೯. ಝತ್ಥೇ
ಕೋಯಂ ಚ್ಯತ್ಥೋಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯ ‘‘ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೇ ಕರಾಸಭೂಯೋಗೇ ವಿಕಾರಾಚೀ’’ತಿ (೪-೧೧೯) ಚೀಸ್ಸ ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೇ ಕರಾದಿಯೋಗೇಸತಿ ವಿಧಾನಾ ‘ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೋ ಕರಾದಿವಿಸಿಟ್ಠೋ’ತಿ ಆಹ. ಅಭೂತ ತಬ್ಭಾವಸ್ಸ ಕರಾದಿವಿಸಿಟ್ಠತ್ತಾ ಕರೋತ್ಯತ್ಥನಿವತ್ತಿಯಾವಸ್ಸಂ ಪಾಣಿನಿಯಾ ವಿಯ ಭುವಿಗ್ಗಹಣಂ ಕತ್ತಬ್ಬಮಞ್ಞಥಾ ಕರೋತ್ಯತ್ಥೇಪಿ ಸಿಯಾತ್ಯಾಸಙ್ಕಿಯ ನಿವತ್ತಿಹೇತುಮಾಹ- ‘ತೇನೇವಾ’ತಿಆದಿ. ಯೇನೇವ ಕರೋತ್ಯಾದಿವಿಸಿಟ್ಠೋ ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೋಚ್ಯತ್ಥೋ ತೇನೇವ ಹೇತುನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭವತ್ಯತ್ಥೇ-ನೇನ ಕಾರಣೇನ ಲದ್ಧೇ ಕರೋತ್ಯತ್ಥೋಪ್ಯನಿಟ್ಠೋ ಲಬ್ಭತಿಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯ ತನ್ನಿವತ್ತಿಮ್ಪಟಿಪಾದಯಮಾಹ- ‘ಕರೋತ್ಯತ್ಥೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಅಧವಲಂ ಧವಲಂ ಕರೋತಿ ಧವಲೀಕರೋತಿಚ್ಚೇವ ಚೀಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕತ್ತಬ್ಬೇ ಕಮ್ಮೇನೇವ ಕರೋತಿಸ್ಸಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ಸ ದಿಟ್ಠತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾರಣನ್ತರಮಾಹ- ‘ಇಹ ಚೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಇತಿಸದ್ದೋ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಹ ಕತ್ತುತೋತಿ ವತ್ತತೇ ತತೋಚೇತಿ ಅತ್ಥೋ.
ಅಸತ್ಯತ್ಥಸ್ಸ ಪನ ಭವತ್ಯತ್ಥೇಯೇವಾನ್ತೋಭಾವಾ ನ ತನ್ನಿವತ್ತಿ ಪಟಿಪಾದಿತಾ. ತಪ್ಪಕರಣೇತಿ ಧಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯಪ್ಪಕರಣೇ. ದ್ವಿಬ್ಬಚನನ್ತಿ ಪಟಇಚ್ಚಸ್ಸ ದ್ವಿಬ್ಬಚನಂ ತತೋ ‘‘ದಿಸ್ಸನ್ತಞ್ಞೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ (೪-೧೨೦) ರಾಪ್ಪಚ್ಚಯೋ. ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ (೪-೧೩೨) ಅನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸ ಲೋಪೋ. ಚ್ಯನ್ತಾ ಪಚ್ಚಯಾಭಾವತ್ಥಂ- ‘ಅಚೀತೋ’ತಿ ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಸುತ್ತೇ ಪಟಿಸೇಧೋ ನ ಕತೋ, ತೇನಾಹ-‘ಅಚೀತೋತಿ ಪಟಿಸೇಧಾಭಾವಾ’ತಿ. ಚೀತಿ ಭುಸೋಇತಿ
ಪಠಮನ್ತಾಚೀ. ಣಾದಿವುತ್ತಿತ್ತಾ ‘‘ಏಕತ್ಥತಾಯ’’ನ್ತಿ (೨-೧೧೯) ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ. ಇಹೇಚೇತಿ ‘ಚ್ಯತ್ಥೇ’’ ಇತೀಮಸ್ಮಿಂಯೇವ. ನ ಚ ವುಚ್ಚತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.