೧೧೮. ಅಸಂಖ್ಯೇಹಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ

ಅವಿಜ್ಜಮಾನಸಂಖ್ಯೇಹಿ ಪರಾಸಂ ಸಬ್ಬಾಸಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ. ನ ಸನ್ತಿ ಏಕವಚನಾದಿಸಂಖ್ಯಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಸಂಖ್ಯಾ, ತೇಸಂ ಅಸಂಖ್ಯಾನಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಭೇದೇ ಅಸತಿಪಿ ಸ್ಯಾದಿವಿಧಾನಂ ‘‘ಮಾ ನೋ ಅಜ್ಜ ವಿಕನ್ತಿಂಸೂ’’ತಿಆದೋ ವಿಭತ್ಯನ್ತತ್ತಾ ಪದತ್ತಸಿದ್ಧೀತಿ ವೋ+ನೋಆದೀನಂ ಸಿದ್ಧಿಯಾ ಚ ತೇಸಂ ಪಠಮಾದಿಅತ್ಥೇ ದಸ್ಸನತೋ ಚ ಹೋತಿ. ಪಹಾರೋ ಪರಾಭವೋ ಅಪಹಾರೋ ಸಂಹಾರೋ ಅವಹಾರೋ ಓಹಾರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಹೋತಿ.

ಉಪೇಚ್ಚ+ತ್ಥಂ ಸಜನ್ತೀತಿ, ಉಪಸಗ್ಗಾ ಹಿ ಪಾದಯೋ;

ಚಾದೀ ಪದಾದಿಮಜ್ಝನ್ತೇ, ನಿಪಾತಾ ನಿಪತನ್ತೀತಿ.

ಓಪಸಗ್ಗಿಕಪದಂ.

ಸಮುಚ್ಚಯ+ವಿಕಪ್ಪನ+ಪಟಿಸೇಧ+ಪೂರಣಾದಿಅತ್ಥಂ ಅಸತ್ತವಾಚಿಕಂ ನೇಪಾತಿಕಂ.

ಚ-ಇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಾ+ನ್ವಾಚಯ+ಇತರೇತರಯೋಗ+ಸಮಾಹಾರಾ+ವಧಾರಣಾದೀಸು. ವಾ-ಇತಿ ವಿಕಪ್ಪನು+ಪಮಾನ+ಸಮುಚ್ಚಯ+ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸಾದೀಸು. ನ, ನೋ, ಮಾ, ಅ, ಅಲಂ, ಹಲಂ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪಟಿಸೇಧೇ. ‘‘ದ್ವೇ ಪಟಿಸೇಧಾ ಪಕತಿಅತ್ಥಂ ಗಮಯನ್ತೀ’’ತಿ ಞಾಯಾ ‘‘ನ ತೇಸಂ ಪನ ರೂಪಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾ ನ ಚ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ನ ಚ ನ ಹೋನ್ತಿ-ಹೋನ್ತೇವಾತಿ ಪಕತಿಅತ್ಥಂ ಗಮಯತಿ. ಅಲಂ ಪರಿಯತ್ತಿ+ಭೂಸನೇಸು ಚ.

ಪೂರಣತ್ಥಂ ದುವಿಧಂ ಅತ್ತಪೂರಣಂ ಪದಪೂರಣಞ್ಚ, ತತ್ಥ ಅಥ, ಖಲು, ವತ, ಅಥೋ, ಅಸ್ಸು, ಯಗ್ಘೇ, ಹಿ, ಚರಹಿ, ನಂ, ತಂ, ಚ, ತು, ವಾ, ವೋ, ಪನ, ಹವೇ, ಕೀವ, ಹ, ತತೋ, ಯಥಾ, ಸುದಂ, ಖೋ, ವೇ, ಹಂ, ಏನಂ, (ಏವಂ, ರೂ) ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ಇಚ್ಚೇವಮಾದಿ ಪದಪೂರಣೇ. ತತ್ಥ ಅಥ-ಇತಿ ಪಞ್ಹಾ+ನನ್ತರಿಯಾ+ಧಿಕಾರಾದೀಸು ಚ. ಖಲು-ಇತಿ ಪಟಿಸೇಧಾ+ವಧಾರಣ, ಪಸಿದ್ಧೀಸು ಚ. ವತ+ಇತಿ ಏಕಂಸ, ಖೇದಾ+ನುಕಮ್ಪ, ಸಂಕಪ್ಪೇಸು ಚ. ಅಥೋ-ಇತಿ ಅನ್ವಾದೇಸೇ ಚ. ಹಿ-ಇತಿ ಹೇತು, ಅವಧಾರಣೇಸು ಚ. ತು-ಇತಿ ವಿಸೇಸ, ಹೇತು, ನಿವತ್ತನಾದೀಸು ಚ. ಪನ-ಇತಿ ವಿಸೇಸೇಪಿ. ಹವೇ+ವೇ ಇಚ್ಚೇತೇ ಏಕಂಸತ್ಥೇಪಿ. ಹಂ-ವಿಸಾದ, ವಿಮ್ಹೇಸುಪಿ. (ವಿಸಾದ, ಸಮ್ಭವೇಸು, ರೂ). ಸೇಯ್ಯಥಿದಂತಿ ತಂ ಕತಮಂತಿ ಅತ್ಥೇಪಿ.

