೭. ಕಥಾವತ್ಥುಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೮. ಸತ್ತಮೇ ಕಥಾವತ್ಥೂನೀತಿ ಕಥಾಕಾರಣಾನಿ, ಕಥಾಯ ಭೂಮಿಯೋ ಪತಿಟ್ಠಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತೀತಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನನ್ತಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ನಾಮ ಕಾಲೋಪಿ ವಟ್ಟತಿ ಖನ್ಧಾಪಿ. ಅನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತ್ಥ ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪೋ ನಾಮ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ಕಿಕೀ ನಾಮ ಕಾಸಿಕರಾಜಾ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ, ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯು ಅಹೋಸೀತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಕಥೇನ್ತೋ ಅತೀತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇತಿ ನಾಮ. ಅನಾಗತೇ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯೋ ನಾಮ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಗ್ಗುಪಟ್ಠಾಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಸೀತಿ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯು ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಕಥೇನ್ತೋ ಅನಾಗತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇತಿ ನಾಮ. ಏತರಹಿ ಅಸುಕೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಧಮ್ಮಿಕೋತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಕಥೇನ್ತೋ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇತಿ ನಾಮ.

ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನಾತಿ ಕಥಾಸಮಾಗಮೇನ. ಕಚ್ಛೋತಿ ಕಥೇತುಂ ಯುತ್ತೋ. ಅಕಚ್ಛೋತಿ ಕಥೇತುಂ ನ ಯುತ್ತೋ. ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹನ್ತಿಆದೀಸು, ‘‘ಚಕ್ಖು, ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೇನ, ‘‘ಆಮ, ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬಂ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೋತಾದೀಸು. ಅಯಂ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ. ‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ನಾಮ ಚಕ್ಖೂ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೇನ ಪನ ‘‘ನ ಚಕ್ಖುಮೇವ, ಸೋತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಂ, ಘಾನಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ. ‘‘ಯಥಾ ಚಕ್ಖು, ತಥಾ ಸೋತಂ. ಯಥಾ ಸೋತಂ, ತಥಾ ಚಕ್ಖೂ’’ತಿ ಪುಟ್ಠೇನ ‘‘ಕೇನಟ್ಠೇನ ಪುಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ದಸ್ಸನಟ್ಠೇನ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ ಹೀ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬಂ. ‘‘ಅನಿಚ್ಚಟ್ಠೇನ ಪುಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮಾ’’ತಿ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ. ‘‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ಪುಟ್ಠೇನ ಪನ ‘‘ಅಬ್ಯಾಕತಮೇತಂ ಭಗವತಾ’’ತಿ ಠಪೇತಬ್ಬೋ, ಏಸ ಪಞ್ಹೋ ನ ಬ್ಯಾಕಾತಬ್ಬೋ. ಅಯಂ ಠಪನೀಯೋ ಪಞ್ಹೋ.

ಠಾನಾಠಾನೇ ನ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಕಾರಣಾಕಾರಣೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ. ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ಸಸ್ಸತವಾದೀ ಯುತ್ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಪಹೋತಿ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿಂ ನಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ ತೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನೋ ‘‘ಕಿಂ ಪನಾಹಂ ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮೀ’’ತಿ ಸಸ್ಸತವಾದಿಭಾವಮೇವ ದೀಪೇತಿ, ಅತ್ತನೋ ವಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಏವಂ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿಮ್ಹಿ ಪಹೋನ್ತೇ ಸಸ್ಸತವಾದೀ, ಪುಗ್ಗಲವಾದಿಮ್ಹಿ ಪಹೋನ್ತೇ ಸುಞ್ಞತವಾದೀ, ಸುಞ್ಞತವಾದಿಮ್ಹಿ ಪಹೋನ್ತೇ ಪುಗ್ಗಲವಾದೀತಿ ಏವಂ ಠಾನಾಠಾನೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ.

