೧೦. ಅ+ಮಾದಿ

ಅ+ಮಾದಿಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತೇನ ಸಹ ಬಹುಲ+ಮೇಕತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಉತ್ತರಸ್ಸ ಪದಸ್ಸ+ತ್ಥೋ, ಪಧಾನಂ ಲಿಙ್ಗ+ಮಸ್ಸ ಚ;

ದುತಿಯನ್ತಾದಿಪದೇಕತ್ಥೋ, ಬಹುಧಾ ತಂ ವಿಭಜ್ಜತೇ.

ಪರೇಸ+ಮಿಸ್ಸತೇ ತಞ್ಚ, ಭಿಯ್ಯೋ ತಪ್ಪುರಿಸಾ+ಖ್ಯಯಾ;

ತಂ ಯಥಾ+ತ್ರ ರಾಜಾಪಚ್ಚಂ, ಕತ್ಥಚೀತಿ+ಮಿತೀದಿಸಂ.

ಅ+ಮಾದ್ಯನ್ತಾನಂ ಕಾರಕಾನಂ ಅಕಾರಕಾನಞ್ಚ ಸಮಾಸೋ ಕತ್ಥಚಿಮೇವ ವಾ ಹೋತಿ. ತಞ್ಚ ಬಹುಲಂವಿಧಾನೇನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ದುತಿಯಾತಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಮಾದಿ ಗತ+ನಿಸ್ಸಿತಾ+ತೀತಾ+ತಿಕ್ಕನ್ತ+ಪತ್ತಾ+ಪನ್ನಾದೀಹಿ ಭವತಿ. ಸರಣಂ ಗತೋತಿ ಸಮಾಸೇ ಕತೇ ‘‘ಏಕತ್ಥತಾಯಂ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪಾದಿ ಉಪರಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪುಬ್ಬಸಮಂ. ಸರಣಗತೋ, ಸರಣಗತಾ. ಸರಣಗತಾ, ಸರಣಗತಾಯೋ. ಸರಣಗತಂ ಕುಲಂ, ಸರಣಗತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಅರಞ್ಞಗತೋ, ಭೂಮಿಗತೋ. ಧಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಿತೋ ಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತೋ, ಅತ್ಥನಿಸ್ಸಿತೋ. ಭವಂ ಅತೀತೋ ಭವಾತೀತೋ, ಕಾಲಾತೀತೋ. ಪಮಾಣಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಲೋಕಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ. ಸುಖಂ ಪತ್ತೋ ಸುಖಪ್ಪತ್ತೋ, ದುಕ್ಖಪ್ಪತ್ತೋ. ಸೋತಂ ಆಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ನಿರೋಧಸಮಾಪನ್ನೋ, ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ. ರಥಂ ಆರುಳ್ಹೋ ರಥಾರುಳ್ಹೋ. ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಸೋಭಣೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಸೋಭಣೋ, ಮುಹುತ್ತಸುಖಂ. ಅಕಾರಕಾನಂ ಸಮಾಸೋ ಅಚ್ಚನ್ತಸಂಯೋಗೇ. ವುತ್ತಿಯೇವೋ+ಪಪದಸಮಾಸೇ, ತಸ್ಸ ನಿಚ್ಚತ್ತಾ. ಯಥಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಮ್ಮಕಾರೋ, ಕುಮ್ಭಕಾರೋ, ಅತ್ಥಂ ಕಾಮೇತೀತಿ ಅತ್ಥಕಾಮೋ, ಧಮ್ಮಕಾಮೋ, ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಧಮ್ಮಧರೋ, ವಿನಯಧರೋ. ಸಾನಂ ಪಚತೀತಿ ಸಪಾಕೋ, ತನ್ತಂ ವಾಯತೀತಿ ತನ್ತವಾಯೋ, ವರಂ ಆಹರತೀತಿ ವರಾಹರೋ. ನ್ತ+ಮಾನ+ಕ್ತವನ್ತೇಹಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ. ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಮಾನೋ, ಓದನಂ ಭುತ್ತವಾ.

