೨. ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೬) ೧. ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾತಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಿಸನ್ದಾ, ಪುಞ್ಞಪ್ಪತ್ತಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ತೇ ಪನೇತೇ ಸುಖಂ ಆಹರನ್ತೀತಿ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ. ಸುಟ್ಠು ಅಗ್ಗಾನಂ ರೂಪಾದೀನಂ ದಾಯಕಾತಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ. ಸುಖೋ ನೇಸಂ ವಿಪಾಕೋತಿ ಸುಖವಿಪಾಕಾ. ಸಗ್ಗೇ ಉಪಪತ್ತಿ ಸಗ್ಗೋ, ಸಗ್ಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ. ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋತಿ ಚೀವರತ್ಥಾಯ ವತ್ಥಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ತಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋಪಿ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಪಾರುಪನ್ತೋಪಿ ಜಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಿತುಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ಭೂಮತ್ಥರಣಸ್ಸ ಅನನುಚ್ಛವಿಕಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಪಾದಪುಞ್ಛನಂ ಕರೋನ್ತೋಪಿ ‘‘ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ’’ತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತಿ. ಯದಾ ಪನ ‘‘ಪಾದಪುಞ್ಛನಮ್ಪಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಇದ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡಿತಂ ಹೋತಿ, ತದಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿಂ. ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋತಿ ಇಮಿನಾ ದಾಯಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಚೇತನಾಯ ಅಪ್ಪಮಾಣತಂ ಕಥೇತಿ. ತಸ್ಸ ಹಿ ‘‘ಖೀಣಾಸವೋ ಮೇ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ಪವತ್ತಾ ಪುಞ್ಞಚೇತನಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ಹೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀಸು ಪನ ಯೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಮ್ಪಿ ತೇನೇವ ಯಾಪೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಸೋ ಸತ್ತಾಹಮ್ಪಿ ತಂಯೇವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸೇನಾಸನೇ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನದಿವಾಟ್ಠಾನಾದೀಸು ಚಙ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ಯಾವ ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಪಹಾಯ ಅಞ್ಞಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಾವ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏಕೇನ ಪನ ಭೇಸಜ್ಜೇನ ಬ್ಯಾಧಿಮ್ಹಿ ವೂಪಸನ್ತೇ ಯಾವ ಅಞ್ಞಂ ಭೇಸಜ್ಜಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ತಾವದೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಬಹುಭೇರವನ್ತಿ ಬಹೂಹಿ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ. ರತನವರಾನನ್ತಿ ಸತ್ತನ್ನಮ್ಪಿ ವರರತನಾನಂ. ಆಲಯನ್ತಿ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ. ಪುಥೂ ಸವನ್ತೀತಿ ಬಹುಕಾ ಹುತ್ವಾ ಸನ್ದಮಾನಾ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೨. ದುತಿಯಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೨. ದುತಿಯೇ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹೀತಿ ಮಗ್ಗಫಲಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಹಿ. ತಾನಿ ಹಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಪಿಯಾನಿ ಮನಾಪಾನಿ. ಸೇಸಂ ಸುತ್ತನ್ತೇ ತಾವ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೨೪ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಮೇವ.

ಗಾಥಾಸು ಪನ ಸದ್ಧಾತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ಸೀಲಮ್ಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸೀಲಮೇವ. ಉಜುಭೂತಞ್ಚ ದಸ್ಸನನ್ತಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದೀನಂ ಅಭಾವೇನ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ದಸ್ಸನಂ ಉಜುಭೂತದಸ್ಸನಂ ನಾಮ. ಆಹೂತಿ ಕಥಯನ್ತಿ. ಪಸಾದನ್ತಿ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಙ್ಘೇಸು ಪಸಾದಂ. ಧಮ್ಮದಸ್ಸನನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮದಸ್ಸನಂ.

೩. ಪಠಮಸಂವಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೩. ತತಿಯೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾಪಿ ಖೋ ಗಹಪತೀ ಚ ಗಹಪತಾನಿಯೋ ಚಾತಿ ಬಹುಕಾ ಗಹಪತಯೋ ಚ ಗಹಪತಾನಿಯೋ ಚ ಆವಾಹವಿವಾಹಕರಣತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ತಮೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸಂವಾಸಾತಿ ಸಹವಾಸಾ ಏಕತೋವಾಸಾ. ಛವೋ ಛವಾಯಾತಿ ಗುಣಮರಣೇನ ಮತತ್ತಾ ಛವೋ ಗುಣಮರಣೇನೇವ ಮತಾಯ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಗುಣೇಹಿ ದೇವಿಭೂತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ನಿಸ್ಸೀಲೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋ. ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋತಿ ದಸಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಕೋ, ಭಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸನ್ತಜ್ಜನೇನ ಪರಿಭಾಸಕೋ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಕದರಿಯಾತಿ ಥದ್ಧಮಚ್ಛರಿನೋ. ಜಾನಿಪತಯೋತಿ ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ. ವದಞ್ಞೂತಿ ಯಾಚಕಾನಂ ವಚನಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಜಾನನ್ತಿ. ಸಞ್ಞತಾತಿ ಸೀಲಸಂಯಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋತಿ ಧಮ್ಮೇ ಠತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೀತಿ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ. ಅತ್ಥಾಸಂ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವಡ್ಢಿಸಙ್ಖಾತಾ ಅತ್ಥಾ ಏತೇಸಂ ಬಹೂ ಹೋನ್ತಿ. ಫಾಸುಕಂ ಉಪಜಾಯತೀತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಜಾಯತಿ. ಕಾಮಕಾಮಿನೋತಿ ಕಾಮೇ ಕಾಮಯಮಾನಾ.

೪. ದುತಿಯಸಂವಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೪. ಚತುತ್ಥೇ ಕಮ್ಮಪಥವಸೇನ ದೇಸನಾ ಪವತ್ತಿತಾ. ಸೇಸಂ ತಾದಿಸಮೇವ. ಇಮೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಅಗಾರಿಕಪಟಿಪದಾ ಕಥಿತಾ. ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

೫-೬. ಸಮಜೀವೀಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೫೫-೫೬. ಪಞ್ಚಮೇ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ? ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಂ. ತಥಾಗತೋ ಹಿ ತಂ ರಟ್ಠಂ ಪಾಪುಣನ್ತೋ ಇಮೇಸಂಯೇವ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ ಪಾಪುಣಾತಿ. ನಕುಲಪಿತಾ ಕಿರ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಮಹಾಪಿತಾ, ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಚೂಳಪಿತಾ. ನಕುಲಮಾತಾಪಿ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಮಾತಾ ಅಹೋಸಿ, ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಮಹಾಮಾತಾ, ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಚೂಳಮಾತಾ. ತೇ ಸತ್ಥು ದಿಟ್ಠಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುತ್ತಸಿನೇಹಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ‘‘ಹನ್ತಾತ, ಹನ್ತಾತಾ’’ತಿ ವಚ್ಛಕಂ ದಿಸ್ವಾ ವಚ್ಛಗಿದ್ಧಿನೀ ಗಾವೀ ವಿಯ ವಿರವಮಾನಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಠಮದಸ್ಸನೇನೇವ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಜಾತಾ. ನಿವೇಸನೇ ಪಞ್ಚಸತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಸನಾನಿ ಸದಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ. ಇತಿ ಭಗವಾ ತೇಸಂ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅತಿಚರಿತಾತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿತಾ. ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚಾತಿ ಪರಲೋಕೇ ಚ. ಸಮಸದ್ಧಾತಿ ಸದ್ಧಾಯ ಸಮಾ ಏಕಸದಿಸಾ. ಸೀಲಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಛಟ್ಠಂ ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದೇಸಿತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ತಾದಿಸಮೇವ.

