೧೦. ಸಙ್ಗಾರವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೧. ದಸಮೇ ಸಙ್ಗಾರವೋತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ರಾಜಗಹನಗರೇ ಜಿಣ್ಣಪಟಿಸಙ್ಖರಣಕಾರಕೋ ಆಯುತ್ತಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಜನಪರಿವುತೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ. ಮಯಮಸ್ಸೂತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸೂತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ, ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮಾತಿ ಇದಮೇವ ಅತ್ಥಪದಂ. ಯಞ್ಞಂ ಯಜಾಮಾತಿ ಬಾಹಿರಸಮಯೇ ಸಬ್ಬಚತುಕ್ಕೇನ ಸಬ್ಬಟ್ಠಕೇನ ಸಬ್ಬಸೋಳಸಕೇನ ಸಬ್ಬದ್ವತ್ತಿಂಸಾಯ ಸಬ್ಬಚತುಸಟ್ಠಿಯಾ ಸಬ್ಬಸತೇನ ಸಬ್ಬಪಞ್ಚಸತೇನಾತಿ ಚ ಏವಂ ಪಾಣಘಾತಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ಯಞ್ಞೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕನ್ತಿ ಅನೇಕಸರೀರಸಮ್ಭವಂ. ಯದಿದನ್ತಿ ಯಾ ಏಸಾ. ಯಞ್ಞಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಯಜನಕಾರಣಾ ಚೇವ ಯಾಜನಕಾರಣಾ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಬಹೂನಂ ದದನ್ತೇಪಿ ದಾಪೇನ್ತೇಪಿ ಬಹೂಸುಪಿ ಬಹೂನಂ ದೇನ್ತೇಸುಪಿ ದಾಪೇನ್ತೇಸುಪಿ ಪುಞ್ಞಪಟಿಪದಾ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ತುಯ್ಹಞ್ಚ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಯಜಾಮೀತಿ ವದನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ತ್ವಞ್ಚ ತ್ವಞ್ಚ ಯಜಾಹೀತಿ ಆಣಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಾವ ಹೋತಿ. ತಮ್ಪಿ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಸ ವಾ ತಸ್ಸ ವಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ವಾ ತಸ್ಮಾ ವಾ. ಏಕಮತ್ತಾನಂ ದಮೇತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮನವಸೇನ ಏಕಂ ಅತ್ತಾನಮೇವ ದಮೇತಿ. ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಸಮೇತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ರಾಗಾದಿಸಮನವಸೇನ ಏಕಂ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಸಮೇತಿ. ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇತೀತಿ ರಾಗಾದಿಪರಿನಿಬ್ಬಾನೇನೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇತಿ. ಏವಮಸ್ಸಾಯನ್ತಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಅಯಂ.

ಏವಮಿದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಸುಘಾತಕಸಂಯುತ್ತಂ ಮಹಾಯಞ್ಞಂ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಂ ಪುಞ್ಞಪಟಿಪದಂ ವದೇತಿ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಮೂಲಕಂ ಪನ ಪುಞ್ಞುಪ್ಪತ್ತಿಪಟಿಪದಂ ಏಕಸಾರೀರಿಕನ್ತಿ ವದೇತಿ. ನೇವಾಯಂ ಏಕಸಾರೀರಿಕಂ ಜಾನಾತಿ, ನ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಂ, ಹನ್ದಸ್ಸ ಏಕಸಾರೀರಿಕಞ್ಚ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಞ್ಚ ಪಟಿಪದಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಪರಿ ದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ತೇನ ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯಾತಿ ಯಥಾ ತುಯ್ಹಂ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಇಧ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿಆದಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ಏಥಾಯಂ ಮಗ್ಗೋತಿ ಏಥ ತುಮ್ಹೇ, ಅಹಮನುಸಾಸಾಮಿ, ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ. ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಯಥಾ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಅನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಅನುತ್ತರಂ ಓಗಧಂ ಉತ್ತಮಪತಿಟ್ಠಾಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಇಚ್ಚಾಯನ್ತಿ ಇತಿ ಅಯಂ.

