೪. ಕಾಳಕಾರಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪. ಚತುತ್ಥಂ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಕತರಾಯ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಯನ್ತಿ? ದಸಬಲಗುಣಕಥಾಯ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಕಿರ ಧೀತಾ ಚೂಳಸುಭದ್ದಾ ‘‘ಸಾಕೇತನಗರೇ ಕಾಳಕಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಕುಲಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ. ಸಚೇ ತತ್ಥ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುರಿಸೇ ಪೇಸಿಯಮಾನೇ ಪಪಞ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಂ ಆವಜ್ಜೇಯ್ಯಾಥ ಭಗವಾ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಸುಣಿಸಾ ಮೇ ಆಗತಾ’’ತಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರೋನ್ತೋವ ಬಹುಂ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಅಚೇಲಕಸತಾನಿ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಸೋ ತೇಸು ನಿಸಿನ್ನೇಸು ‘‘ಧೀತಾ ಮೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅರಹನ್ತೇ ವನ್ದತೂ’’ತಿ ಚೂಳಸುಭದ್ದಾಯ ಪೇಸೇಸಿ. ಆಗತಫಲಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಅರಹನ್ತೇತಿ ವುತ್ತಮತ್ತೇಯೇವ ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಗತಾ ತೇ ನಿಸ್ಸಿರಿಕದಸ್ಸನೇ ಅಚೇಲಕೇ ದಿಸ್ವಾವ ‘‘ಸಮಣಾ ನಾಮ ನ ಏವರೂಪಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾತ, ಯೇಸಂ ನೇವ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಹಿರೀ, ನ ಬಹಿದ್ಧಾ ಓತ್ತಪ್ಪಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ನ ಇಮೇ ಸಮಣಾ, ಧೀಧೀ’’ತಿ ಖೇಳಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತಾ.

ತತೋ ಅಚೇಲಕಾ ‘‘ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಕುತೋ ತೇ ಏವರೂಪಾ ಕಾಲಕಣ್ಣೀ ಲದ್ಧಾ, ಕಿಂ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಅಞ್ಞಾ ದಾರಿಕಾ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಪರಿಭಾಸಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಆಚರಿಯಾ ಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ ಕತಂ ಹೋತು ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ, ಅಹಮೇತ್ಥ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಚೇಲಕೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಸುಭದ್ದಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ, ಕಸ್ಮಾ ಏವರೂಪಂ ಅಕಾಸಿ, ಕಸ್ಮಾ ಅರಹನ್ತೇ ಲಜ್ಜಾಪೇಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಾತ, ಅರಹನ್ತಾ ನಾಮ ಏವರೂಪಾ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ. ಅಥ ನಂ ಸೋ ಆಹ –

‘‘ಕೀದಿಸಾ ಸಮಣಾ ತುಯ್ಹಂ, ಬಾಳ್ಹಂ ಖೋ ನೇ ಪಸಂಸಸಿ;

ಕಿಂಸೀಲಾ ಕಿಂಸಮಾಚಾರಾ, ತಂ ಮೇ ಅಕ್ಖಾಹಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ’’ತಿ.

ಸಾ ಆಹ –

‘‘ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಸನ್ತಮನಾ, ಸನ್ತತೇಜಾ ಗುಣಮಗ್ಗಸಣ್ಠಿತಾ;

ಓಕ್ಖಿತ್ತಚಕ್ಖೂ ಮಿತಭಾಣೀ, ತಾದಿಸಾ ಸಮಣಾ ಮಮ.

‘‘ವಸನ್ತಿ ವನಮೋಗಯ್ಹ, ನಾಗೋ ಛೇತ್ವಾವ ಬನ್ಧನಂ;

ಏಕಕಿಯಾ ಅದುತಿಯಾ, ತಾದಿಸಾ ಸಮಣಾ ಮಮಾ’’ತಿ.

ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪುರೇ ಠತ್ವಾ ತಿಣ್ಣಂ ರತನಾನಂ ಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಯದಿ ಏವಂ, ತವ ಸಮಣೇ ಆನೇತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕದಾ ಕರಿಸ್ಸಥ, ತಾತಾ’’ತಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನಾತಿ ವುತ್ತೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಸ್ವೇ ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಉಪರಿಪಾಸಾದಂ ಆರುಯ್ಹ ಮಹನ್ತಂ ಪುಪ್ಫಸಮುಗ್ಗಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಪುಪ್ಫಮುಟ್ಠಿಯೋ ದಸಬಲಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ನಮಸ್ಸಮಾನಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏವಞ್ಚ ಅವಚ – ‘‘ಭಗವಾ ಸ್ವೇ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ. ತಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ವಿತಾನಂ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸತ್ಥಾ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ತಂ ಕಾರಣಂ ಅದ್ದಸ. ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಮ ಗೇಹೇ ಭಿಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಚೂಳಸುಭದ್ದಾಯ ನಿಮನ್ತಿತಮ್ಹ ಸೇಟ್ಠೀತಿ. ನ, ಭನ್ತೇ, ಕಞ್ಚಿ ಆಗತಂ ಪಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಆಮ, ಸೇಟ್ಠಿ, ಸದ್ಧಾ ಪನ ಉಪಾಸಿಕಾ ದೂರೇ ಯೋಜನಸತಮತ್ಥಕೇಪಿ ಯೋಜನಸಹಸ್ಸಮತ್ಥಕೇಪಿ ಠಿತಾ ಹಿಮವನ್ತೋ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ ವತ್ವಾ –

‘‘ದೂರೇ ಸನ್ತೋ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ, ಹಿಮವನ್ತೋವ ಪಬ್ಬತೋ;

ಅಸನ್ತೇತ್ಥ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ರತ್ತಿಂ ಖಿತ್ತಾ ಯಥಾ ಸರಾ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೩೦೪) –

ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಮ, ಧೀತು ಸಙ್ಗಹಂ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸತ್ಥಾ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ, ಆನನ್ದ, ಸಾಕೇತಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಸಲಾಕಂ ದೇಹಿ. ದದನ್ತೋ ಚ ಛಳಭಿಞ್ಞಾನಂಯೇವ ದದೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಚೂಳಸುಭದ್ದಾ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಬಹುಕರಣೀಯಾ, ಮಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಯ್ಯ ವಾ ನ ವಾ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ವೇಸ್ಸವಣೋ ಮಹಾರಾಜಾ ಚೂಳಸುಭದ್ದಾಯ ಕಥೇಸಿ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಮಾ ಖೋ ತ್ವಂ ವಿಮನಾ ಅಹೋಸಿ, ಮಾ ದುಮ್ಮನಾ. ಅಧಿವುತ್ಥಂ ತೇ ಭಗವತಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಸಾ ತುಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ದಾನಮೇವ ಸಂವಿದಹಿ. ಸಕ್ಕೋಪಿ ಖೋ ದೇವರಾಜಾ ವಿಸ್ಸಕಮ್ಮಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತಾತ, ದಸಬಲೋ ಚೂಳಸುಭದ್ದಾಯ ಸನ್ತಿಕಂ ಸಾಕೇತನಗರಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ಪಞ್ಚ ಕೂಟಾಗಾರಸತಾನಿ ಮಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಛಳಭಿಞ್ಞಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಕೂಟಾಗಾರಯಾನೇನ ಮಣಿವಣ್ಣಂ ಆಕಾಸಂ ವಿಲಿಖನ್ತೋ ವಿಯ ಸಾಕೇತನಗರಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸುಭದ್ದಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಸಸುರಪಕ್ಖೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಸಾಧು ತೇಸಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಕಾಳಕಸೇಟ್ಠಿ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಉಯ್ಯಾನಂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಅಚೇಲಕಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಠಮಂ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛಥ ನೀಹರಿತಬ್ಬನಿಯಾಮೇನ ತೇ ನೀಹರಥಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನೀಹರಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸತ್ಥು ವಿಹಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮದೇಯ್ಯಂ ಕತ್ವಾ ಉದಕಂ ಪಾತೇಸಿ. ಸೋ ಕಾಳಕೇನ ಕಾರಿತತಾಯ ಕಾಳಕಾರಾಮೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಭಗವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ತತ್ಥ ವಿಹರತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಾಕೇತೇ ವಿಹರತಿ ಕಾಳಕಾರಾಮೇ’’ತಿ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಪಞ್ಚಸತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ. ತೇ ಕಿರ ಸಾಕೇತನಗರವಾಸಿನೋ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ‘‘ಅಹೋ ಬುದ್ಧಗುಣಾ ನಾಮ ಮಹನ್ತಾ, ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಂ ಕಾಳಕಸೇಟ್ಠಿಂ ದಿಟ್ಠಿತೋ ಮೋಚೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಸಕಲನಗರಂ ಸತ್ಥಾರಾ ದೇವಲೋಕಸದಿಸಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಗುಣಂ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ – ‘‘ಮಯಿ ಗತೇ ಮಹತೀ ದೇಸನಾ ಸಮುಟ್ಠಿಸ್ಸತಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ಇಮೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಹತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಮಹಾಪಥವೀ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಪಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ಏವಮಿದಂ ಸುತ್ತಂ ಗುಣಕಥಾಯ ನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ‘‘ತಮಹಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಪದಪರಿಯೋಸಾನೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಉದಕಪರಿಯನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಕಮ್ಪಿತ್ಥ. ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿನ್ತಿ ಅಭಿಅಞ್ಞಾಸಿಂ, ಜಾನಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿದಿತನ್ತಿ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಞಾತಂ. ಇಮಿನಾ ಏತಂ ದಸ್ಸೇತಿ – ಅಞ್ಞೇ ಜಾನನ್ತಿಯೇವ, ಮಯಾ ಪನ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ವಿದಿತನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಪದೇಹಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಭೂಮಿ ನಾಮ ಕಥಿತಾ. ತಂ ತಥಾಗತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾಸೀತಿ ತಂ ಛದ್ವಾರಿಕಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ತಥಾಗತೋ ತಣ್ಹಾಯ ವಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಾ ನ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ ನ ಉಪಗಞ್ಛಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಪಸ್ಸತಿ ಭಗವಾ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಭಗವತೋ ನತ್ಥಿ, ಸುವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೋ ಸೋ ಭಗವಾ. ಸುಣಾತಿ ಭಗವಾ ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ. ಘಾಯತಿ ಭಗವಾ ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ. ಸಾಯತಿ ಭಗವಾ ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ. ಫುಸತಿ ಭಗವಾ ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವಿಜಾನಾತಿ ಭಗವಾ ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ, ಛನ್ದರಾಗೋ ಭಗವತೋ ನತ್ಥಿ, ಸುವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೋ ಸೋ ಭಗವಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ತಂ ತಥಾಗತೋ ನ ಉಪಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಪದೇನ ಖೀಣಾಸವಭೂಮಿ ಕಥಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತಂ ಮಮಸ್ಸ ಮುಸಾತಿ ತಂ ಮೇ ವಚನಂ ಮುಸಾವಾದೋ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯ. ತಂ ಪಸ್ಸ ತಾದಿಸಮೇವಾತಿ ತಮ್ಪಿ ಮುಸಾವಾದೋ ಭವೇಯ್ಯ. ತಂ ಮಮಸ್ಸ ಕಲೀತಿ ತಂ ವಚನಂ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸಚ್ಚಭೂಮಿ ನಾಮ ಕಥಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ದಟ್ಠಾ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ದಿಸ್ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದಿಟ್ಠಂ ನ ಮಞ್ಞತೀತಿ ತಂ ದಿಟ್ಠಂ ರೂಪಾಯತನಂ ‘‘ಅಹಂ ಮಹಾಜನೇನ ದಿಟ್ಠಮೇವ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠೀಹಿ ನ ಮಞ್ಞತಿ. ಅದಿಟ್ಠಂ ನ ಮಞ್ಞತೀತಿ ‘‘ಅಹಂ ಮಹಾಜನೇನ ಅದಿಟ್ಠಮೇವ ಏತಂ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ತಣ್ಹಾದೀಹಿ ಮಞ್ಞನಾಹಿ ನ ಮಞ್ಞತಿ. ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ನ ಮಞ್ಞತೀತಿ ‘‘ಮಹಾಜನೇನ ದಿಟ್ಠಂ ಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಮ್ಪಿ ತಾಹಿ ಮಞ್ಞನಾಹಿ ನ ಮಞ್ಞತಿ. ದಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಹಿ ಅದಿಟ್ಠಮ್ಪಿ ಹೋತಿಯೇವ. ಏವರೂಪಾನಿ ಹಿ ವಚನಾನಿ ತೀಸುಪಿ ಕಾಲೇಸು ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ. ದಟ್ಠಾರಂ ನ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಪಸ್ಸಿತಾರಂ ಏಕಸತ್ತಂ ನಾಮ ತಾಹಿ ಮಞ್ಞನಾಹಿ ನ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಟ್ಠಾನೇಸುಪಿ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಿನಾ ಏತ್ತಕೇನ ಠಾನೇನ ಸುಞ್ಞತಾಭೂಮಿ ನಾಮ ಕಥಿತಾ.

ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ. ತಾದೀಯೇವ ತಾದೀತಿ ತಾದಿತಾ ನಾಮ ಏಕಸದಿಸತಾ. ತಥಾಗತೋ ಚ ಯಾದಿಸೋ ಲಾಭಾದೀಸು, ತಾದಿಸೋವ ಅಲಾಭಾದೀಸು. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಲಾಭೇಪಿ ತಾದೀ, ಅಲಾಭೇಪಿ ತಾದೀ. ಯಸೇಪಿ ತಾದೀ, ಅಯಸೇಪಿ ತಾದೀ. ನಿನ್ದಾಯಪಿ ತಾದೀ, ಪಸಂಸಾಯಪಿ ತಾದೀ. ಸುಖೇಪಿ ತಾದೀ, ದುಕ್ಖೇಪಿ ತಾದೀ’’ತಿ (ಮಹಾನಿ. ೩೮, ೧೯೨). ಇಮಾಯ ತಾದಿತಾಯ ತಾದೀ. ತಮ್ಹಾ ಚ ಪನ ತಾದಿಮ್ಹಾತಿ ತತೋ ತಥಾಗತತಾದಿತೋ ಅಞ್ಞೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ವಾ ಪಣೀತತರೋ ವಾ ತಾದೀ ನತ್ಥೀತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ತಾದಿಭೂಮಿ ನಾಮ ಕಥಿತಾ. ಇಮಾಹಿ ಪಞ್ಚಭೂಮೀಹಿ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಮಹಾಪಥವೀ ಸಕ್ಖಿಭಾವೇನ ಅಕಮ್ಪಿತ್ಥ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೇ ಪಞ್ಚಸತೇ ಅಧುನಾಪಬ್ಬಜಿತೇ ಕುಲಪುತ್ತೇ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ತಾನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತುರಾಸೀತಿ ಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಮತಪಾನಂ ಪಿವಿಂಸು.

ಭಗವಾಪಿ ಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಗಾಥಾಹಿ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಯಂಕಿಞ್ಚೀತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಜ್ಝೋಸಿತಂ ಸಚ್ಚಮುತಂ ಪರೇಸನ್ತಿ ಪರೇಸಂ ಸದ್ಧಾಯ ಪರಪತ್ತಿಯಾಯನಾಯ ಸಚ್ಚಮುತನ್ತಿ ಮಞ್ಞಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಸಿತಂ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತಂ. ಸಯಸಂವುತೇಸೂತಿ ಸಯಮೇವ ಸಂವರಿತ್ವಾ ಪಿಯಾಯಿತ್ವಾ ಗಹಿತಗಹಣೇಸು, ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಾ ಹಿ ಸಯಂ ಸಂವುತಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸಚ್ಚಂ ಮುಸಾ ವಾಪಿ ಪರಂ ದಹೇಯ್ಯಾತಿ ತೇಸು ಸಯಂ ಸಂವುತಸಙ್ಖಾತೇಸು ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೇಸು ತಥಾಗತೋ ತಾದೀ ತೇಸಂ ಏಕಮ್ಪಿ ವಚನಂ ‘‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಚ್ಚಂ ಮುಸಾ ವಾಪಿ ಪರಂ ಉತ್ತಮಂ ಕತ್ವಾ ನ ಓದಹೇಯ್ಯ, ನ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯ, ನ ಪತ್ತಿಯಾಯೇಯ್ಯ. ಏತಞ್ಚ ಸಲ್ಲನ್ತಿ ಏತಂ ದಿಟ್ಠಿಸಲ್ಲಂ. ಪಟಿಕಚ್ಚ ದಿಸ್ವಾತಿ ಪುರೇತರಂ ಬೋಧಿಮೂಲೇಯೇವ ದಿಸ್ವಾ. ವಿಸತ್ತಾತಿ ಲಗ್ಗಾ ಲಗಿತಾ ಪಲಿಬುದ್ಧಾ. ಜಾನಾಮಿ ಪಸ್ಸಾಮಿ ತಥೇವ ಏತನ್ತಿ ಯಥಾಯಂ ಪಜಾ ಅಜ್ಝೋಸಿತಾ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ವಿಸತ್ತಾ ಲಗ್ಗಾ ಲಗಿತಾ, ಏವಂ ಅಹಮ್ಪಿ ಜಾನಾಮಿ ಪಸ್ಸಾಮಿ. ತಥಾ ಏವಂ ಯಥಾ ಏತಾಯ ಪಜಾಯ ಗಹಿತನ್ತಿ ಏವಂ ಅಜ್ಝೋಸಿತಂ ನತ್ಥಿ ತಥಾಗತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.