೭. ಸುಪ್ಪವಾಸಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೭. ಸತ್ತಮೇ ಪಜ್ಜನಿಕನ್ತಿ ತಸ್ಸ ನಿಗಮಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಕೋಲಿಯಾನನ್ತಿ ಕೋಲರಾಜಕುಲಾನಂ. ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾತಿ ಆಯುದಾನಂ ದತ್ವಾ. ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತೀತಿ ಆಯುಭಾಗಪಟಿಲಾಭಿನೀ ಹೋತಿ, ಆಯುಂ ವಾ ಭಜನಿಕಾ ಹೋತಿ, ಆಯುಪ್ಪಟಿಲಾಭಿನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ರಸಸಾ ಉಪೇತನ್ತಿ ರಸೇನ ಉಪೇತಂ ರಸಸಮ್ಪನ್ನಂ. ಉಜ್ಜುಗತೇಸೂತಿ ಕಾಯವಙ್ಕಾದಿರಹಿತತ್ತಾ ಉಜುಕಮೇವ ಗತೇಸು ಖೀಣಾಸವೇಸು. ಚರಣೂಪಪನ್ನೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚದಸಹಿ ಚರಣಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇಸು. ಮಹಗ್ಗತೇಸೂತಿ ಮಹತ್ತಂ ಗತೇಸು. ಖೀಣಾಸವಾನಞ್ಞೇವೇತಂ ನಾಮಂ. ಪುಞ್ಞೇನ ಪುಞ್ಞಂ ಸಂಸನ್ದಮಾನಾತಿ ಪುಞ್ಞೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪುಞ್ಞಂ ಘಟಯಮಾನಾ. ಮಹಪ್ಫಲಾ ಲೋಕವಿದೂನ ವಣ್ಣಿತಾತಿ ಏವರೂಪಾ ದಾನಸಙ್ಖಾತಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ತಿವಿಧಲೋಕಂ ವಿದಿತಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತತ್ತಾ ಲೋಕವಿದೂನಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ವಣ್ಣಿತಾ, ಬುದ್ಧೇಹಿ ಪಸತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಞ್ಞಮನುಸ್ಸರನ್ತಾತಿ ಯಞ್ಞಂ ದಾನಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಾ. ವೇದಜಾತಾತಿ ತುಟ್ಠಿಜಾತಾ.

೮. ಸುದತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಞ್ಞತಾನನ್ತಿ ಕಾಯವಾಚಾಹಿ ಸಂಯತಾನಂ. ಪರದತ್ತಭೋಜಿನನ್ತಿ ಪರೇಹಿ ದಿನ್ನಮೇವ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಯಾಪೇನ್ತಾನಂ. ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇನ. ಸಕ್ಕಚ್ಚ ದದಾತೀತಿ ಸಹತ್ಥಾ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ದದಾತಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಾರಣಾನಿ ಅನುಪ್ಪವೇಸೇತಿ ದದಾತಿ. ಯಸವಾ ಹೋತೀತಿ ಮಹಾಪರಿವಾರೋ ಹೋತಿ. ನವಮಂ ಕೇವಲಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಕಥಿತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ತಾದಿಸಮೇವ.

೧೦. ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೦. ದಸಮೇ ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಪಟಿಪದನ್ತಿ ಗಿಹೀನಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ. ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತೀತಿ ಅತಿಹರಿತ್ವಾ ದಾತುಕಾಮತಾಯ ಪತಿಉಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಉಪಗತೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚೀವರಂ ದೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಪಟ್ಠಿತಾತಿ ಉಪಟ್ಠಾಯಕೋ. ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚಾತಿ ಯೇ ಏವಂ ಚತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತಿಞ್ಚ ಪರಿಚ್ಚಾಗವಸೇನ ಚ ಅನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ಚ ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ. ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಕಮತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ತಾದಿಸೋ ಚ ಭದ್ದಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ಇಮೇಸು ಚತೂಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಆಗಾರಿಯಪಟಿಪದಾ ಕಥಿತಾ. ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀನಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ.

ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

(೭) ೨. ಪತ್ತಕಮ್ಮವಗ್ಗೋ

೧. ಪತ್ತಕಮ್ಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅನಿಟ್ಠಪಟಿಕ್ಖೇಪೇನ ಇಟ್ಠಾ. ಮನೇ ಕಮನ್ತಿ ಪವಿಸನ್ತೀತಿ ಕನ್ತಾ. ಮನಂ ಅಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಪವಡ್ಢೇನ್ತೀತಿ ಮನಾಪಾ. ದುಲ್ಲಭಾತಿ ಪರಮದುಲ್ಲಭಾ. ಭೋಗಾತಿ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಾ ರೂಪಾದಯೋ ವಿಸಯಾ. ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಧಮ್ಮೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತು, ಮಾ ಧಮ್ಮೂಪಘಾತಂ ಕತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮೇನಾತಿ. ಅಥವಾ ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಕಾರಣೇನ, ತೇನ ತೇನ ಸೇನಾಪತಿಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಾರಣೇನ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಸೋತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿ. ಸಹ ಞಾತೀಭೀತಿ ಞಾತಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ. ಸಹ ಉಪಜ್ಝಾಯೇಹೀತಿ ಸುಖದುಕ್ಖೇಸು ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಉಪಜ್ಝಾಯಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಸನ್ದಿಟ್ಠಸಮ್ಭತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ.

ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತೀತಿ ಅಕಾತಬ್ಬಂ ಕರೋತಿ. ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ತಂ ಅಪರಾಧೇತಿ ನಾಮ. ಧಂಸತೀತಿ ಪತತಿ ಪರಿಹಾಯತಿ. ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭನ್ತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾಸಙ್ಖಾತಂ ವಿಸಮಲೋಭಂ. ಪಜಹತೀತಿ ನುದತಿ ನೀಹರತಿ. ಮಹಾಪಞ್ಞೋತಿ ಮಹನ್ತಪಞ್ಞೋ. ಪುಥುಪಞ್ಞೋತಿ ಪುಥುಲಪಞ್ಞೋ. ಆಪಾತದಸೋತಿ ತಂ ತಂ ಅತ್ಥಂ ಆಪಾತೇತಿ ತಮೇವ ಪಸ್ಸತಿ, ಸುಖುಮಮ್ಪಿಸ್ಸ ಅತ್ಥಜಾತಂ ಆಪಾತಂ ಆಗಚ್ಛತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹೀತಿ ಉಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ವೀರಿಯೇನ ಅಧಿಗತೇಹಿ. ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹೀತಿ ಬಾಹಾಬಲೇನ ಪರಿಚಿತೇಹಿ ವಡ್ಢಿತೇಹಿ. ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹೀತಿ ಅವಕ್ಖಿತ್ತಸೇದೇಹಿ, ಸೇದಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ವಾಯಾಮೇನ ಪಯೋಗೇನ ಸಮಧಿಗತೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಧಮ್ಮಿಕೇಹೀತಿ ಧಮ್ಮಯುತ್ತೇಹಿ. ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹೀತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮೇ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಲದ್ಧೇಹಿ. ಪತ್ತಕಮ್ಮಾನೀತಿ ಯುತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕಕಮ್ಮಾನಿ. ಸುಖೇತೀತಿ ಸುಖಿತಂ ಕರೋತಿ. ಪೀಣೇತೀತಿ ಪೀಣಿತಂ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕರೋತಿ. ಠಾನಗತಂ ಹೋತೀತಿ ಕಾರಣಗತಂ ಹೋತಿ. ಕಿಂ ಪನ ತನ್ತಿ? ಚತೂಸು ಪತ್ತಕಮ್ಮೇಸು ಏಕಂ ಭೋಗೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಭೋಗಜಾತಮೇವ ಠಾನಗತಂ. ಪತ್ತಗತನ್ತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಟ್ಠಾನಗತಂ. ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತನ್ತಿ ಕಾರಣೇನೇವ ಪರಿಭುತ್ತಂ ಭೋಗಜಾತಂ ಹೋತಿ.

ಪರಿಯೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ವತ್ತತಿ. ಯಥಾ ಅಗ್ಗಿಆದೀಹಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾಸು ಆಪದಾಸು, ಏವಂ ಆದಿತ್ತಗೇಹನಿಬ್ಬಾಪನಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಧನಪರಿಚ್ಚಾಗಂ ಕತ್ವಾ ತಾಸಂ ಆಪದಾನಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಿದಹತಿ ನಿವಾರೇತಿ. ಸೋತ್ಥಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಕರೋತೀತಿ ನಿರುಪದ್ದವಂ ಖೇಮಂ ಅತ್ತಾನಂ ಕರೋತಿ. ಞಾತಿಬಲಿನ್ತಿ ಞಾತಕಾನಂ ಬಲಿಂ. ಅತಿಥಿಬಲಿನ್ತಿ ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ಬಲಿಂ. ಪುಬ್ಬಪೇತಬಲಿನ್ತಿ ಪರಲೋಕಗತಾನಂ ಞಾತಕಾನಂ ಬಲಿಂ. ರಾಜಬಲಿನ್ತಿ ರಞ್ಞೋ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ರಾಜಬಲಿಂ. ದೇವತಾಬಲಿನ್ತಿ ದೇವತಾನಂ ಕತ್ತಬ್ಬಬಲಿಂ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಯಥಾನುಚ್ಛವಿಕವಸೇನ ದಾತಬ್ಬದಾನಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ.

ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚೇ ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ಅಧಿವಾಸನಕ್ಖನ್ತಿಯಞ್ಚ ಸುಸೀಲತಾಯ ಚ ನಿವಿಟ್ಠಾ. ಏಕಮತ್ತಾನಂ ದಮೇನ್ತೀತಿ ಏಕಂ ಅತ್ತನೋವ ಅತ್ತಭಾವಂ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮೇನ ದಮೇನ್ತಿ. ಸಮೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಕಿಲೇಸವೂಪಸಮನೇನ ಸಮೇನ್ತಿ. ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತೀತಿ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ. ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕನ್ತಿಆದೀಸು ಉಪರೂಪರಿಭೂಮೀಸು ಫಲದಾನವಸೇನ ಉದ್ಧಮಗ್ಗಮಸ್ಸಾತಿ ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕಾ. ಸಗ್ಗಸ್ಸ ಹಿತಾತಿ ತತ್ರುಪಪತ್ತಿಜನನತೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ. ನಿಬ್ಬತ್ತನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಸುಖೋವ ವಿಪಾಕೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸುಖವಿಪಾಕಾ. ಸುಟ್ಠು ಅಗ್ಗಾನಂ ದಿಬ್ಬವಣ್ಣಾದೀನಂ ದಸನ್ನಂ ವಿಸೇಸಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತನತೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ, ಏವರೂಪಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋತಿ ಪಞ್ಚಸೀಲಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ. ಪೇಚ್ಚ ಸಗ್ಗೇ ಪಮೋದತೀತಿ ಪರಲೋಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಸಗ್ಗೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತತ್ಥ ಮೋದತಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ವಾ ಹೋನ್ತು ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಲಬ್ಭತೇವಾತಿ.

೨. ಆನಣ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೨. ದುತಿಯೇ ಅಧಿಗಮನೀಯಾನೀತಿ ಪತ್ತಬ್ಬಾನಿ. ಕಾಮಭೋಗಿನಾತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಚ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇ ಚ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೇನ. ಅತ್ಥಿಸುಖಾದೀಸು ಅತ್ಥೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ ಅತ್ಥಿಸುಖಂ ನಾಮ. ಭೋಗೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ ಭೋಗಸುಖಂ ನಾಮ. ಅನಣೋಸ್ಮೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ ಆನಣ್ಯಸುಖಂ ನಾಮ. ನಿದ್ದೋಸೋ ಅನವಜ್ಜೋಸ್ಮೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸುಖಂ ಅನವಜ್ಜಸುಖಂ ನಾಮ.

ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಭುಞ್ಜಮಾನೋ. ಪಞ್ಞಾ ವಿಪಸ್ಸತೀತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ವಿಪಸ್ಸತಿ. ಉಭೋ ಭಾಗೇತಿ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ, ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಿ ತೀಣಿ ಏಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ, ಅನವಜ್ಜಸುಖಂ ಏಕಂ ಕೋಟ್ಠಾಸನ್ತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸಮಾನೋ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಜಾನಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನವಜ್ಜಸುಖಸ್ಸೇತನ್ತಿ ಏತಂ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ಸುಖಂ ಅನವಜ್ಜಸುಖಸ್ಸ ಸೋಳಸಿಂ ಕಲಂ ನಾಗ್ಘತೀತಿ.

೩. ಬ್ರಹ್ಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೩. ತತಿಯಂ ತಿಕನಿಪಾತೇ ವಣ್ಣಿತಮೇವ. ಸಪುಬ್ಬದೇವತಾನೀತಿ ಪದಮತ್ತಮೇವ ಏತ್ಥ ವಿಸೇಸೋತಿ. ಚತುತ್ಥೇ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೫. ರೂಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೫. ಪಞ್ಚಮೇ ರೂಪೇ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ರೂಪಪ್ಪಮಾಣೋ ನಾಮ. ರೂಪಪ್ಪಸನ್ನೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥವಚನಂ. ಘೋಸೇ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಘೋಸಪ್ಪಮಾಣೋ ನಾಮ. ಚೀವರಲೂಖಪತ್ತಲೂಖೇಸು ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಲೂಖಪ್ಪಮಾಣೋ ನಾಮ. ಧಮ್ಮೇ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನೋ ಧಮ್ಮಪ್ಪಮಾಣೋ ನಾಮ. ಇತರಾನಿ ತೇಸಂಯೇವ ಅತ್ಥವಚನಾನಿ. ಸಬ್ಬಸತ್ತೇ ಚ ತಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ರೂಪಪ್ಪಮಾಣಾ, ಏಕೋ ನ ರೂಪಪ್ಪಮಾಣೋ. ಪಞ್ಚ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಘೋಸಪ್ಪಮಾಣಾ, ಏಕೋ ನ ಘೋಸಪ್ಪಮಾಣೋ. ದಸ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ನವ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಲೂಖಪ್ಪಮಾಣಾ, ಏಕೋ ನ ಲೂಖಪ್ಪಮಾಣೋ. ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಪನ ಏಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋವ ಧಮ್ಮಪ್ಪಮಾಣೋ, ಸೇಸಾ ನ ಧಮ್ಮಪ್ಪಮಾಣಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ರೂಪೇ ಪಮಾಣಿಂಸೂತಿ ಯೇ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಸನ್ನಾ, ತೇ ರೂಪೇ ಪಮಾಣಿಂಸು ನಾಮ, ಪಸೀದಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಘೋಸೇನ ಅನ್ವಗೂತಿ ಘೋಸೇನ ಅನುಗತಾ, ಘೋಸಪ್ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಸನ್ನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛನ್ದರಾಗವಸೂಪೇತಾತಿ ಛನ್ದಸ್ಸ ಚ ರಾಗಸ್ಸ ಚ ವಸಂ ಉಪೇತಾ. ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ನ ಜಾನಾತೀತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ತಸ್ಸ ಗುಣಂ ನ ಜಾನಾತಿ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಬಹಿದ್ಧಾಪಿಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ. ಸಮನ್ತಾವರಣೋತಿ ಸಮನ್ತತೋ ಆವಾರಿತೋ, ಸಮನ್ತಾ ವಾ ಆವರಣಮಸ್ಸಾತಿ ಸಮನ್ತಾವರಣೋ. ಘೋಸೇನ ವುಯ್ಹತೀತಿ ಘೋಸೇನ ನಿಯತಿ, ನ ಗುಣೇನ. ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ನ ಜಾನಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ವಿಪಸ್ಸತೀತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ಗುಣಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಪನಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸತಿ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಫಲದಸ್ಸಾವೀತಿ ತಸ್ಸ ಪರೇಹಿ ಕತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸಕ್ಕಾರಫಲಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ. ವಿನೀವರಣದಸ್ಸಾವೀತಿ ವಿವಟದಸ್ಸಾವೀ. ನ ಸೋ ಘೋಸೇನ ವುಯ್ಹತೀತಿ ಸೋ ಘೋಸೇನ ನ ನೀಯತಿ.