ಪರಿಕಪ್ಪೇ ನ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಇದಂ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛನೇಪಿ ಪಞ್ಹಕಥನೇಪಿ ಲಬ್ಭತಿ. ಕಥಂ? ಏಕಚ್ಚೋ ಹಿ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಣ್ಠಂ ಸೋಧೇತಿ, ಸೋ ಇತರೇನ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ತ್ವಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಞಾತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ನ ಏತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋಪಿ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಹನುಂ ಸಂಸೋಧೇತಿ, ಸೋ ಇತರೇನ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಕಥೇಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಞಾತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ನ ಏತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಏವಂ ಪರಿಕಪ್ಪೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ.

ಅಞ್ಞಾತವಾದೇ ನ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಅಞ್ಞಾತವಾದೇ ಜಾನಿತವಾದೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಕಥಂ? ಏಕಚ್ಚೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ತಂ ಇತರೋ ‘‘ಮನಾಪೋ ತಯಾ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತೋ, ಕಹಂ ತೇ ಏಸ ಉಗ್ಗಹಿತೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಇತರೋ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬನಿಯಾಮೇನೇವ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಕಥಾಯ ‘‘ಅಪಞ್ಹಂ ನು ಖೋ ಪುಚ್ಛಿತ’’ನ್ತಿ ವಿಮತಿಂ ಕರೋತಿ. ಅಪರೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಕಥೇತಿ, ತಮಞ್ಞೋ ‘‘ಸುಟ್ಠು ತೇ ಪಞ್ಹೋ ಕಥಿತೋ, ಕತ್ಥ ತೇ ಉಗ್ಗಹಿತೋ, ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಕಥೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವದತಿ. ಇತರೋ ಕಥೇತಬ್ಬನಿಯಾಮೇನೇವ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತ್ವಾಪಿ ತಸ್ಸ ಕಥಾಯ ‘‘ಅಪಞ್ಹೋ ನು ಖೋ ಮಯಾ ಕಥಿತೋ’’ತಿ ವಿಮತಿಂ ಕರೋತಿ.

ಪಟಿಪದಾಯ ನ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ನ ತಿಟ್ಠತಿ, ವತ್ತಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಅಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ನಾಮ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣೇ ಪುಚ್ಛಿತೇನ ನ ಕಥೇತಬ್ಬೋ, ತಥಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗೇ ಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಕಾಲೇ. ಆಸನಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಯಾಗುಂ ವಾ ಭತ್ತಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ದಿವಾವಿಹಾರಟ್ಠಾನಗಮನಕಾಲೇಪಿ. ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇ ಪನ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾವ ಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಕಥೇತಬ್ಬೋ, ಅಕಾರೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ನ ಕಥೇತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ವತ್ತಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಪದಾಯ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಕಚ್ಛೋ ಹೋತೀತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚ ಕಾರಣೇ ಸತಿ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ನ ಕಥೇತುಂ ಯುತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ಠಾನಾಠಾನೇ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಸಸ್ಸತವಾದೀ ಯುತ್ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಪಹೋತಿ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿಂ ನಿಗ್ಗಹೇತುಂ, ಉಚ್ಛೇದವಾದೀ ತೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನೋಪಿ ‘‘ಅಹಂ ತಯಾ ಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ನಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನೋಪಿ ಉಚ್ಛೇದವಾದೀಯೇವಾ’’ತಿ ವದತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಸ್ಸತಪುಗ್ಗಲಸುಞ್ಞತವಾದಾದೀಸುಪಿ ನಯೋ ನೇತಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಠಾನಾಠಾನೇ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ. ಪರಿಕಪ್ಪೇ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ‘‘ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಣ್ಠಂ ಸೋಧೇನ್ತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ನಾಮ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮ, ಏತಂಯೇವ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಹನುಂ ಸಂಸೋಧೇನ್ತೋಪಿ ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ನಾಮ ಕಥೇಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ, ‘‘ಆಮ, ಏತಂಯೇವ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವದತಿ. ಏವಂ ಪರಿಕಪ್ಪೇ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ.

