(೯) ೪. ಮಚಲವಗ್ಗೋ

೧-೫. ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿಸುತ್ತಪಞ್ಚಕವಣ್ಣನಾ

೮೧-೮೫. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮಾದೀನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ. ಪಞ್ಚಮೇ ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ’’ತಿಆದಿಕೇನ ತಮೇನ ಯುತ್ತೋತಿ ತಮೋ. ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಾದೀಹಿ ಪುನ ನಿರಯತಮೂಪಗಮನತೋ ತಮಪರಾಯಣೋ. ಇತಿ ಉಭಯೇನಪಿ ಖನ್ಧತಮೋವ ಕಥಿತೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಅಡ್ಢೇ ಕುಲೇ ಪಚ್ಚಾಜಾತೋ’’ತಿಆದಿಕೇನ ಜೋತಿನಾ ಯುತ್ತತೋ ಜೋತಿ, ಆಲೋಕಭೂತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕಾಯಸುಚರಿತಾದೀಹಿ ಪುನ ಸಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿಜೋತಿಭಾವೂಪಗಮನತೋ ಜೋತಿಪರಾಯಣೋ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಇತರೇಪಿ ದ್ವೇ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ವೇನಕುಲೇತಿ ವಿಲೀವಕಾರಕುಲೇ. ನೇಸಾದಕುಲೇತಿ ಮಿಗಲುದ್ದಕಾದೀನಂ ಕುಲೇ. ರಥಕಾರಕುಲೇತಿ ಚಮ್ಮಕಾರಕುಲೇ. ಪುಕ್ಕುಸಕುಲೇತಿ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಕುಲೇ. ಕಸಿರವುತ್ತಿಕೇತಿ ದುಕ್ಖವುತ್ತಿಕೇ. ದುಬ್ಬಣ್ಣೋತಿ ಪಂಸುಪಿಸಾಚಕೋ ವಿಯ ಝಾಮಖಾಣುವಣ್ಣೋ. ದುದ್ದಸಿಕೋತಿ ವಿಜಾತಮಾತುಯಾಪಿ ಅಮನಾಪದಸ್ಸನೋ. ಓಕೋಟಿಮಕೋತಿ ಲಕುಣ್ಡಕೋ. ಕಾಣೋತಿ ಏಕಚ್ಛಿಕಾಣೋ ವಾ ಉಭಯಚ್ಛಿಕಾಣೋ ವಾ. ಕುಣೀತಿ ಏಕಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ ಉಭಯಹತ್ಥಕುಣೀ ವಾ. ಖಞ್ಜೋತಿ ಏಕಪಾದಖಞ್ಜೋ ವಾ ಉಭಯಪಾದಖಞ್ಜೋ ವಾ. ಪಕ್ಖಹತೋತಿ ಹತಪಕ್ಖೋ ಪೀಠಸಪ್ಪೀ. ಪದೀಪೇಯ್ಯಸ್ಸಾತಿ ತೇಲಕಪಲ್ಲಾದಿನೋ ದೀಪಉಪಕರಣಸ್ಸ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಏತ್ಥ ಏಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಆಲೋಕಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಮಾತು ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿಯೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಅಪಾಯೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಂ ಸಂಸರತಿ. ಸೋಪಿ ತಮೋತಮಪರಾಯಣೋವ. ಸೋ ಪನ ಕುಹಕಪುಗ್ಗಲೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಕುಹಕಸ್ಸ ಹಿ ಏವರೂಪಾ ನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ.

ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ನೀಚೇ ಕುಲೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಆಗಮನವಿಪತ್ತಿ ಚೇವ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಪಚ್ಚಯವಿಪತ್ತಿ ಚ ದಸ್ಸಿತಾ. ‘‘ದಲಿದ್ದೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಪವತ್ತಪಚ್ಚಯವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ಕಸಿರವುತ್ತಿಕೇ’’ತಿಆದೀಹಿ ಆಜೀವುಪಾಯವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ಅತ್ತಭಾವವಿಪತ್ತಿ, ‘‘ಬಹ್ವಾಬಾಧೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ದುಕ್ಖಕಾರಣಸಮಾಯೋಗೋ, ‘‘ನ ಲಾಭೀ’’ತಿಆದೀಹಿ ಸುಖಕಾರಣವಿಪತ್ತಿ ಚೇವ ಉಪಭೋಗವಿಪತ್ತಿ ಚ, ‘‘ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತ’’ನ್ತಿಆದೀಹಿ ತಮಪರಾಯಣಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಸಮಾಯೋಗೋ, ‘‘ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ’’ತಿಆದೀಹಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕತಮೂಪಗಮೋ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೬. ಓಣತೋಣತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೬. ಛಟ್ಠೇ ಓಣತೋಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ನೀಚಕೋ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ನೀಚಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಓಣತುಣ್ಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ನೀಚೋ ಆಯತಿಂ ಉಚ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಉಣ್ಣತೋಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ಉಚ್ಚೋ ಆಯತಿಂ ನೀಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಉಣ್ಣತುಣ್ಣತೋತಿ ಇದಾನಿ ಉಚ್ಚೋ ಆಯತಿಮ್ಪಿ ಉಚ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ನೇಸಂ ಪುರಿಮಸುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೭. ಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೭. ಸತ್ತಮೇ ಸಮಣಮಚಲೋತಿ ಸಮಣಅಚಲೋ, ಮಕಾರೋ ಪದಸನ್ಧಿಕರೋ, ನಿಚ್ಚಲಸಮಣೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ಸತ್ತವಿಧಮ್ಪಿ ಸೇಖಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಸಾಸನೇ ಮೂಲಜಾತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಪತಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಅಚಲೋ ನಾಮ. ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋತಿ ಪುಣ್ಡರೀಕಸದಿಸೋ ಸಮಣೋ. ಪುಣ್ಡರೀಕಂ ನಾಮ ಊನಸತಪತ್ತಂ ಸರೋರುಹಂ. ಇಮಿನಾ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಅಭಾವೇನ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಗುಣತ್ತಾ ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಮಣಪದುಮೋತಿ ಪದುಮಸದಿಸೋ ಸಮಣೋ. ಪದುಮಂ ನಾಮ ಪರಿಪುಣ್ಣಸತಪತ್ತಂ ಸರೋರುಹಂ. ಇಮಿನಾ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತಂ ಖೀಣಾಸವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಹಿ ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಾನಂ ಭಾವೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಗುಣತ್ತಾ ಸಮಣಪದುಮೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಮಣೇಸು ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಏತೇಸು ಸಮಣೇಸು ಸುಖುಮಾಲಸಮಣೋ ಮುದುಚಿತ್ತಸರೀರೋ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದುಕ್ಖರಹಿತೋ ಏಕನ್ತಸುಖೀ. ಏತೇನ ಅತ್ತಾನಞ್ಚೇವ ಅತ್ತಸದಿಸೇ ಚ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಏವಂ ಮಾತಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಿಭಜನ್ತೋ ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸೇಖೋತಿ ಸತ್ತವಿಧೋಪಿ ಸೇಖೋ. ಪಾಟಿಪದೋತಿ ಪಟಿಪನ್ನಕೋ. ಅನುತ್ತರಂ ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ ವಿಹರತೀತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಮುದ್ಧನಿ ಅವಸಿತ್ತಸ್ಸ, ಕತಾಭಿಸೇಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಭಿಸೇಕೋತಿ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತೋ. ಅನಭಿಸಿತ್ತೋತಿ ನ ತಾವ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ. ಮಚಲಪ್ಪತ್ತೋತಿ ರಞ್ಞೋ ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ಮುದ್ಧಾವಸಿತ್ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಭಾವೇನ ಚೇವ ಪುತ್ತೇಸು ಜೇಟ್ಠಕಭಾವೇನ ಚ ನ ತಾವ ಅಭಿಸಿತ್ತಭಾವೇನ ಚ ಅಭಿಸೇಕಪ್ಪತ್ತಿಅತ್ಥಾಯ ಅಚಲಪ್ಪತ್ತೋ ನಿಚ್ಚಲಪತ್ತೋ. ಮಕಾರೋ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾತಿ ನಾಮಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ.