೬. ಸರಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೬. ಛಟ್ಠೇ ಮೋಹಜಂ ಚಾಪವಿದ್ದಸೂತಿ ಮೋಹಜಂ ಚಾಪಿ ಅವಿದ್ದಸೂ ಅಪಣ್ಡಿತಾ. ಸವಿಘಾತನ್ತಿ ಸದುಕ್ಖಂ. ದುಖುದ್ರಯನ್ತಿ ಆಯತಿಞ್ಚ ದುಕ್ಖವಡ್ಢಿದಾಯಕಂ. ಅಚಕ್ಖುಕಾತಿ ಪಞ್ಞಾಚಕ್ಖುರಹಿತಾ. ಯಥಾ ಧಮ್ಮಾ ತಥಾ ಸನ್ತಾತಿ ಯಥಾ ರಾಗಾದಯೋ ಧಮ್ಮಾ ಠಿತಾ, ತಥಾ ಸಭಾವಾವ ಹುತ್ವಾ. ನ ತಸ್ಸೇವನ್ತಿ ಮಞ್ಞರೇತಿ ಮಯಂ ಏವಂಸನ್ತಾ ಏವಂಸಭಾವಾತಿ ತಸ್ಸ ನ ಮಞ್ಞರೇ, ನ ಮಞ್ಞನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇಪಿ ಗಾಥಾಸುಪಿ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ.

೭. ಅಹಿರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೭. ಸತ್ತಮೇ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಹಿರಾಜಕುಲಾನೀತಿ ಇದಂ ದಟ್ಠವಿಸಾನೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ ದಟ್ಠವಿಸಾ, ಸಬ್ಬೇತೇ ಇಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಅಹಿರಾಜಕುಲಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಗತಾವ ಹೋನ್ತಿ. ಅತ್ತಗುತ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುತ್ತತ್ಥಾಯ. ಅತ್ತರಕ್ಖಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ. ಅತ್ತಪರಿತ್ತಾಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿತ್ತಾಣತ್ಥಾಯ. ಪರಿತ್ತಂ ನಾಮ ಅನುಜಾನಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದಾನಿ ಯಥಾ ತಂ ಪರಿತ್ತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹಿ ಮೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಿರೂಪಕ್ಖೇಹೀತಿ ವಿರೂಪಕ್ಖನಾಗಕುಲೇಹಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಪಾದಕೇಹೀತಿ ಅಪಾದಕಸತ್ತೇಹಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾತಿ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಓದಿಸ್ಸಕಮೇತ್ತಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅನೋದಿಸ್ಸಕಮೇತ್ತಂ ಕಥೇತುಂ ಇದಮಾರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಸತ್ತಾ ಪಾಣಾ ಭೂತಾತಿ ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ ಪುಗ್ಗಲವೇವಚನಾನೇವ. ಭದ್ರಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತೂತಿ ಭದ್ರಾನಿ ಆರಮ್ಮಣಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತು. ಮಾ ಕಞ್ಚಿ ಪಾಪಮಾಗಮಾತಿ ಕಞ್ಚಿ ಸತ್ತಂ ಪಾಪಕಂ ಲಾಮಕಂ ಮಾ ಆಗಚ್ಛತು. ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ಬುದ್ಧೋತಿ ಏತ್ಥ ಬುದ್ಧೋತಿ ಬುದ್ಧಗುಣಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತೇ ಹಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಾ ನಾಮ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪಮಾಣವನ್ತಾನೀತಿ ಗುಣಪ್ಪಮಾಣೇನ ಯುತ್ತಾನಿ. ಉಣ್ಣನಾಭೀತಿ ಲೋಮಸನಾಭಿಕೋ ಮಕ್ಕಟಕೋ. ಸರಬೂತಿ ಘರಗೋಲಿಕಾ. ಕತಾ ಮೇ ರಕ್ಖಾ, ಕತಾ ಮೇ ಪರಿತ್ತಾತಿ ಮಯಾ ಏತ್ತಕಸ್ಸ ಜನಸ್ಸ ರಕ್ಖಾ ಚ ಪರಿತ್ತಾಣಞ್ಚ ಕತಂ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತು ಭೂತಾನೀತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಮೇ ಕತಪರಿತ್ತಾಣಾ ಸತ್ತಾ ಅಪಗಚ್ಛನ್ತು, ಮಾ ಮಂ ವಿಹೇಠಯಿಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

೮. ದೇವದತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ದೇವದತ್ತೇತಿ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ನಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ. ಪರಾಭವಾಯಾತಿ ಅವಡ್ಢಿಯಾ ವಿನಾಸಾಯ. ಅಸ್ಸತರೀತಿ ವಳವಾಯ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಜಾತಾ. ಅತ್ತವಧಾಯ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ತಂ ಅಸ್ಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಯೋಜೇನ್ತಿ, ಸಾ ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಕಾಲೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ವಿಜಾಯಿತುಂ ನಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ಪಾದೇಹಿ ಭೂಮಿಂ ಪಹರನ್ತೀ ತಿಟ್ಠತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ಚತೂಸು ಖಾಣೂಸು ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಕುಚ್ಛಿಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ಪೋತಕಂ ನೀಹರನ್ತಿ. ಸಾ ತತ್ಥೇವ ಮರತಿ. ತೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ.

೯. ಪಧಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೯. ನವಮೇ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಂವರತ್ಥಾಯ ಪವೇಸನದ್ವಾರಂ ಪಿದಹನತ್ಥಾಯ ಪಧಾನಂ ಸಂವರಪ್ಪಧಾನಂ, ಪಜಹನತ್ಥಾಯ ಪಧಾನಂ ಪಹಾನಪ್ಪಧಾನಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಬ್ರೂಹನತ್ಥಾಯ ವಡ್ಢನತ್ಥಾಯ ಪಧಾನಂ ಭಾವನಾಪ್ಪಧಾನಂ, ತೇಸಂಯೇವ ಅನುರಕ್ಖಣತ್ಥಾಯ ಪಧಾನಂ ಅನುರಕ್ಖಣಾಪ್ಪಧಾನಂ.

೧೦. ಅಧಮ್ಮಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೦. ದಸಮೇ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪೋರಾಣಕರಾಜೂಹಿ ಠಪಿತಂ ದಸಭಾಗಬಲಿಞ್ಚೇವ ಅಪರಾಧಾನುರೂಪಞ್ಚ ದಣ್ಡಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅತಿರೇಕಬಲಿನೋ ಚೇವ ಅತಿರೇಕದಣ್ಡಸ್ಸ ಚ ಗಹಣೇನ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ. ರಾಜಾಯುತ್ತಾತಿ ರಞ್ಞೋ ಜನಪದೇಸು ಕಿಚ್ಚಸಂವಿಧಾಯಕಾ ಆಯುತ್ತಕಪುರಿಸಾ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾತಿ ಅನ್ತೋನಗರವಾಸಿನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಯೋ. ನೇಗಮಜಾನಪದಾತಿ ನಿಗಮವಾಸಿನೋ ಚೇವ ಜನಪದವಾಸಿನೋ ಚ. ವಿಸಮನ್ತಿ ವಿಸಮಾ ಹುತ್ವಾ, ಅಸಮಯೇನ ವಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸಮಾತಿ ನ ಸಮಾ, ಅತಿಥದ್ಧಾ ವಾ ಅತಿಮುದುಕಾ ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಞ್ಜಸಾತಿ ಮಗ್ಗತೋ ಅಪಗತಾ, ಉಮ್ಮಗ್ಗಗಾಮಿನೋ ಹುತ್ವಾ ವಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ದೇವತಾ ಪರಿಕುಪಿತಾ ಭವನ್ತೀತಿ ವಾತೇಸು ಹಿ ವಿಸಮೇಸು ಅಪಞ್ಜಸೇಸು ವಾಯನ್ತೇಸು ರುಕ್ಖಾ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿಮಾನಾನಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ದೇವತಾ ಪರಿಕುಪಿತಾ ಭವನ್ತಿ, ತಾ ದೇವಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಸ್ಸಿತುಂ ನ ದೇನ್ತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ದೇವೋ ನ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತೀತಿ. ವಿಸಮಪಾಕಾನಿ ಸಸ್ಸಾನಿ ಭವನ್ತೀತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಗಬ್ಭೀನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಞ್ಜಾತಖೀರಾನಿ, ಏಕಂ ಠಾನಂ ಪಚ್ಚತೀತಿ ಏವಂ ವಿಸಮಂ ಪಾಕಾನಿ ಸಸ್ಸಾನಿ ಭವನ್ತಿ.

