೩. ಲೋಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩. ತತಿಯೇ ಲೋಕೋತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ. ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋತಿ ಞಾತೋ ಪಚ್ಚಕ್ಖೋ ಕತೋ. ಲೋಕಸ್ಮಾತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚತೋ. ಪಹೀನೋತಿ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಪಹೀನೋ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಭಾವಿತಾತಿ ತಥಾಗತೇನ ಭಾವಿತಾ.

ಏವಂ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಚತೂಹಿ ಸಚ್ಚೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಬುದ್ಧಭಾವಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ತಥಾಗತಭಾವಂ ಕಥೇತುಂ ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ ರೂಪಾಯತನಂ. ಸುತನ್ತಿ ಸದ್ದಾಯತನಂ. ಮುತನ್ತಿ ಪತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬತೋ ಗನ್ಧಾಯತನಂ ರಸಾಯತನಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ. ವಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಸುಖದುಕ್ಖಾದಿ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ. ಪತ್ತನ್ತಿ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ವಾ ಅಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ವಾ ಪತ್ತಂ. ಪರಿಯೇಸಿತನ್ತಿ ಪತ್ತಂ ವಾ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಿತಂ. ಅನುವಿಚರಿತಂ ಮನಸಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಅನುಸಞ್ಚರಿತಂ.

ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತಂ ದಸ್ಸೇತಿ – ಯಂ ಅಪರಿಮಾಣಾಸು ಲೋಕಧಾತೂಸು ಇಮಸ್ಸ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ನೀಲಂ ಪೀತಕನ್ತಿಆದಿ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ಅಯಂ ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಇಮಂ ನಾಮ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಸುಮನೋ ವಾ ದುಮ್ಮನೋ ವಾ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಾ ಜಾತೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ತಥಾ ಯಂ ಅಪರಿಮಾಣಾಸು ಲೋಕಧಾತೂಸು ಇಮಸ್ಸ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಭೇರಿಸದ್ದೋ ಮುದಿಙ್ಗಸದ್ದೋತಿಆದಿ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ಸೋತದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಲಗನ್ಧೋ ತಚಗನ್ಧೋತಿಆದಿ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಘಾನದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಲರಸೋ ಖನ್ಧರಸೋತಿಆದಿ ರಸಾರಮ್ಮಣಂ ಜಿವ್ಹಾದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಕಕ್ಖಳಂ ಮುದುಕನ್ತಿಆದಿ ಪಥವೀಧಾತುತೇಜೋಧಾತುವಾಯೋಧಾತುಭೇದಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ಕಾಯದ್ವಾರೇ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ಅಯಂ ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಇಮಂ ನಾಮ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ಫುಸಿತ್ವಾ ಸುಮನೋ ವಾ ದುಮ್ಮನೋ ವಾ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಾ ಜಾತೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ತಥಾ ಯಂ ಅಪರಿಮಾಣಾಸು ಲೋಕಧಾತೂಸು ಇಮಸ್ಸ ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸುಖದುಕ್ಖಾದಿಭೇದಂ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ಮನೋದ್ವಾರಸ್ಸ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ, ‘‘ಅಯಂ ಸತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಇಮಂ ನಾಮ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಿಜಾನಿತ್ವಾ ಸುಮನೋ ವಾ ದುಮ್ಮನೋ ವಾ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಾ ಜಾತೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಂ. ಯಞ್ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಸಂ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ದಿಟ್ಠಂ ಸುತಂ ಮುತಂ ವಿಞ್ಞಾತಂ, ತತ್ಥ ತಥಾಗತೇನ ಅದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಅಸುತಂ ವಾ ಅಮುತಂ ವಾ ಅವಿಞ್ಞಾತಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಅಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಪತ್ತಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಞಾಣೇನ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ.

ತಸ್ಮಾ ತಥಾಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯಂ ಯಥಾ ಲೋಕೇನ ಗತಂ, ತಸ್ಸ ತಥೇವ ಗತತ್ತಾ ತಥಾಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಗತಸದ್ದೇನ ಏಕತ್ಥಂ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು ತಥಾಗತೋತಿ ನಿಗಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತಸ್ಸ ಯುತ್ತಿ ಏಕಪುಗ್ಗಲವಣ್ಣನಾಯಂ ತಥಾಗತಸದ್ದವಿತ್ಥಾರೇ ವುತ್ತಾಯೇವ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಅಞ್ಞದತ್ಥೂತಿ ಏಕಂಸತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ದಕ್ಖತೀತಿ ದಸೋ. ವಸಂ ವತ್ತೇತೀತಿ ವಸವತ್ತೀ.

ಸಬ್ಬಂ ಲೋಕಂ ಅಭಿಞ್ಞಾತಿ ತೇಧಾತುಕಂ ಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸಬ್ಬಂ ಲೋಕೇ ಯಥಾತಥನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತೇಧಾತುಕಲೋಕಸನ್ನಿವಾಸೇ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ನೇಯ್ಯಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಯಥಾತಥಂ ಅವಿಪರೀತಂ ಜಾನಿತ್ವಾ. ವಿಸಂಯುತ್ತೋತಿ ಚತುನ್ನಂ ಯೋಗಾನಂ ಪಹಾನೇನ ವಿಸಂಯುತ್ತೋ. ಅನೂಪಯೋತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಉಪಯೇಹಿ ವಿರಹಿತೋ. ಸಬ್ಬಾಭಿಭೂತಿ ರೂಪಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಾನಿ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಧೀರೋತಿ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಸಬ್ಬಗನ್ಥಪ್ಪಮೋಚನೋತಿ ಸಬ್ಬೇ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಗನ್ಥೇ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಠಿತೋ. ಫುಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಫುಟ್ಠಾ ಅಸ್ಸ. ಇದಞ್ಚ ಕರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಪರಮಾ ಸನ್ತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ತಞ್ಹಿ ತೇನ ಞಾಣಫುಸನೇನ ಫುಟ್ಠಂ. ತೇನೇವಾಹ – ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಕುತೋಭಯನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಪರಮಾಸನ್ತೀತಿ ಉತ್ತಮಾ ಸನ್ತಿ. ಕತರಾ ಸಾತಿ? ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಕುತೋಚಿ ಭಯಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅಕುತೋಭಯನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತೋ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯೇತಿ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ತದಾರಮ್ಮಣಾಯ ಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತೋ. ಸೀಹೋ ಅನುತ್ತರೋತಿ ಪರಿಸ್ಸಯಾನಂ ಸಹನಟ್ಠೇನ ಕಿಲೇಸಾನಞ್ಚ ಹಿಂಸನಟ್ಠೇನ ತಥಾಗತೋ ಅನುತ್ತರೋ ಸೀಹೋ ನಾಮ. ಬ್ರಹ್ಮನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಂ. ಇತೀತಿ ಏವಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಸಙ್ಗಮ್ಮಾತಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ. ತಂ ನಮಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತಂ ತಥಾಗತಂ ತೇ ಸರಣಂ ಗತಾ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ. ಇದಾನಿ ಯಂ ವದನ್ತಾ ತೇ ನಮಸ್ಸನ್ತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ದನ್ತೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.