ತತಿಯಾತಪ್ಪುರಿಸೋ ಕಿತಕ+ಪುಬ್ಬ+ಸದಿಸ+ಸಮೋ+ನತ್ಥ+ಕಲಹ+ನಿಪುಣ+ಮಿಸ್ಸ+ಸಖಿಲಾದೀಹಿ. ಬುದ್ಧೇನ ಭಾಸಿತೋ ಬುದ್ಧಭಾಸಿತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಏವಂ ಜಿನದೇಸಿತೋ. ಸತ್ಥಾರಾ ವಣ್ಣಿತೋ ಸತ್ಥುವಣ್ಣಿತೋ. ವಿಞ್ಞೂಹಿ ಗರಹಿತೋ ವಿಞ್ಞುಗರಹಿತೋ, ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥೋ, ಇಸ್ಸರಕತಂ, ಸಯಂ ಕತಂ, ಸುಕೇಹಿ ಆಹಟಂ ಸುಕಾಹಟಂ, ರಞ್ಞಾ ಹತೋ ರಾಜಹತೋ, ರಾಜಪೀಳಿತೋ. ಅಗ್ಗಿನಾ ದಡ್ಢೋ ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢೋ, ಸಪ್ಪೇನ ದಟ್ಠೋ ಸಪ್ಪದಟ್ಠೋ, ಸಲ್ಲೇಹಿ ವಿದ್ಧೋ ಸಲ್ಲವಿದ್ಧೋ, ಇಚ್ಛಾಯ ಪಕತೋ ಇಚ್ಛಾಪಕತೋ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಏವಂ ಸುಖಸಹಗತಂ, ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಮಿತ್ತಸಂಸಗ್ಗೋ, ಪಿಯವಿಪ್ಪಯೋಗೋ, ಜಾತಿಥದ್ಧೋ, ಗುಣಹೀನೋ, ಗುಣವುದ್ಧೋ, ಚತುವಗ್ಗಕರಣೀಯಂ, ಚತುವಗ್ಗಾದಿಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಕಾಕೇಹಿ ಪೇಯ್ಯಾ ಕಾಕಪೇಯ್ಯಾ, ನದೀ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ, ಉರಸಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಉರಗೋ, ಪಾದೇನ ಪಿವತೀತಿ ಪಾದಪೋ. ಕ್ವಚಿ ವಾಕ್ಯಮೇವ, ಫರಸುನಾ ಛಿನ್ನವಾ, ಕಾಕೇಹಿ ಪಾತಬ್ಬಾ, ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ಪುಬ್ಬಾದಿಯೋಗೇ-ಮಾಸೇನ ಪುಬ್ಬೋ ಮಾಸಪುಬ್ಬೋ. ಏವಂ ಮಾತುಸದಿಸೋ, ಮಾತುಸಮೋ. ಏಕೂನವೀಸತಿ, ಸೀಲವಿಕಲೋ, ಅಸಿಕಲಹೋ, ವಾಚಾನಿಪುಣೋ, ಯಾವಕಾಲಿಕಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ, ವಾಚಾಸಖಿಲೋ. ಸತ್ಥಾರಾ ಸದಿಸೋ ಸತ್ಥುಸದಿಸೋ, ಸತ್ಥುಕಪ್ಪೋ, ಪುಞ್ಞೇನ ಅತ್ಥಿಕೋ ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕೋ, ಗುಣಾಧಿಕೋ. ದಧಿನಾ ಉಪಸಿತ್ತಂ ಭೋಜನಂ ದಧಿಭೋಜನಂ, ಗುಳೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಓದನೋ ಗುಳೋದನೋ. ಕಾರಕಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಕ್ರಿಯಾಯ ಕತೋ, ಉಪಸಿತ್ತಾದಿಕ್ರಿಯಾನಂ ಅಪಞ್ಞಾಯನೇಪಿ ವುತ್ತಿಯೇವೋ+ಪಸಿತ್ತಾದಿಕ್ರಿಯಾನ+ಮಾಖ್ಯಾಪನತೋ ನತ್ಥಾ+ಯುತ್ತತ್ಥತಾ. ಏವಂ ಖೀರೋದನೋ. ಅಸ್ಸೇನ ಯುತ್ತೋ ರಥೋ ಅಸ್ಸರಥೋ, ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ, ಜಮ್ಬುಯಾ ಪಞ್ಞಾತೋ ಲಕ್ಖಿತೋ ದೀಪೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೋ, ಏಕೇನ ಅಧಿಕಾ ದಸ ಏಕಾದಸ, ಜಾತಿಯಾ ಅನ್ಧೋ ಜಚ್ಚನ್ಧೋ, ಪಕತಿಯಾ ಮೇಧಾವೀ ಪಕತಿಮೇಧಾವೀ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಚತುತ್ಥೀತಪ್ಪುರಿಸೋ ತದತ್ಥ+ಅತ್ಥ+ಹಿತ+ದೇಯ್ಯಾದೀಹಿ. ತದತ್ಥೇ-ಕಥಿನಸ್ಸ ದುಸ್ಸಂ ಕಥಿನದುಸ್ಸಂ, ಕಥಿನಚೀವರಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏವಂ ಚೀವರದುಸ್ಸಂ, ಚೀವರಮೂಲಂ, ಯಾಗುಯಾ ಅತ್ಥಾಯ ತಣ್ಡುಲಾ ಯಾಗುತಣ್ಡುಲಾ, ಭತ್ತತಣ್ಡುಲಾ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭತ್ತಂ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ, ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ, ಏವಂ ಗಮಿಕಭತ್ತಂ, ಪಾಸಾದಾಯ ದಬ್ಬಂ ಪಾಸಾದದಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಚಾ+ಯಂ ನಿಚ್ಚಸಮಾಸೋ, ತಸ್ಸ ತಿಲಿಙ್ಗತಾ ಚ-ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತ್ಥೋ ವಿಹಾರೋ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತ್ಥಾ ಯಾಗು, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತ್ಥಂ ಚೀವರಂ. ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಯದತ್ಥೋ, ಯದತ್ಥಾ, ಯದತ್ಥಂ. ಏವಂ ತದತ್ಥೋ, ತದತ್ಥಾ, ತದತ್ಥಂ. ತಥಾ ಲೋಕಹಿತೋ. ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದೇಯ್ಯಂ ಬುದ್ಧದೇಯ್ಯಂ ಪುಪ್ಫಂ. ಸಙ್ಘದೇಯ್ಯಂ ಚೀವರಂ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾತಬ್ಬಂ’’.