ಸಮಂ ನಕ್ಖತ್ತಾನಿ ತಾರಕರೂಪಾನಿ ಪರಿವತ್ತನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಕತ್ತಿಕಪುಣ್ಣಮಾ ಕತ್ತಿಕನಕ್ಖತ್ತಮೇವ ಲಭತಿ, ಮಿಗಸಿರಪುಣ್ಣಮಾ ಮಿಗಸಿರನಕ್ಖತ್ತಮೇವಾತಿ ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಮಾಸೇ ಸಾ ಸಾ ಪುಣ್ಣಮಾ ತಂ ತಂ ನಕ್ಖತ್ತಮೇವ ಲಭತಿ, ತಥಾ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿವತ್ತನ್ತಿ. ಸಮಂ ವಾತಾ ವಾಯನ್ತೀತಿ ಅವಿಸಮಾ ಹುತ್ವಾ ಸಮಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ವಾಯನ್ತಿ, ಛ ಮಾಸೇ ಉತ್ತರಾ ವಾತಾ, ಛ ಮಾಸೇದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಏವಂ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಜನಪದಾನಂ ಅನುರೂಪೇ ಸಮಯೇ ವಾಯನ್ತಿ. ಸಮಾತಿ ಸಮಪ್ಪವತ್ತಿನೋ ನಾತಿಥದ್ಧಾ ನಾತಿಮುದೂ. ಪಞ್ಜಸಾತಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಮಗ್ಗೇನೇವ ವಾಯನ್ತಿ, ನೋ ಅಮಗ್ಗೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಜಿಮ್ಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಕುಟಿಲಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅತಿತ್ಥಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ನೇತ್ತೇ ಜಿಮ್ಹಂ ಗತೇ ಸತೀತಿ ನಯತೀತಿ ನೇತ್ತಾ. ತಸ್ಮಿಂ ನೇತ್ತೇ ಜಿಮ್ಹಂ ಗತೇ ಕುಟಿಲಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅತಿತ್ಥಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇ ಇತರಾಪಿ ಅತಿತ್ಥಮೇವ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನೇತೇತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ದುಕ್ಖಂ ಸೇತೀತಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಯತಿ, ದುಕ್ಖಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪತ್ತಕಮ್ಮವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

(೮) ೩. ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗೋ

೧. ಪಧಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೧. ತತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಪಣ್ಣಕಪ್ಪಟಿಪದನ್ತಿ ಅವಿರದ್ಧಪ್ಪಟಿಪದಂ. ಯೋನಿ ಚಸ್ಸ ಆರದ್ಧಾ ಹೋತೀತಿ ಕಾರಣಞ್ಚಸ್ಸ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹೋತಿ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾಯಾತಿ ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೩. ಸಪ್ಪುರಿಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೩. ತತಿಯೇ ಅವಣ್ಣೋತಿ ಅಗುಣೋ. ಪಾತು ಕರೋತೀತಿ ಕಥೇತಿ, ಪಾಕಟಂ ಕರೋತಿ. ಪಞ್ಹಾಭಿನೀತೋತಿ ಪಞ್ಹತ್ಥಾಯ ಅಭಿನೀತೋ. ಅಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಲಮ್ಬಿತ್ವಾತಿ ಅಪರಿಹೀನಂ ಅಲಮ್ಬಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪಾಪಿಚ್ಛತಾಯ ಅತ್ತನೋ ಅವಣ್ಣಂ ಛಾದೇತಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಲಜ್ಜಿತಾಯ ಅತ್ತನೋ ವಣ್ಣಂ. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪರಹಿತೋ ಸಂವಾಸೇನ ಅವಜಾನಾತಿ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪನ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಂವಾಸೇನಾಪಿ ನಾವಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭಾವಸಾಧಕಂ ಅಧುನಾಗತವಧುಕೋಪಮ್ಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಧುಕಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ವಧುಕಾತಿ ಸುಣಿಸಾ. ತಿಬ್ಬನ್ತಿ ಬಹಲಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೪-೫. ಅಗ್ಗಸುತ್ತದ್ವಯವಣ್ಣನಾ

೭೪-೭೫. ಚತುತ್ಥೇ ಸೀಲಗ್ಗನ್ತಿ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಂ ಉತ್ತಮಸೀಲಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಪಞ್ಚಮೇ ರೂಪಗ್ಗನ್ತಿ ಯಂ ರೂಪಂ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಇದಂ ರೂಪಗ್ಗಂ ನಾಮ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಭವಗ್ಗನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಯಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಠಿತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಏತಂ ಭವಗ್ಗಂ ನಾಮಾತಿ.

೬. ಕುಸಿನಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೬. ಛಟ್ಠೇ ಉಪವತ್ತನೇತಿ ಪಾಚೀನಗತಾಯ ಸಾಲಪನ್ತಿಯಾ ಉತ್ತರೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಠಿತಾಯ ವೇಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ. ಅನ್ತರೇನ ಯಮಕಸಾಲಾನನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಾಲರುಕ್ಖಾನಂ ಅನ್ತರೇ. ಕಙ್ಖಾತಿ ದ್ವೇಳ್ಹಕಂ. ವಿಮತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥತಾ. ‘‘ಬುದ್ಧೋ ನು ಖೋ ನ ಬುದ್ಧೋ ನು ಖೋ, ಧಮ್ಮೋ ನು ಖೋ ನ ಧಮ್ಮೋ ನು ಖೋ, ಸಙ್ಘೋ ನು ಖೋ ನ ಸಙ್ಘೋ ನು ಖೋ, ಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ ನ ಮಗ್ಗೋ ನು ಖೋ, ಪಟಿಪದಾ ನು ಖೋ ನ ಪಟಿಪದಾ ನು ಖೋ’’ತಿ ಯಸ್ಸ ಸಂಸಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಂ ವೋ ವದಾಮಿ ಪುಚ್ಛಥ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ. ಸತ್ಥುಗಾರವೇನಪಿ ನ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ‘‘ಮಯಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿಮ್ಹ, ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾಪಿ ನೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಕಾವ. ತೇ ಮಯಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕಙ್ಖಂ ಅಕತ್ವಾ ನ ಅರಹಾಮ ಅಜ್ಜ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಕಾಲೇ ಕಙ್ಖಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಸಚೇ ಏವಂ ಸತ್ಥರಿ ಗಾರವೇನ ನ ಪುಚ್ಛಥ. ಸಹಾಯಕೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಆರೋಚೇತೂತಿ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಯೋ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸನ್ದಿಟ್ಠೋ ಸಮ್ಭತ್ತೋ, ಸೋ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇತು, ಅಹಂ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಾ ಭವಥಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏವಂ ಪಸನ್ನೋತಿ ಏವಂ ಸದ್ದಹಾಮಿ ಅಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾಣಮೇವಾತಿ ನಿಕ್ಕಙ್ಖಭಾವಪಚ್ಚಕ್ಖಕರಣಞಾಣಂಯೇವ ಏತ್ಥ ತಥಾಗತಸ್ಸ, ನ ಸದ್ಧಾಮತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮೇಸಞ್ಹಿ, ಆನನ್ದಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಅನ್ತೋಸಾಣಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ. ಯೋ ಪಚ್ಛಿಮಕೋತಿ ಯೋ ಗುಣವಸೇನ ಪಚ್ಛಿಮಕೋ, ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯಾಹ.