ಅತ್ಥಪೂರಣಂ ದುವಿಧಂ ವಿಭತ್ತಿಯುತ್ತಂ ಅವಿಭತ್ತಿಯುತ್ತಞ್ಚ. ಅತ್ಥಿ, ಸಕ್ಕಾ, ಲಬ್ಭಾ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪಠಮಾಯಂ. ಆವುಸೋ ಅಮ್ಭೋ ಹಮ್ಭೋ ಅರೇ ಹರೇ ರೇ ಜೇ ಇಚ್ಚೇತೇ ಆಮನ್ತಣೇ. ದಿವಾ ಭಿಯ್ಯೋ (ನಮೋ, ರೂ) ಇಚ್ಚೇತೇ ಪಠಮಾದುತಿಯಾಸು. ಸಯಂ ಸಾಮಂ ಸಂ ಸಮ್ಮಾ ಕಿನ್ತಿ ಇಚ್ಚೇತೇ ತತಿಯತ್ಥೇ. ಸೋ+ತೋ+ಧಾಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಚ ಸುತ್ತಸೋ ಪದಸೋ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ಏಕಧಾ ದ್ವಿಧಾ ಇಚ್ಚಾದಿ. ತವೇ+ತುಂ ಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಚತುತ್ಥಿಯಾವ, ಕಾತವೇ ದಾತವೇ, ಕಾತುಂ ಕಾರೇತುಂ, (ದಾತುಂ, ರೂ) ದಾಪೇತುಂ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಸೋ+ತೋಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಪಞ್ಚಮಿಯತ್ಥೇ, ದೀಘಸೋ ಓರಸೋ ರಾಜತೋ ವಾ ಚೋರತೋ ವಾ ಇಚ್ಚಾದಿ. ತೋ ಸತ್ತ- ಮ್ಯತ್ಥೇಪಿ ತ್ರ+ತ್ಥಾದಿಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಚ, ಏಕತೋ ಪುರತೋ ಪಚ್ಛತೋ ಪಸ್ಸತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಾದತೋ ಸೀಸತೋ ಅಗ್ಗತೋ ಮೂಲತೋ, ಯತ್ರ ಯತ್ಥ ಯಹಿಂ ತತ್ರ ತತ್ಥ ತಹಿಂ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಸಮನ್ತಾ ಸಾಮನ್ತಾ ಪರಿತೋ ಅಭಿತೋ ಸಮನ್ತತೋ ಏಕಜ್ಝಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಪರಿ ಉದ್ಧಂ ಅಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪರಮುಖಾ ಆವಿ ರಹೋ ತಿರೋ ಉಚ್ಚಂ ನೀಚಂ ಅನ್ತೋ ಅನ್ತರಾ ಅನ್ತರಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಬಾಹಿರಾ ಬಾಹಿರಂ ಬಹಿ ಓರಂ ಪಾರಂ ಆರಾ ಆರಕಾ ಪಚ್ಛಾ ಪುರೇ ಹುರಂ ಪೇಚ್ಚ ಇಚ್ಚೇತೇ ಸತ್ತಮಿಯಾ. ಸಮ್ಪತಿ ಆಯತಿ ಅಜ್ಜ ಅಪರಜ್ಝ ಸುವೇ ಸ್ವೇ ಉತ್ತರಸುವೇ (ಕಿಸು, ರೂ) ಹಿಯ್ಯೋ ಪರೇ (ಪರಸುವೇ, ರೂ) ಸಜ್ಜು ಸಾಯಂ ಪಾತೋ ಕಾಲಂ ಕಲ್ಲಂ ದಿವಾ ರತ್ತಂ ನಿಚ್ಚಂ ಸತತಂ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಅಭಿಕ್ಖಣಂ ಮುಹುಂ ಮುಹುತ್ತಂ ಭೂತಪುಬ್ಬಂ ಪುರಾ ಯದಾ ತದಾ (ಕದಾ, ರೂ) ಇಚ್ಚಾದಯೋ ಕಾಲಸತ್ತಮಿಯಂ. ಇತಿ ವಿಭತ್ತಿಯುತ್ತಾನಿ.