ಅಞ್ಞಾತವಾದೇ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಸುಟ್ಠು ತೇ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತೋ, ಪುಚ್ಛನ್ತೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ವಿಮತಿಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತ್ವಾಪಿ ‘‘ಸುಟ್ಠು ತೇ ಪಞ್ಹೋ ಕಥಿತೋ, ಕಥೇನ್ತೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಕಥೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛತಿ, ವಿಮತಿಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಪಟಿಪದಾಯ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಯಾವ ಭತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಾತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಅಟ್ಠವಿಧಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ವತ್ಥಚ್ಛಾದನಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀನಿ ವಾ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಾನಿ ದತ್ವಾ ದಿವಾಟ್ಠಾನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಪದಾಯ ಸಣ್ಠಾತಿ ನಾಮ. ತಸ್ಸ ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತೀತಿ ಅಞ್ಞೇನ ವಚನೇನ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತಿ, ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಥೇತಿ. ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತೀತಿ ಆಗನ್ತುಕಕಥಂ ಓತಾರೇನ್ತೋ ಪುರಿಮಕಥಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಪನಾಮೇತಿ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಭಿಕ್ಖೂ ಕಿರ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಏಕಂ ದಹರಂ, ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಂ ಇಮಞ್ಚಿಮಞ್ಚ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ನಾಗದೀಪಂ ಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ಆವುಸೋ, ನ ಮಯಂ ತವ ನಾಗದೀಪಗಮನೇನ ಅತ್ಥಿಕಾ, ಆಪತ್ತಿಂ ಪನ ಆಪನ್ನೋತಿ ಪುಚ್ಛಾಮಾತಿ. ಭನ್ತೇ, ನಾಗದೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಚ್ಛೇ ಖಾದಿನ್ತಿ. ಆವುಸೋ, ತವ ಮಚ್ಛಖಾದನೇನ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಕಿರಸಿ ಆಪನ್ನೋತಿ. ಸೋ ‘‘ನಾತಿಸುಪಕ್ಕೋ ಮಚ್ಛೋ ಮಯ್ಹಂ ಅಫಾಸುಕಮಕಾಸಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ಆವುಸೋ, ತುಯ್ಹಂ ಫಾಸುಕೇನ ವಾ ಅಫಾಸುಕೇನ ವಾ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋಸೀತಿ. ಭನ್ತೇ, ಯಾವ ತತ್ಥ ವಸಿಂ, ತಾವ ಮೇ ಅಫಾಸುಕಮೇವ ಜಾತನ್ತಿ. ಏವಂ ಆಗನ್ತುಕಕಥಾವಸೇನ ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅಭಿಹರತೀತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅವತ್ಥರತಿ. ತೇಪಿಟಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ವಿಯ. ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಹಾಚೇತಿಯಙ್ಗಣೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಞ್ಹಸಾಕಚ್ಛಂ ಕರೋನ್ತಿ. ತತ್ಥಾಯಂ ಥೇರೋ ತೀಹಿ ಪಿಟಕೇಹಿ ತತೋ ತತೋ ಸುತ್ತಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ದಿವಸಭಾಗೇ ಏಕಮ್ಪಿ ಪಞ್ಹಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ನ ದೇತಿ. ಅಭಿಮದ್ದತೀತಿ ಕಾರಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಮದ್ದತಿ. ಅನುಪಜಗ್ಘತೀತಿ ಪರೇನ ಪಞ್ಹೇ ಪುಚ್ಛಿತೇಪಿ ಕಥಿತೇಪಿ ಪಾಣಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮಹಾಹಸಿತಂ ಹಸತಿ, ಯೇನ ಪರಸ್ಸ ‘‘ಅಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ ನು ಖೋ ಪುಚ್ಛಿಂ, ಅಕಥೇತಬ್ಬಂ ನು ಖೋ ಕಥೇಸಿ’’ನ್ತಿ ವಿಮತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಖಲಿತಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಮುಖದೋಸಮತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಅಕ್ಖರೇ ವಾ ಪದೇ ವಾ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ವಾ ದುರುತ್ತೇ ‘‘ಏವಂ ನಾಮೇತಂ ವತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಉಜ್ಝಾಯಮಾನೋ ವಿಚರತಿ. ಸಉಪನಿಸೋತಿ ಸಉಪನಿಸ್ಸಯೋ ಸಪಚ್ಚಯೋ.