೭. ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾನೀತಿ ಚಿನ್ತೇತುಂ ಅಯುತ್ತಾನಿ. ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯತ್ತಾಯೇವ ನ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬಾನಿ. ಯಾನಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋತಿ ಯಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ. ಉಮ್ಮಾದಸ್ಸಾತಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಭಾವಸ್ಸ. ವಿಘಾತಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಬುದ್ಧವಿಸಯೋತಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ವಿಸಯೋ, ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಬುದ್ಧಗುಣಾನಂ ಪವತ್ತಿ ಚ ಆನುಭಾವೋ ಚ. ಝಾನವಿಸಯೋತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಝಾನವಿಸಯೋ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಾದೀನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ. ಲೋಕಚಿನ್ತಾತಿ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಕತಾ, ಕೇನ ಮಹಾಪಥವೀ, ಕೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ಕೇನ ಸತ್ತಾ ಉಪ್ಪಾದಿತಾ, ಕೇನ ಪಬ್ಬತಾ, ಕೇನ ಅಮ್ಬತಾಲನಾಳಿಕೇರಾದಯೋ’’ತಿ ಏವರೂಪಾ ಲೋಕಚಿನ್ತಾ.

೮. ದಕ್ಖಿಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ಅಟ್ಠಮೇ ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಯೋತಿ ದಾನಸಙ್ಖಾತಾಯ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ವಿಸುಜ್ಝನಕಾರಣಾನಿ. ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವೇನ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋತಿ ಸುಚಿಧಮ್ಮೋ. ಪಾಪಧಮ್ಮೋತಿ ಲಾಮಕಧಮ್ಮೋ. ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ವೇಸ್ಸನ್ತರಮಹಾರಾಜಾ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ಜೂಜಕಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಾರಕೇ ದತ್ವಾ ಮಹಾಪಥವಿಂ ಕಮ್ಪೇಸಿ. ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ಕಲ್ಯಾಣೀನದೀಮುಖದ್ವಾರವಾಸೀ ಕೇವಟ್ಟೋ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಕಿರ ದೀಘಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನೋ ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಮಂ ದೀಘಸುಮತ್ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಉದ್ಧರತೀ’’ತಿ ಆಹ. ನೇವ ದಾಯಕತೋತಿ ಏತ್ಥ ವಡ್ಢಮಾನವಾಸೀ ಲುದ್ದಕೋ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಕಿರ ಪೇತದಕ್ಖಿಣಂ ದೇನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲಸ್ಸೇವ ತಯೋ ವಾರೇ ಅದಾಸಿ. ತತಿಯವಾರೇ ‘‘ಅಮನುಸ್ಸೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಮಂ ವಿಲುಮ್ಪತೀ’’ತಿ ವಿರವಿ. ಏಕಸ್ಸ ಸೀಲವತೋ ಭಿಕ್ಖುನೋ ದತ್ವಾ ಪಾಪಿತಕಾಲೇಯೇವಸ್ಸ ಪಾಪುಣಿ. ದಾಯಕತೋ ಚೇವ ವಿಸುಜ್ಝತಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸದಿಸದಾನಂ ಕಥೇತಬ್ಬನ್ತಿ.

೯. ವಣಿಜ್ಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯. ನವಮೇ ತಾದಿಸಾ ವಾತಿ ತಂಸದಿಸಾವ ತಂಸರಿಕ್ಖಕಾವ. ಛೇದಗಾಮಿನೀ ಹೋತೀತಿ ಛೇದಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಂ ಪತ್ಥಿತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾಜ್ಝಾಸಯಾ ನ ಹೋತಿ. ಪರಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಹೋತೀತಿ ಪರಜ್ಝಾಸಯಾ ಅಜ್ಝಾಸಯತೋ ಅಧಿಕತರಫಲಾ ಹೋತಿ. ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಮಿತಪಾಪಬಾಹಿತಪಾಪತಾಹಿ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವದತು, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚಯೇನಾತಿ, ಭನ್ತೇ, ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ಚೀವರಾದಿನಾ ಪಚ್ಚಯೇನ ವದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಏವಂ ಪವಾರೇತಿ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ಯೇನ ಪವಾರೇತೀತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯತ್ತಕೇನ ಪವಾರೇತಿ. ತಂ ನ ದೇತೀತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಸೋವ ನ ದೇತಿ. ನ ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಯಥಾ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ, ಏವಂ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಹಾಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಕಂ ದೇತಿ. ಯಥಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಯತ್ತಕಂ ಸೋ ಇಚ್ಛತಿ, ತತ್ತಕಮೇವ ದೇತಿ. ಪರಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ದೇತೀತಿ ಅಪ್ಪಕಂ ಪವಾರೇತ್ವಾ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ದೇತಿ.

೧೦. ಕಮ್ಬೋಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೦. ದಸಮೇ ನೇವ ಸಭಾಯಂ ನಿಸೀದತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಕರಣತ್ಥಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಸಭಾಯಂ ನೇವ ನಿಸೀದತಿ. ನ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಕಸಿವಣಿಜ್ಜಾದಿಮಹಾಕಮ್ಮನ್ತಂ ನಪ್ಪಯೋಜೇತಿ. ನ ಕಮ್ಬೋಜಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಭೋಗೇ ಸಮ್ಭರಣತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಬೋಜರಟ್ಠಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ. ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಚೇತಂ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿರೋರಟ್ಠಂ ನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕೋಧನೋತಿಆದೀಸು ಕೋಧನತಾಯ ಕೋಧಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಇಸ್ಸುಕಿತಾಯ ಪರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನ ಸಹತಿ, ಮಚ್ಛರಿತಾಯ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಕಿಚ್ಚಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ನಿಪ್ಪಞ್ಞತಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಏತಾನಿ ಸಭಾನಿಸೀದನಾದೀನಿ ನ ಕರೋತೀತಿ.

ಅಪಣ್ಣಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

(೯) ೪. ಮಚಲವಗ್ಗೋ

೧-೫. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಸುತ್ತಪಞ್ಚಕವಣ್ಣನಾ

೮೧-೮೫. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ. ಪಞ್ಚಮೇ ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ’’ತಿಆದಿಕೇನ ತಮೇನ ಯುತ್ತೋತಿ ತಮೋ. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀಹಿ ಪುನ ನಿರಯತಮೂಪಗಮನತೋ ತಮಪರಾಯಣೋ. ಇತಿ ಉಭಯೇನಪಿ ಖನ್ಧತಮೋವ ಕಥಿತೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಡ್ಢೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ’’ತಿಆದಿಕೇನ ಜೋತಿನಾ ಯುತ್ತತೋ ಜೋತಿ, ಆಲೋಕಭೂತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಾಯಸುಚರಿತಾದೀಹಿ ಪುನ ಸಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿಜೋತಿಭಾವೂಪಗಮನತೋ ಜೋತಿಪರಾಯಣೋ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಇತರೇಪಿ ದ್ವೇ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವೇನಕುಲೇತಿ ವಿಲೀವಕಾರಕುಲೇ. ನೇಸಾದಕುಲೇತಿ ಮಿಗಲುದ್ದಕಾದೀನಂ ಕುಲೇ. ರಥಕಾರಕುಲೇತಿ ಚಮ್ಮಕಾರಕುಲೇ. ಪುಕ್ಕುಸಕುಲೇತಿ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಕುಲೇ. ಕಸಿರವುತ್ತಿಕೇತಿ ದುಕ್ಖವುತ್ತಿಕೇ. ದುಬ್ಬಣ್ಣೋತಿ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕೋ ವಿಯ ಝಾಮಖಾಣುವಣ್ಣೋ. ದುದ್ದಸಿಕೋತಿ ವಿಜಾತಮಾತುಯಾಪಿ ಅಮನಾಪದಸ್ಸನೋ. ಓಕೋಟಿಮಕೋತಿ ಲಕುಣ್ಡಕೋ. ಕಾಣೋತಿ ಏಕಚ್ಛಿಕಾಣೋ ವಾ ಉಭಯಚ್ಛಿಕಾಣೋ ವಾ. ಕುಣೀತಿ ಏಕಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ ಉಭಯಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ. ಖಞ್ಜೋತಿ ಏಕಪಾದಖಞ್ಜೋ ವಾ ಉಭಯಪಾದಖಞ್ಜೋ ವಾ. ಪಕ್ಖಹತೋತಿ ಹತಪಕ್ಖೋ ಪೀಠಸಪ್ಪೀ. ಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸಾತಿ ತೇಲಕಪಲ್ಲಾದಿನೋ ದೀಪಉಪಕರಣಸ್ಸ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಆಲೋಕಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿಯೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಪಾಯೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಂ ಸಂಸರತಿ. ಸೋಪಿ ತಮೋತಮಪರಾಯಣೋವ. ಸೋ ಪನ ಕುಹಕಪುಗ್ಗಲೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಕುಹಕಸ್ಸ ಹಿ ಏವರೂಪಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ.

ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಆಗಮನವಿಪತ್ತಿ ಚೇವ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯವಿಪತ್ತಿ ಚ ದಸ್ಸಿತಾ. ‘‘ದಲಿದ್ದೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಪವತ್ತಪಚ್ಚಯವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ಕಸಿರವುತ್ತಿಕೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಆಜೀವುಪಾಯವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ಅತ್ತಭಾವವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ಬಹ್ವಾಬಾಧೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ದುಕ್ಖಕಾರಣಸಮಾಯೋಗೋ, ‘‘ನ ಲಾಭೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಸುಖಕಾರಣವಿಪತ್ತಿ ಚೇವ ಉಪಭೋಗವಿಪತ್ತಿ ಚ, ‘‘ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ತಮಪರಾಯಣಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಸಮಾಯೋಗೋ, ‘‘ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕತಮೂಪಗಮೋ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೬. ಓಣತೋಣತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೬. ಛಟ್ಠೇ ಓಣತೋಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ನೀಚಕೋ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ನೀಚಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಓಣತುಣ್ಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ನೀಚೋ ಆಯತಿಂ ಉಚ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಉಣ್ಣತೋಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ಉಚ್ಚೋ ಆಯತಿಂ ನೀಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಉಣ್ಣತುಣ್ಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ಉಚ್ಚೋ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ಉಚ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ನೇಸಂ ಪುರಿಮಸುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೭. ಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೭. ಸತ್ತಮೇ ಸಮಣಮಚಲೋತಿ ಸಮಣಅಚಲೋ, ಮಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ನಿಚ್ಚಲಸಮಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ಸತ್ತವಿಧಮ್ಪಿ ಸೇಖಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಸಾಸನೇ ಮೂಲಜಾತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅಚಲೋ ನಾಮ. ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋತಿ ಪುಣ್ಡರೀಕಸದಿಸೋ ಸಮಣೋ. ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ನಾಮ ಊನಸತಪತ್ತಂ ಸರೋರುಹಂ. ಇಮಿನಾ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಗುಣತ್ತಾ ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಮಣಪದುಮೋತಿ ಪದುಮಸದಿಸೋ ಸಮಣೋ. ಪದುಮಂ ನಾಮ ಪರಿಪುಣ್ಣಸತಪತ್ತಂ ಸರೋರುಹಂ. ಇಮಿನಾ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಭಾವೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಗುಣತ್ತಾ ಸಮಣಪದುಮೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಏತೇಸು ಸಮಣೇಸು ಸುಖುಮಾಲಸಮಣೋ ಮುದುಚಿತ್ತಸರೀರೋ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖರಹಿತೋ ಏಕನ್ತಸುಖೀ. ಏತೇನ ಅತ್ತಾನಞ್ಚೇವ ಅತ್ತಸದಿಸೇ ಚ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಏವಂ ಮಾತಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಿಭಜನ್ತೋ ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸೇಖೋತಿ ಸತ್ತವಿಧೋಪಿ ಸೇಖೋ. ಪಾಟಿಪದೋತಿ ಪಟಿಪನ್ನಕೋ. ಅನುತ್ತರಂ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ವಿಹರತೀತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮುದ್ಧನಿ ಅವಸಿತ್ತಸ್ಸ, ಕತಾಭಿಸೇಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಭಿಸೇಕೋತಿ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತೋ. ಅನಭಿಸಿತ್ತೋತಿ ನ ತಾವ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ. ಮಚಲಪ್ಪತ್ತೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಭಾವೇನ ಚೇವ ಪುತ್ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಕಭಾವೇನ ಚ ನ ತಾವ ಅಭಿಸಿತ್ತಭಾವೇನ ಚ ಅಭಿಸೇಕಪ್ಪತ್ತಿಅತ್ಥಾಯ ಅಚಲಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಚ್ಚಲಪತ್ತೋ. ಮಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾತಿ ನಾಮಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ.

ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ದಾಯಕೇಹಿ ಯಾಚಮಾನೇಹೇವ ಉಪನೀತಂ ಚೀವರಂ ಬಹುಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಯಾಚಿತಂ, ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಖದಿರವನಮಗ್ಗೇ ಸೀವಲಿತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಸೇನಾಸನಂ ಅಟ್ಠಕನಾಗರಸುತ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೧೭ ಆದಯೋ; ಅ. ನಿ. ೧೧.೧೬ ಆದಯೋ) ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಂ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛಥೇರೋ ವಿಯ. ತ್ಯಸ್ಸಾತಿ ತೇ ಅಸ್ಸ. ಮನಾಪೇನೇವಾತಿ ಮನಂ ಅಲ್ಲೀಯನಕೇನ. ಸಮುದಾಚರನ್ತೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ವಾ. ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತೀತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತಿ ಉಪನೀಯನ್ತಿ. ಸನ್ನಿಪಾತಿಕಾನೀತಿ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಉತುಪರಿಣಾಮಜಾನೀತಿ ಉತುಪರಿಣಾಮತೋ ಅತಿಸೀತಅತಿಉಣ್ಹಉತುತೋ ಜಾತಾನಿ. ವಿಸಮಪರಿಹಾರಜಾನೀತಿ ಅಚ್ಚಾಸನಅತಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಾ ವಿಸಮಪರಿಹಾರತೋ ಜಾತಾನಿ. ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾನೀತಿ ವಧಬನ್ಧನಾದಿಉಪಕ್ಕಮೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾನೀತಿ ವಿನಾಪಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಕೇವಲಂ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಮ್ಮವಿಪಾಕವಸೇನೇವ ಜಾತಾನಿ. ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಖೀಣಾಸವಾನಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಕಿರಿಯಜ್ಝಾನಾನೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೮. ಸಂಯೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಾಸನೇ ಲದ್ಧಪ್ಪತಿಟ್ಠತ್ತಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋವ ಸಮಣಮಚಲೋತಿ ವುತ್ತೋ, ನಾತಿಬಹುಗುಣತ್ತಾ ನ ಬಹುಪತ್ತಂ ವಿಯ ಸರೋರುಹಂ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋತಿ, ತತೋ ಬಹುತರಗುಣತ್ತಾ ಸತಪತ್ತಂ ವಿಯ ಸರೋರುಹಂ ಅನಾಗಾಮೀ ಸಮಣಪದುಮೋತಿ, ಥದ್ಧಭಾವಕರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಮುದುಭಾವಪ್ಪತ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋತಿ.