ಅವಿಭತ್ತಿಯುತ್ತೇಸು ಅಪ್ಪೇವ ಅಪ್ಪೇವನಾಮ ನು ಇಚ್ಚೇತೇ ಸಂಸಯತ್ಥೇ. ಅದ್ಧಾ ಅಞ್ಞದತ್ಥು ತಗ್ಘ ಜಾತು ಕಾಮಂ ಸಸಕ್ಕಂ ಇಚ್ಚೇತೇ ಏಕಂಸತ್ಥೇ. ಏವಂ ಇತಿ ಅವಧಾರಣೇ. ಕಚ್ಚಿ ನು ನನು ಕಥಂ (ಕಿಂಸು, ರೂ) ಕಿಂ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪುಚ್ಛನತ್ಥೇ. ಏವಂ ಇತಿ ಇತ್ಥಂ ಇಚ್ಚೇತೇ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೇ. ಇತಿ ಹೇತು+ವಾಕ್ಯಪರಿಸಮತ್ತೀಸು ಚ. ಯಾವ ತಾವ ಯಾವತಾ ತಾವತಾ ಕಿತ್ತಾವತಾ ಏತ್ತಾವತಾ ಕೀವ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪರಿಚ್ಛೇದನತ್ಥೇ. ಏವಂ ಸಾಹು ಲಹು ಓಪಾಯಿಕಂ ಪಟಿರೂಪಂ ಆಮ ಸಾಧು ಇಚ್ಚೇತೇ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥೇ. ತಥಾ ಯಥಾ ಯಥೇವ ತಥೇವ ಏವಂ ಏವಮೇವ ಏವಮ್ಪಿ ಯಥಾಪಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿನಾಮ ವಿಯ ಇವ ಯಥರಿವ ತಥರಿವ ಯಥಾನಾಮ ತಥಾನಾಮ ಯಥಾಹಿ ತಥಾಹಿ ಯಥಾಚ ತಥಾಚ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪಟಿಭಾಗತ್ಥೇ. ಯಥಾಇತಿ ಯೋಗ್ಗತಾ+ವಿಚ್ಛಾ+ಪದತ್ಥಾನತಿವತ್ತಿ+ನಿದಸ್ಸನೇಸು ಚ. ಏವಂಇತಿ ಉಪದೇಸ+ಪಞ್ಹಾದೀಸು ಚ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿಇತಿ ಅನುಗ್ಗಹತ್ಥೇ. ಧಿಇತಿ ಗರಹೇ. ಅಹೋಇತಿ ಗರಹ+ಪಸಂಸನ+ಪತ್ಥನೇಸು. ನಾಮಇತಿ ಗರಹ+ಪಸಂಸನ+ಸಞ್ಞಾ+ಪಞ್ಹೇಸು. ಸಾಧೂತಿ ಪಸಂಸನ+ಯಾಚನೇಸು. ಇಙ್ಘ ಹನ್ದ ಇಚ್ಚೇತೇ ಚೋದನತ್ಥೇ. ಸಾಧು ಸುಟ್ಠು ಏವಮೇತಂತಿ ಅನುಮೋದನೇ. ಕಿರಇತಿ ಅನುಸ್ಸವನ+ಅಸದ್ಧೇಯ್ಯೇಸು. ನುನಇತಿ ಅನುಮಾನಾ+ನುಸ್ಸರಣ+ಪರಿವಿತಕ್ಕೇಸು. ಕಸ್ಮಾತಿ ಕಾರಣಪುಚ್ಛನೇ. ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಮಾ ತಥಾ ಹಿ ತೇನ ಇಚ್ಚೇತೇ ಕಾರಣಚ್ಛೇದನತ್ಥೇ. ಸಹ ಸದ್ಧಿಂ ಅಮಾ (ಸಮಂ, ರೂ) ಇತಿ ಸಮಕ್ರಿಯಾಯಂ. ವಿನಾ ರಿತೇ ವಿಪ್ಪಯೋಗೇ. ನಾನಾ ಪುಥು ಬಹುಪಕಾರೇ. ಪುಥು ವಿಸುಂ ಅಸಙ್ಘಾತೇ ಚ. ದುಟ್ಠು ಕು ಕುಚ್ಛಾಯಂ (ಜಿಗುಚ್ಛಾಯಂ, ರೂ). ಪುನ ಅಪ್ಪಠಮೇ. ಕಥಂ ಚಿಕಿಚ್ಛತ್ಥೇ. ಧಾ ಕ್ಖತ್ತುಂ ಸೋ ಕಿಞ್ಚಇತಿ ಸಂಖ್ಯಾವಿಭಾಗೇ. ಈಸಕಂ ಅಪ್ಪಮಾನೇಸು (ಅಪ್ಪಮತ್ತೇ, ರೂ). ಸಣಿಕಂ ಮನ್ದತ್ಥೇ. ಖಿಪ್ಪಂ ಅರಂ ಲಹುಂ ಆಸು ತುಣ್ಹಂ ಅಚಿರಂ ಸೀಘತ್ಥೇ. ಚಿರಂ ಚಿರಸ್ಸಂ ದೀಘಕಾಲೇ. ಚೇ ಯದಿ ಸಂಕಾ+ವಟ್ಠಾನೇ. ಧುರಂ ಥಿರಾ+ವಧಾರಣೇಸು (ಧುವಂ ಥಿರಾ+ವಧಾರಣೇಸು, ರೂ). ಹಾ ವಿಸಾದೇ. ತುಣ್ಹೀ ಅಭಾಸನೇ. ಸಚ್ಛಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖೇ. ಮುಸಾ ಮಿಚ್ಛಾಅಲಿಕಂ ಅಸಚ್ಚೇ. ಸುವತ್ಥಿ ಆಸಿಟ್ಠೇ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ತುನ+ಕ್ತ್ವಾನ+ಕ್ತ್ವಾಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಉಸ್ಸುಕ್ಕನತ್ಥೇ ಭವನ್ತಿ. ಯಥಾ ಪಸ್ಸಿತುನ ಪಸ್ಸಿಯ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾನ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ, ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾನ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ದಾತುನ ದತ್ವಾನ ದತ್ವಾ ಉಪಾದಾಯ ದಾಪೇತ್ವಾ ವಿಞ್ಞಾಯ ವಿಚೇಯ್ಯ ವಿನೇಯ್ಯ ಸಮೇಚ್ಚ ನಿಹಚ್ಚ ಉಪೇಚ್ಚ ಆರಬ್ಭ ಆಗಮ್ಮ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ವಿಭತ್ತಿಯಾ ಕತೋ ಭೇದೋ, ಸಲಿಙ್ಗಾನಂ ಭವೇ ತಥಾ;

ತುಮ್ಹಾದೀನಂ ತ್ವ+ಲಿಙ್ಗೇಸು, ನೇವ+ತ್ಥಿ ಪಾದಿ+ಚಾದಿನಂ.

ಏವಂ ನಾಮಾಖ್ಯಾತೋಪಸಗ್ಗೇಹಿ ವಿನಿಮುತ್ತಂ ಏತಂ ನಿಪಾತಪದಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ನೇಪಾತಿಕಪದಂ.

ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಞ್ಚ, ನಪುಂಸಕ+ಮಥಾ+ಪರಂ;

ತಿಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ಅಲಿಙ್ಗಞ್ಚ, ನಾಮಿಕಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಠಿತಂ.

ಇತಿ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಂ ನಾಮಕಣ್ಡೋ ದುತಿಯೋ.