ಯಾಚಿತೋವ ಬಹುಲಂ ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ಏವಂ ದಾಯಕೇಹಿ ಯಾಚಮಾನೇಹೇವ ಉಪನೀತಂ ಚೀವರಂ ಬಹುಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ, ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಅಯಾಚಿತಂ, ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಖದಿರವನಮಗ್ಗೇ ಸೀವಲಿತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಸೇನಾಸನಂ ಅಟ್ಠಕನಾಗರಸುತ್ತೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೧೭ ಆದಯೋ; ಅ. ನಿ. ೧೧.೧೬ ಆದಯೋ) ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಂ ಪಿಲಿನ್ದವಚ್ಛಥೇರೋ ವಿಯ. ತ್ಯಸ್ಸಾತಿ ತೇ ಅಸ್ಸ. ಮನಾಪೇನೇವಾತಿ ಮನಂ ಅಲ್ಲೀಯನಕೇನ. ಸಮುದಾಚರನ್ತೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ವಾ. ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತೀತಿ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರನ್ತಿ ಉಪನೀಯನ್ತಿ. ಸನ್ನಿಪಾತಿಕಾನೀತಿ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಉತುಪರಿಣಾಮಜಾನೀತಿ ಉತುಪರಿಣಾಮತೋ ಅತಿಸೀತಅತಿಉಣ್ಹಉತುತೋ ಜಾತಾನಿ. ವಿಸಮಪರಿಹಾರಜಾನೀತಿ ಅಚ್ಚಾಸನಅತಿಟ್ಠಾನಾದಿಕಾ ವಿಸಮಪರಿಹಾರತೋ ಜಾತಾನಿ. ಓಪಕ್ಕಮಿಕಾನೀತಿ ವಧಬನ್ಧನಾದಿಉಪಕ್ಕಮೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಜಾನೀತಿ ವಿನಾಪಿ ಇಮೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಕೇವಲಂ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕಮ್ಮವಿಪಾಕವಸೇನೇವ ಜಾತಾನಿ. ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಖೀಣಾಸವಾನಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಕಿರಿಯಜ್ಝಾನಾನೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾನಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೮. ಸಂಯೋಜನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಸಾಸನೇ ಲದ್ಧಪ್ಪತಿಟ್ಠತ್ತಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋವ ಸಮಣಮಚಲೋತಿ ವುತ್ತೋ, ನಾತಿಬಹುಗುಣತ್ತಾ ನ ಬಹುಪತ್ತಂ ವಿಯ ಸರೋರುಹಂ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸಮಣಪುಣ್ಡರೀಕೋತಿ, ತತೋ ಬಹುತರಗುಣತ್ತಾ ಸತಪತ್ತಂ ವಿಯ ಸರೋರುಹಂ ಅನಾಗಾಮೀ ಸಮಣಪದುಮೋತಿ, ಥದ್ಧಭಾವಕರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಮುದುಭಾವಪ್ಪತ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಸಮಣಸುಖುಮಾಲೋತಿ.

೯. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೯. ನವಮೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋತಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ಪಠಮಸುತ್ತೇ ವಿಯ ಸತ್ತ ಸೇಖಾ ಗಹಿತಾ. ದುತಿಯವಾರೇ ದಸಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ವಾ ಅರಹತ್ತಫಲಞಾಣಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ವಾ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಖೀಣಾಸವೋ ಕಥಿತೋ, ತತಿಯವಾರೇ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ, ಚತುತ್ಥವಾರೇ ತಥಾಗತೋ ಚ ತಥಾಗತಸದಿಸಖೀಣಾಸವೋ ಚಾತಿ. ಇತಿ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಪಠಮಸುತ್ತೇ ಕಥಿತಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನೇವ ಕಥಿತಂ, ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇವ ಪನೇತ್ಥ ನಾನನ್ತಿ.

೧೦. ಖನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೦. ದಸಮೇ ಪಠಮವಾರೇ ಅರಹತ್ತತ್ಥಾಯ ಪಯೋಗಂ ಅನಾರಭಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ. ದುತಿಯವಾರೇ ಅನುಪ್ಪಾದಿತಜ್ಝಾನೋ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ. ತತಿಯವಾರೇ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕೋ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಅಟ್ಠವಿಮೋಕ್ಖಲಾಭೀ ಸೇಖಪುಗ್ಗಲೋ ಕಥಿತೋ, ಚತುತ್ಥವಾರೇ ಪರಮಸುಖುಮಾಲಖೀಣಾಸವೋತಿ.

ಮಚಲವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.