ಅಪ್ಪಟ್ಠತರಾತಿ ಯತ್ಥ ಬಹೂಹಿ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರೇಹಿ ವಾ ಉಪಕರಣೇಹಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ. ಅಪ್ಪಸಮಾರಮ್ಭತರಾತಿ ಯತ್ಥ ಬಹೂನಂ ಕಮ್ಮಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪೀಳಾಸಙ್ಖಾತೋ ಸಮಾರಮ್ಭೋ ನತ್ಥಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ, ಭವಂ ಚಾನನ್ದೋ, ಏತೇ ಮೇ ಪುಜ್ಜಾತಿ ಯಥಾ ಭವಂ ಗೋತಮೋ, ಭವಞ್ಚಾನನ್ದೋ, ಏವರೂಪಾ ಮಮ ಪೂಜಿತಾ, ತುಮ್ಹೇಯೇವ ದ್ವೇ ಜನಾ ಮಯ್ಹಂ ಪುಜ್ಜಾ ಚ ಪಾಸಂಸಾ ಚಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವದತಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಮಂಯೇವ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಕಥಾಪೇತುಕಾಮೋ, ಅತ್ತನೋ ಖೋ ಪನ ವಣ್ಣೇ ವುತ್ತೇ ಪದುಸ್ಸನಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಹಂ ಅಕಥೇತುಕಾಮೋ ವಣ್ಣಭಣನೇನ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತೋ ಏವಮಾಹ.

ನ ಖೋ ತ್ಯಾಹನ್ತಿ ನ ಖೋ ತೇ ಅಹಂ. ಥೇರೋಪಿ ಕಿರ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಞ್ಹಂ ಅಕಥೇತುಕಾಮೋ ಪರಿವತ್ತತಿ, ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಏತಂಯೇವ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ನಂ ಏವಮಾಹ.

ಸಹಧಮ್ಮಿಕನ್ತಿ ಸಕಾರಣಂ. ಸಂಸಾದೇತೀತಿ ಸಂಸೀದಾಪೇತಿ. ನೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತೀತಿ ನ ಕಥೇತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಪರಿಮೋಚೇಯ್ಯನ್ತಿ ಯಂನೂನಾಹಂ ಉಭೋಪೇತೇ ವಿಹೇಸತೋ ಪರಿಮೋಚೇಯ್ಯಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಆನನ್ದೇನ ಪುಚ್ಛಿತಂ ಪಞ್ಹಂ ಅಕಥೇನ್ತೋ ವಿಹೇಸೇತಿ, ಆನನ್ದೋಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಅಕಥೇನ್ತಂ ಕಥಾಪೇನ್ತೋ. ಇತಿ ಉಭೋಪೇತೇ ವಿಹೇಸತೋ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ. ಕಾ ನ್ವಜ್ಜಾತಿ ಕಾ ನು ಅಜ್ಜ. ಅನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದೀತಿ ಅಞ್ಞಿಸ್ಸಾ ಕಥಾಯ ಅನ್ತರನ್ತರೇ ಕತರಾ ಕಥಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ತದಾ ಕಿರ ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ತೀಣಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ಆರಬ್ಭ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ, ತಂ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ಸತ್ಥಾ ಏವಮಾಹ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಇದಾನಿ ವತ್ತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಥಂ ಆರೋಚೇನ್ತೋ ಅಯಂ ಖ್ವಜ್ಜ, ಭೋ ಗೋತಮಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಅಯಂ ಖ್ವಜ್ಜಾತಿ ಅಯಂ ಖೋ ಅಜ್ಜ. ಪುಬ್ಬೇ ಸುದನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸುದನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಉತ್ತರಿ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಸಙ್ಖಾತಾ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಉತ್ತರಿಂ. ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಸುನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಆಕಾಸೇನೇವ ಗಮಿಂಸು ಚೇವ ಆಗಮಿಂಸು ಚಾತಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಪವತ್ತಂ ಆಕಾಸಗಮನಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಏತರಹಿ ಪನ ಬಹುತರಾ ಚ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಇದಂ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯೇ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ ಮಞ್ಞೇ ಏವಮಕಂಸು, ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಉಪ್ಪನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸೋಪ್ಪೇನ ಚೇವ ಪಮಾದೇನ ಚ ವೀತಿನಾಮೇನ್ತೀ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಏವಮಾಹ.

ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನೀತಿ ಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಹರಣವಸೇನ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ. ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯನ್ತಿ ಇಜ್ಝನವಸೇನ ಇದ್ಧಿ, ಪಟಿಹರಣವಸೇನ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಇದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಇತರೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧನ್ತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥೋ ಚೇವ ಭಾವನಾನಯೋ ಚ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೩೬೫) ವಿತ್ಥಾರಿತೋವ.

ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತೀತಿ ಆಗತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಗತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ಠಿತನಿಮಿತ್ತೇನ ವಾ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಕಥೇತಿ. ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಏಕೋ ಕಿರ ರಾಜಾ ತಿಸ್ಸೋ ಮುತ್ತಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರೋಹಿತಂ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ, ಆಚರಿಯ, ಹತ್ಥೇ’’ತಿ. ಸೋ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇಸಿ, ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಏಕಾ ಸರಬೂ ‘‘ಮಕ್ಖಿಕಂ ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಕ್ಖನ್ತಾ, ಗಹಣಕಾಲೇ ಮಕ್ಖಿಕಾ ಪಲಾತಾ. ಸೋ ಮಕ್ಖಿಕಾಯ ಮುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಮುತ್ತಾ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ಮುತ್ತಾ ತಾವ ಹೋನ್ತು, ಕತಿ ಮುತ್ತಾತಿ. ಸೋ ಪುನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಅಥಾವಿದೂರೇ ಕುಕ್ಕುಟೋ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಸದ್ದಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಏಕಚ್ಚೋ ಆಗತನಿಮಿತ್ತೇನ ಕಥೇತಿ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಗತಠಿತನಿಮಿತ್ತೇಹಿಪಿ ಕಥನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋತಿ ಏವಂ ತವ ಮನೋ ಸೋಮನಸ್ಸಿತೋ ವಾ ದೋಮನಸ್ಸಿತೋ ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಾತಿ. ದುತಿಯಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಇತಿಪಿ ತವ ಚಿತ್ತಂ, ಇಮಞ್ಚ ಇಮಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಚಿನ್ತಯಮಾನಂ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತೀತಿ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಕಥೇತಿ. ತಥೇವ ತಂ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾ ಕಥಿತಂ, ತಥೇವ ಹೋತಿ.

ಅಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಯಕ್ಖಪಿಸಾಚಾದೀನಂ. ದೇವತಾನನ್ತಿ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾದೀನಂ. ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಞತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಸುತ್ವಾ. ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದನ್ತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಪ್ಪಲಪನ್ತಾನಂ ಸುತ್ತಪ್ಪಮತ್ತಾದೀನಂ ಸದ್ದಂ. ಸುತ್ವಾತಿ ತಂ ಸುತ್ವಾ. ಯಂ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ತಸ್ಸ ಸೋ ಸದ್ದೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ವಸೇನ ‘‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ’’ತಿಆದಿಸತಿ.

ತತ್ರಿಮಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ – ಏಕೋ ಕಿರ ಮನುಸ್ಸೋ ‘‘ಅಟ್ಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗಾಮಾ ನಗರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ವಿನಿಚ್ಛಯಸಭಾಯಂ ರಞ್ಞೋ ಚ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾನಞ್ಚ ಇದಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ ಇದಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ರಾಜಕುಲಂ ಗತೋ ವಿಯ ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಠಿತೋ ವಿಯ ಅಟ್ಟಕಾರಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರವಸೇನ ನಿಚ್ಛರನ್ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ‘‘ಕೇನಟ್ಠೇನ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಟ್ಟಕಮ್ಮೇನಾತಿ. ಗಚ್ಛ, ಜಯೋ ತೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಟಂ ಕತ್ವಾ ಜಯಮೇವ ಪಾಪುಣಿ.

ಅಪರೋಪಿ ಥೇರೋ ಮೋಳಿಯಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿ. ಅಥ ನಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಂ ಏಕಾ ದಾರಿಕಾ ಅಞ್ಞವಿಹಿತಾ ನ ಅದ್ದಸ. ಸೋ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ಠತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೋಯೇವ ಚ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕುರುಮಾನಾ ದಾರಿಕಾ ನ ಅದ್ದಸಾ’’ತಿ ವಚೀಭೇದಂ ಅಕಾಸಿ. ಪಸ್ಸೇ ಠಿತೋ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಸುತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಮೋಳಿಯಗಾಮೇ ಚರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ.

ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾತಿ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಾ ಸುಟ್ಠಪಿತಾ. ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀತಿ ವಿತಕ್ಕಯಿಸ್ಸತಿ ಪವತ್ತಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಪಜಾನನ್ತೋ ಚ ಆಗಮನೇನ ಜಾನಾತಿ, ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಜಾನಾತಿ, ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ. ಆಗಮನೇನ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಕಾಲೇಯೇವ ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನೇಸ ಕಸಿಣಭಾವನಂ ಆರದ್ಧೋ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ವಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಂ ವಾ ಅಟ್ಠ ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇನ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ ಪಠಮವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಆರದ್ಧಾಯಯೇವ ಜಾನಾತಿ, ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನ ಏಸ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರದ್ಧೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ಅನ್ತೋಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ ನಾಮ – ‘‘ಯೇನಾಕಾರೇನ ಇಮಸ್ಸ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಸುಟ್ಠಪಿತಾ, ಇಮಸ್ಸ ನಾಮ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಇಮಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತಿ, ಇತೋ ವುಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಏತಸ್ಸ ಹಾನಭಾಗಿಯೋ ವಾ ಸಮಾಧಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಠಿತಿಭಾಗಿಯೋ ವಾ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯೋ ವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯೋ ವಾ, ಅಭಿಞ್ಞಾಯೋ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಜಾನಾತಿ. ತತ್ಥ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣಲಾಭೀ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂಯೇವ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಾತಿ, ನ ಅರಿಯಾನಂ. ಅರಿಯೇಸುಪಿ ಹೇಟ್ಠಿಮೋ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ, ಉಪರಿಮೋ ಪನ ಹೇಟ್ಠಿಮಸ್ಸ ಜಾನಾತಿ. ಏತೇಸು ಚ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ಉಪರಿಮೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ನ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ತೇಸಞ್ಹಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ ತತ್ರವತ್ತಿಯೇವ ಹೋತಿ. ತಥೇವ ತಂ ಹೋತೀತಿ ಏತಂ ಏಕಂಸೇನ ತಥೇವ ಹೋತಿ. ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣವಸೇನ ಞಾತಞ್ಹಿ ಅಞ್ಞಥಾಭಾವಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ.

ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥಾತಿ ಏವಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಪವತ್ತೇನ್ತಾ ವಿತಕ್ಕೇಥ. ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಪವತ್ತೇನ್ತಾ ಮಾ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ. ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥಾತಿ ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಮೇವ, ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾದೀಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ. ಮಾ ಏವನ್ತಿ ನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಮಾ ಮನಸಾ ಕರಿತ್ಥ. ಇದನ್ತಿ ಇದಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣರಾಗಂ ಪಜಹಥ. ಇದಞ್ಚ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜಾತಿ ಇದಂ ಚತುಮಗ್ಗಫಲಪ್ಪಭೇದಂ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಮೇವ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇತ್ವಾ ವಿಹರಥ.

ಮಾಯಾಸಹಧಮ್ಮರೂಪಂ ವಿಯ ಖಾಯತೀತಿ ಮಾಯಾಯ ಸಮಾನಕಾರಣಜಾತಿಕಂ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಮಾಯಾಕಾರೋಪಿ ಹಿ ಉದಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತೇಲಂ ಕರೋತಿ, ತೇಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉದಕನ್ತಿ ಏವಂ ಅನೇಕರೂಪಂ ಮಾಯಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ತಥಾರೂಪಮೇವಾತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಮಾಯಾಸಹಧಮ್ಮರೂಪಂ ವಿಯ ಖಾಯತೀತಿ ಚಿನ್ತಾಮಣಿಕವಿಜ್ಜಾಸರಿಕ್ಖಕತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಂ ಆಹ. ಚಿನ್ತಾಮಣಿಕವಿಜ್ಜಂ ಜಾನನ್ತಾಪಿ ಹಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಇದಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಜಾನನ್ತಿ. ತಥಾ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ಠಿತೋ, ಇದಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಇದಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕೇನ್ತೋ ನಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ಜಾನನ್ತಿ.

ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರನ್ತಿ ಸುನ್ದರತರಂ. ಪಣೀತತರನ್ತಿ ಉತ್ತಮತರಂ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರನ್ತಿ ಇಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅವಸೇಸಂ ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಬಾಹಿರಕನ್ತಿ ನ ಗಣ್ಹಿ. ಇದಞ್ಚ ಪನ ಸಬ್ಬಂ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತೋಯೇವ ಆಹ. ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಯನ್ತಿ ಏಕಂಸೇನೇವ ತಯಾ ಅಯಂ. ಆಸಜ್ಜ ಉಪನೀಯ ವಾಚಾ ಭಾಸಿತಾತಿ ಮಮ ಗುಣೇ ಘಟ್ಟೇತ್ವಾ ಮಮೇವ ಗುಣಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಉಪನೀತಾ ವಾಚಾ ಭಾಸಿತಾ. ಅಪಿಚ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಪಿಚ ತೇ ಅಹಮೇವ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.