ಓಹಿತಸೋತೋತಿ ಠಪಿತಸೋತೋ. ಅಭಿಜಾನಾತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏಕಂ ಕುಸಲಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾನಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ. ಪರಿಜಾನಾತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏಕಂ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಜಾನಾತಿ. ಪಜಹತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏಕಂ ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಧಮ್ಮಂ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ. ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಏಕಂ ಅರಹತ್ತಫಲಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಮೇವ ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕರೋತಿ. ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಫುಸತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ಕಾರಣೇನ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮೋಕ್ಖಂ ಞಾಣಫಸ್ಸೇನ ಫುಸತಿ.

ಏತದತ್ಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾ ಏಸಾ ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನಾತಿ ಕಥಾ ದಸ್ಸಿತಾ, ಸಾ ಏತದತ್ಥಾ, ಅಯಂ ತಸ್ಸಾ ಕಥಾಯ ಭೂಮಿ ಪತಿಟ್ಠಾ. ಇದಂ ವತ್ಥು ಯದಿದಂ ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಯೋಜನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಏತದತ್ಥಾ ಮನ್ತನಾತಿ ಯಾ ಅಯಂ ಕಚ್ಛಾಕಚ್ಛೇಸು ಪುಗ್ಗಲೇಸು ಕಚ್ಛೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತನಾ, ಸಾಪಿ ಏತದತ್ಥಾಯೇವ. ಏತದತ್ಥಾ ಉಪನಿಸಾತಿ ಓಹಿತಸೋತೋ ಸಉಪನಿಸೋತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಾ ಉಪನಿಸಾಪಿ ಏತದತ್ಥಾಯೇವ. ಏತದತ್ಥಂ ಸೋತಾವಧಾನನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಉಪನಿಸಾಯ ಸೋತಾವಧಾನಂ, ತಮ್ಪಿ ಏತದತ್ಥಮೇವ. ಅನುಪಾದಾತಿ ಚತೂಹಿ ಉಪಾದಾನೇಹಿ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮೋಕ್ಖೋ. ಅರಹತ್ತಫಲತ್ಥಾಯ ಹಿ ಸಬ್ಬಮೇತನ್ತಿ ಸುತ್ತನ್ತಂ ವಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಉಪರಿ ಗಾಥಾಹಿ ಕೂಟಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಯೇ ವಿರುದ್ಧಾತಿಆದಿಮಾಹ.

