೀವರಾದಿನಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ವದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏವಂ ಪವಾರೇತಿ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ಯೇನ ಪವಾರೇತೀತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯತ್ತಕೇನ ಪವಾರೇತಿ. ತಂ ನ ದೇತೀತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಸೋವ ನ ದೇತಿ. ನ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ, ಏವಂ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಕಂ ದೇತಿ. ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಯತ್ತಕಂ ಸೋ ಇಚ್ಛತಿ, ತತ್ತಕಮೇವ ದೇತಿ. ಪರಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಅಪ್ಪಕಂ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ದೇತಿ.

೧೦. ಕಮ್ಬೋಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೦. ದಸಮೇ ನೇವ ಸಭಾಯಂ ನಿಸೀದತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕರಣತ್ಥಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಸಭಾಯಂ ನೇವ ನಿಸೀದತಿ. ನ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಕಸಿವಣಿಜ್ಜಾದಿಮಹಾಕಮ್ಮನ್ತಂ ನಪ್ಪಯೋಜೇತಿ. ನ ಕಮ್ಬೋಜಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಭೋಗೇ ಸಮ್ಭರಣತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಬೋಜರಟ್ಠಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿರೋರಟ್ಠಂ ನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋಧನೋತಿಆದೀಸು ಕೋಧನತಾಯ ಕೋಧಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಇಸ್ಸುಕಿತಾಯ ಪರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನ ಸಹತಿ, ಮಚ್ಛರಿತಾಯ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ನಿಪ್ಪಞ್ಞತಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏತಾನಿ ಸಭಾನಿಸೀದನಾದೀನಿ ನ ಕರೋತೀತಿ.

ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.