ಪಞ್ಚಮೀತಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಪಗಮನ+ಭಯ+ವಿರತಿ+ಮೋಚನತ್ಥಾದೀಹಿ. ಮೇಥುನಸ್ಮಾ ಅಪೇತೋ ಮೇಥುನಾಪೇತೋ, ಏವಂ ಪಲಾಪಗತೋ, ನಗರನಿಗ್ಗತೋ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಕಾಮತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ಕಾಮನಿಕ್ಖನ್ತಂ, ರುಕ್ಖಗ್ಗಾ ಪತಿತೋ ರುಕ್ಖಗ್ಗಪತಿತೋ, ಸಾಸನಚ್ಚುತೋ, ಆಪತ್ತಿ- ವುಟ್ಠಾನಂ, ಧರಣೀತಲಗ್ಗತೋ, ಸಬ್ಬಭವೇಹಿ ನಿಸ್ಸಟೋ ಸಬ್ಬಭವನಿಸ್ಸಟೋ. ಭಯತಾದಿಯೋಗೇ-ರಾಜತೋ ಭಯಂ ರಾಜಭಯಂ, ಚೋರಭಯಂ, ಅಮನುಸ್ಸಭಯಂ, ಅಗ್ಗಿಭಯಂ, ಪಾಪಭೀತೋ, ಪಾಪಭೀರುಕೋ. ಅಕತ್ತಬ್ಬತೋ ವಿರತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬವಿರತಿ, ಏವಂ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತವಿರತಿ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತವಿರತಿ. ಬನ್ಧನಾ ಮುತ್ತೋ ಬನ್ಧನಮುತ್ತೋ, ವನಮುತ್ತೋ, ಬನ್ಧನಮೋಕ್ಖೋ. ಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಿತಂ, ಉಕ್ಕಟ್ಠುಕ್ಕಟ್ಠಂ, ಓಮಕೋಮಕಂ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ, ಕಮ್ಮತೋ ಜಾತಂ ಕಮ್ಮಜಂ, ಏವಂ ಚಿತ್ತಜಂ, ಉತುಜಂ, ಆಹಾರಜಂ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ ‘ಪಾಸಾದಾ ಪತಿತೋ’.