ತತ್ಥ ವಿರುದ್ಧಾತಿ ವಿರೋಧಸಙ್ಖಾತೇನ ಕೋಪೇನ ವಿರುದ್ಧಾ. ಸಲ್ಲಪನ್ತೀತಿ ಸಲ್ಲಾಪಂ ಕರೋನ್ತಿ. ವಿನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಹುತ್ವಾ. ಸಮುಸ್ಸಿತಾತಿ ಮಾನುಸ್ಸಯೇನ ಸುಟ್ಠು ಉಸ್ಸಿತಾ. ಅನರಿಯಗುಣಮಾಸಜ್ಜಾತಿ ಅನರಿಯಗುಣಕಥಂ ಗುಣಮಾಸಜ್ಜ ಕಥೇನ್ತಿ. ಗುಣಂ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕಥಾ ಹಿ ಅನರಿಯಕಥಾ ನಾಮ, ನ ಅರಿಯಕಥಾ, ತಂ ಕಥೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಞ್ಞೋಞ್ಞವಿವರೇಸಿನೋತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಛಿದ್ದಂ ಅಪರಾಧಂ ಗವೇಸಮಾನಾ. ದುಬ್ಭಾಸಿತನ್ತಿ ದುಕ್ಕಥಿತಂ. ವಿಕ್ಖಲಿತನ್ತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಮುಖದೋಸಖಲಿತಂ. ಸಮ್ಪಮೋಹಂ ಪರಾಜಯನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಮುಖದೋಸೇನ ಸಮ್ಪಮೋಹಞ್ಚ ಪರಾಜಯಞ್ಚ. ಅಭಿನನ್ದನ್ತೀತಿ ತುಸ್ಸನ್ತಿ. ನಾಚರೇತಿ ನ ಚರತಿ ನ ಕಥೇತಿ. ಧಮ್ಮಟ್ಠಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾತಿ ಯಾ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೇನ ಕಥಿತಕಥಾ, ಸಾ ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಚೇವ ಹೋತಿ ತೇನ ಚ ಧಮ್ಮೇನ ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾತಿ ಧಮ್ಮಟ್ಠಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ. ಅನುನ್ನತೇನ ಮನಸಾತಿ ಅನುದ್ಧತೇನ ಚೇತಸಾ. ಅಪಳಾಸೋತಿ ಯುಗಗ್ಗಾಹಪಳಾಸವಸೇನ ಅಪಳಾಸೋ ಹುತ್ವಾ. ಅಸಾಹಸೋತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಸಾಹಸಾನಂ ವಸೇನ ಅಸಾಹಸೋ ಹುತ್ವಾ.

ಅನುಸೂಯಾಯಮಾನೋತಿ ನ ಉಸೂಯಮಾನೋ. ದುಬ್ಭಟ್ಠೇ ನಾಪಸಾದಯೇತಿ ದುಕ್ಕಥಿತಸ್ಮಿಂ ನ ಅಪಸಾದೇಯ್ಯ. ಉಪಾರಮ್ಭಂ ನ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾತಿ ಕಾರಣುತ್ತರಿಯಲಕ್ಖಣಂ ಉಪಾರಮ್ಭಂ ನ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ. ಖಲಿತಞ್ಚ ನ ಗಾಹಯೇತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಮುಖಖಲಿತಂ ‘‘ಅಯಂ ತೇ ದೋಸೋ’’ತಿ ನ ಗಾಹಯೇಯ್ಯ. ನಾಭಿಹರೇತಿ ನಾವತ್ಥರೇಯ್ಯ. ನಾಭಿಮದ್ದೇತಿ ಏಕಂ ಕಾರಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ನ ಮದ್ದೇಯ್ಯ. ನ ವಾಚಂ ಪಯುತಂ ಭಣೇತಿ ಸಚ್ಚಾಲಿಕಪಟಿಸಂಯುತ್ತಂ ವಾಚಂ ನ ಭಣೇಯ್ಯ. ಅಞ್ಞಾತತ್ಥನ್ತಿ ಜಾನನತ್ಥಂ. ಪಸಾದತ್ಥನ್ತಿ ಪಸಾದಜನನತ್ಥಂ. ನ ಸಮುಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮನ್ತಯೇತಿ ನ ಮಾನುಸ್ಸಯೇನ ಸಮುಸ್ಸಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ. ನ ಹಿ ಮಾನುಸ್ಸಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಕಥಯನ್ತಿ, ಮಾನೇನ ಪನ ಅನುಸ್ಸಿತೋವ ಹುತ್ವಾ ಮನ್ತಯೇ ಕಥೇಯ್ಯ ಭಾಸೇಯ್ಯಾತಿ.