೯. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೯. ನವಮೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋತಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ಪಠಮಸುತ್ತೇ ವಿಯ ಸತ್ತ ಸೇಖಾ ಗಹಿತಾ. ದುತಿಯವಾರೇ ದಸಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ವಾ ಅರಹತ್ತಫಲಞಾಣಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ವಾ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ, ತತಿಯವಾರೇ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ, ಚತುತ್ಥವಾರೇ ತಥಾಗತೋ ಚ ತಥಾಗತಸದಿಸಖೀಣಾಸವೋ ಚಾತಿ. ಇತಿ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಪಠಮಸುತ್ತೇ ಕಥಿತಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನೇವ ಕಥಿತಂ, ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಪನೇತ್ಥ ನಾನನ್ತಿ.

೧೦. ಖನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೦. ದಸಮೇ ಪಠಮವಾರೇ ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯ ಪಯೋಗಂ ಅನಾರಭಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ. ದುತಿಯವಾರೇ ಅನುಪ್ಪಾದಿತಜ್ಝಾನೋ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ. ತತಿಯವಾರೇ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ, ಚತುತ್ಥವಾರೇ ಪರಮಸುಖುಮಾಲಖೀಣಾಸವೋತಿ.

ಮಚಲವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

(೧೦) ೫. ಅಸುರವಗ್ಗೋ

೧. ಅಸುರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಸುರೋತಿ ಅಸುರಸದಿಸೋ ಬೀಭಚ್ಛೋ. ದೇವೋತಿ ದೇವಸದಿಸೋ ಗುಣವಸೇನ ಅಭಿರೂಪೋ ಪಾಸಾದಿಕೋ.

೨. ಪಠಮಸಮಾಧಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೨. ದುತಿಯೇ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಥಸ್ಸಾತಿ ನಿಯಕಜ್ಝತ್ತೇ ಅಪ್ಪನಾಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಸ್ಸ. ಅಧಿಪಞ್ಞಾಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಾಯಾತಿ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಾಹಕವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ. ತಞ್ಹಿ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾತಞ್ಚ, ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಸಙ್ಖಾತೇಸು ಚ ಧಮ್ಮೇಸು ವಿಪಸ್ಸನಾಭೂತಂ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಧಿಪಞ್ಞಾಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ.

೩. ದುತಿಯಸಮಾಧಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೩. ತತಿಯೇ ಯೋಗೋ ಕರಣೀಯೋತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತತಾ ಕತ್ತಬ್ಬಾ. ಛನ್ದೋತಿ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಛನ್ದೋ. ವಾಯಾಮೋತಿ ಪಯೋಗೋ. ಉಸ್ಸಾಹೋತಿ ತತೋ ಅಧಿಮತ್ತತರಂ ವೀರಿಯಂ. ಉಸ್ಸೋಳ್ಹೀತಿ ಪಙ್ಕಲಗ್ಗಸಕಟಉದ್ಧರಣಸದಿಸಂ ಮಹಾವೀರಿಯಂ. ಅಪ್ಪಟಿವಾನೀತಿ ಅನಿವತ್ತನತಾ.

೪. ತತಿಯಸಮಾಧಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೪. ಚತುತ್ಥೇ ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾತಿಆದೀಸು, ಆವುಸೋ, ಸಙ್ಖಾರಾ ನಾಮ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಮ್ಮಸಿತಬ್ಬಾ, ಅನಿಚ್ಚತೋ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ದುಕ್ಖತೋ, ಅನತ್ತತೋತಿ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಪೇತಬ್ಬನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ, ಆವುಸೋ, ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಪೇತಬ್ಬಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಸನ್ನಿಸಾದೇತಬ್ಬಂ, ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಏಕೋದಿ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನ ಸಮಾದಹಿತಬ್ಬಂ. ತಥಾ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಾದಿವಸೇನಾತಿ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಇಮೇಸು ತೀಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾವ ಕಥಿತಾ.

೫. ಛವಾಲಾತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಛವಾಲಾತನ್ತಿ ಸುಸಾನೇ ಅಲಾತಂ. ಮಜ್ಝೇ ಗೂಥಗತನ್ತಿ ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನೇ ಗೂಥಮಕ್ಖಿತಂ. ನೇವ ಗಾಮೇ ಕಟ್ಠತ್ಥಂ ಫರತೀತಿ ಕೂಟಗೋಪಾನಸಿಥಮ್ಭಸೋಪಾನಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಅನುಪನೇಯ್ಯತಾಯ ಗಾಮೇ ನ ಕಟ್ಠತ್ಥಂ ಸಾಧೇತಿ, ಖೇತ್ತಕುಟಿಪಾದಂ ವಾ ಮಞ್ಚಪಾದಂ ವಾ ಕಾತುಂ ಅನುಪನೇಯ್ಯತಾಯ ನ ಅರಞ್ಞೇ ಕಟ್ಠತ್ಥಂ ಸಾಧೇತಿ. ದ್ವೀಸು ಕೋಟೀಸು ಗಯ್ಹಮಾನಂ ಹತ್ಥಂ ಡಹತಿ, ಮಜ್ಝೇ ಗಯ್ಹಮಾನಂ ಗೂಥೇನ ಮಕ್ಖೇತಿ. ತಥೂಪಮನ್ತಿ ತಂಸರಿಕ್ಖಕಂ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋತಿ ಸುನ್ದರತರೋ. ಪಣೀತತರೋತಿ ಉತ್ತಮತರೋ. ಗವಾ ಖೀರನ್ತಿ ಗಾವಿತೋ ಖೀರಂ. ಖೀರಮ್ಹಾ ದಧೀತಿಆದೀಸು ಪರಂ ಪರಂ ಪುರಿಮತೋ ಪುರಿಮತೋ ಅಗ್ಗಂ, ಸಪ್ಪಿಮಣ್ಡೋ ಪನ ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಅಗ್ಗಮೇವ. ಅಗ್ಗೋತಿಆದೀಸು ಗುಣೇಹಿ ಅಗ್ಗೋ ಚೇವ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಪಮುಖೋ ಚ ಉತ್ತಮೋ ಚ ಪವರೋ ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಛವಾಲಾತೂಪಮಾಯ ನ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ, ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಪನ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಕಮ್ಮನ್ತೋ ಗೋಣಸದಿಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಛಟ್ಠೇ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೭. ಖಿಪ್ಪನಿಸನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೭. ಸತ್ತಮೇ ಖಿಪ್ಪನಿಸನ್ತೀತಿ ಖಿಪ್ಪನಿಸಾಮನೋ ಸೀಘಂ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥೋ. ಸುತಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನನ್ತಿ ಸುತಪ್ಪಗುಣಾನಂ ತನ್ತಿಧಮ್ಮಾನಂ. ಅತ್ಥೂಪಪರಿಕ್ಖೀತಿ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಕೋ. ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಞ್ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ನವಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುರೂಪಧಮ್ಮಭೂತಂ ಸಸೀಲಕಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪ್ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ನೋ ಚ ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋತಿ ನ ಸುನ್ದರವಚನೋ. ನ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋತಿ ನ ಸುನ್ದರವಚನಘೋಸೋ ಹೋತಿ. ಪೋರಿಯಾತಿಆದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನೋ-ಕಾರೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋಯೇವ. ಗುಣಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ಅಪಲಿಬುದ್ಧಾಯ ಅದೋಸಾಯ ಅಗಳಿತಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾಯ ಅತ್ಥಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾಯ ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೮. ಅತ್ತಹಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೮-೯೯. ಅಟ್ಠಮಂ ಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯವಸೇನಾಪಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ದೇಸನಾಞಾಣವಿಲಾಸೇನಾಪಿ ಕಥಿತಂ, ನವಮಂ ಪಞ್ಚವೇರವಸೇನ.

೧೦. ಪೋತಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೦. ದಸಮೇ ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇನ. ಖಮತೀತಿ ರುಚ್ಚತಿ. ಯದಿದಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಕಾಲಞ್ಞುತಾತಿ ಯಾ ಏಸಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಕಾಲಂ ಜಾನನಾ. ತಂ ತಂ ಕಾಲಂ ಞತ್ವಾ ಹಿ ಅವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಕಥನಂ ವಣ್ಣಾರಹಸ್ಸ ಚ ವಣ್ಣಕಥನಂ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಪಕತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅಸುರವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.