ಛಟ್ಠೀತಪ್ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ರಾಜಪುತ್ತೋ, ಏವಂ ರಾಜಪುರಿಸೋ, ಆಚರಿಯಪೂಜಕೋ, ಬುದ್ಧಸಾವಕೋ, ಬುದ್ಧರೂಪಂ, ಜಿನವಚನಂ, ಸಮುದ್ದಘೋಸೋ, ಧಞ್ಞಾನಂ ರಾಸಿ ಧಞ್ಞರಾಸಿ, ಪುಪ್ಫಗನ್ಧೋ, ಫಲರಸೋ, ಕಾಯಸ್ಸ ಲಹುತಾ ಕಾಯಲಹುತಾ. ಮರಣಸ್ಸತಿ, ರುಕ್ಖಮೂಲಂ, ಅಯಸ್ಸ ಪತ್ತೋ ಅಯೋಪತ್ತೋ, ಏತ್ಥ ‘‘ಮನಾದ್ಯಾಪಾದೀನ+ಮೋ ಮಯೇ ಚೇ’’ತಿ ಓ. ಏವಂ ಸುವಣ್ಣಕಟಾಹಂ, ಪಾನೀಯಥಾಲಕಂ, ಸಪ್ಪಿಕುಮ್ಭೋ, ದೇವಾನಂ ರಾಜಾ ದೇವರಾಜಾ. ಪುಮಸ್ಸ ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಂ, ‘‘ಪುಂ ಪುಮಸ್ಸವಾ’’ತಿ ಪುಮಸ್ಸ ಪುಂ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ಲಸ್ಸ ದ್ವಿಭಾವೋ ಚ. ಹತ್ಥಿಪದಂ, ಇತ್ಥಿರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘೋ, ಜಮ್ಬುಸಾಖಾ, ಏತ್ಥ ಈಕಾರೂಕಾರಾನಂ ರಸ್ಸೋ. ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ನ್ತ+ಮಾನ+ನಿದ್ಧಾರಿಯ+ಪೂರಣ+ಭಾವ+ತಿತ್ತತ್ಥೇಹಿ ನ ಹೋತಿ. ಮಮಾ+ನುಕುಬ್ಬಂ, ಮಮಾ+ನುಕುರುಮಾನೋ, ಗುನ್ನಂ ಕಣ್ಹಾ ಸಮ್ಪನ್ನಖೀರತಮಾ, ಸಿಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಚಮೋ, ಪಟಸ್ಸ ಸುತ್ತತಾ. ಕ್ವಚಿ ಹೋತೇವ ‘ವತ್ತಮಾನಸಾಮೀಪ್ಯಂ’. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸುಕ್ಕಾ ದನ್ತಾತಿ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ನ ಹೋತಿ. ಫಲಾನಂ ತಿತ್ತೋ, ಫಲಾನ+ಮಾಸಿತೋ, ಫಲಾನಂ ಸುಹಿತೋ. ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉಚ್ಚಂ ಗೇಹಂ’’ತಿ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ರಞ್ಞೋ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಕಸ್ಸ ಧನಂ’’ತಿ ಧನಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಛಟ್ಠೀತಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಕೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಭಾವಾ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ರಞ್ಞೋ ಗೋ ಚ ಅಸ್ಸೋ ಚ ಪುರಿಸೋ ಚಾ’’ತಿ ಭಿನ್ನತ್ಥತಾಯ ವಾಕ್ಯಮೇವ. ರಞ್ಞೋ ಗವಸ್ಸಪುರಿಸಾ ರಾಜಗವಸ್ಸಪುರಿಸಾತಿ ವುತ್ತಿ ಹೋತೇವ, ಏಕತ್ಥೀಭಾವಾ. ಸಮ್ಬನ್ಧೀಸದ್ದಾನಂ ಪನ ನಿಚ್ಚಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತೇಪಿ ಗಮಕತ್ತಾ ಸಮಾಸೋ, ಗಮಕತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಮಾಸಸ್ಸ ನಿಬನ್ಧನಂ, ಯಥಾ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಗುರುಕುಲಂ, ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋತಿಆದಿ.

ಸತ್ತಮೀತಪ್ಪುರಿಸೋ ರೂಪೇ ಸಞ್ಞಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾ, ಏವಂ ರೂಪಸಞ್ಚೇತನಾ, ಸಂಸಾರದುಕ್ಖಂ. ಚಕ್ಖುಮ್ಹಿ ಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ. ಧಮ್ಮೇ ರತೋ ಧಮ್ಮರತೋ, ಧಮ್ಮಾಭಿರತಿ, ಧಮ್ಮರುಚಿ, ಧಮ್ಮಗಾರವೋ, ಧಮ್ಮೇಸು ನಿರುತ್ತಿ ಧಮ್ಮನಿರುತ್ತಿ, ದಾನಾಧಿಮುತ್ತಿ, ಭವನ್ತರಕತಂ. ದಸ್ಸನೇ ಅಸ್ಸಾದೋ ದಸ್ಸನಸ್ಸಾದೋ. ಅರಞ್ಞೇ ವಾಸೋ ಅರಞ್ಞವಾಸೋ, ವಿಕಾಲಭೋಜನಂ, ಕಾಲವಸ್ಸಂ, ವನಪುಪ್ಫಂ, ವನಮಹಿಸೋ, ಗಾಮಸೂಕರೋ, ಸಮುದ್ದಮಚ್ಛಾ, ಆವಾಟಕಚ್ಛಪೋ, ಆವಾಟಮಣ್ಡೂಕೋ, ಕೂಪಮಣ್ಡೂಕೋ, ತಿತ್ಥನಾವಾ. ಇತ್ಥೀಸು ಧುತ್ತೋ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ. ಛಾಯಾಯಂ ಸುಕ್ಖೋ ಛಾಯಾಸುಕ್ಖೋ, ಅಙ್ಗಾರಪಕ್ಕಂ, ಚಾರಕವನೋ. ಕ್ವಚಿ ವುತ್ತಿಯೇವ, ವನೇ ಚರತೀತಿ ವನಚರಕೋ, ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಸಯನ್ತೀತಿ ಕುಚ್ಛಿಸಯಾ, ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಥಲಟ್ಠೋ, ಜಲಟ್ಠೋ, ಪಬ್ಬತಟ್ಠೋ, ಮಗ್ಗಟ್ಠೋ. ಪಙ್ಕೇ ಜಾತಂ ಪಙ್ಕಜಂ, ಸರೋರುಹ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ, ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞುತಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ, ಆಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ, ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ.