೧೦. ಸದ್ದಾ

ನನು ಚ ಅಸತಿ ಸುತ್ತೇ ದುತಿಯಾಗ್ಗಹಣೇ ದುತಿಯನ್ತೇಹಿಚ್ಚಾಯಂ ವಿಸೇಸೋ ಕುತೋ ಲಬ್ಭತೇ ಯೇನ ‘ಸದ್ದಾದೀಹಿ ದುತಿಯನ್ತೇಹೀ’ತಿ ವಿವರಣಂ ಕತನ್ತಿ ಸಚ್ಚಂ, ತಥಾಪಿ ಪಚ್ಚಯವಿಧಿಮ್ಹಿ ಯುತ್ತೇಪಿ ಪಞ್ಚಮಿಯಾ ನಿದ್ದೇಸೇ ‘ಸದ್ದಾದೀನೀ’ತಿ ದುತಿಯಾಯೋಪಾದಾನಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ತಥಾ ವಿವರಣಂ ಕತಂ.

ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ‘‘ತಮಧೀತೇ ತಂ ಜಾನಾತಿ ಕಣಿಕಾಚಾ’’ದೋ (೪-೧೪) ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಕಿರಿಯಾವಾತ್ಯವಧಾರಣೇನ ಯಂ ಬ್ಯವಚ್ಛಿನ್ನಂ, ತಮುಪದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ- ‘ನ ಕಾಲೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಯದೀಪಿ ಅಧೀತೇಚ್ಚಾದೀಸು ವತ್ತಮಾನಕಾಲೇನ ಕತ್ತುನಾ ಏಕವಚನೇನ ಚ ನಿದ್ದೇಸೋ, ತಥಾಪಿ ತೇಸಮಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಭೂತಾದಿಕೇ ಕಾಲೇ ಕಮ್ಮಾದೋ ಸಾಧನೇ ಬಹುವಚನೇನ ಚ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿಯಾ ಏವೇತಿ ಭಾವೋ.

ನನು ಚ ‘‘ಧಾತ್ವತ್ಥೇನಾಮಸ್ಮೀ’’ತಿ (೫-೧೨) ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪತ್ತೇ-ಯಮಾರಬ್ಭತೇ ಅಸ್ಸಪಿ ಧಾತ್ವತ್ಥೇಯೇವ ವಿಧಾನಂ, ತತೋ ಚ ಸದ್ದಾದೀಹಿ ಧಾತ್ವತ್ಥೇ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ದಿಸ್ಸತೇ ಚ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯಪಯೋಗೋಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯ ‘ನಾಯಮಿಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಬಾಧಕೋ’ತಿ ಪಟಿಪಾದೇತುಮಾಹ- ‘ಧೂವಂ ಕರೋತಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ನಾನಾಭಿನ್ನಂ ವಾಕ್ಯಂ ನಾನಾವಾಕ್ಯಂ, ತಸ್ಸ ಭಾವೇನ, ತೇನ ಭಿನ್ನವಾಕ್ಯಭಾವೇನಾಯಸ್ಸ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಚ ಸಮುಚ್ಚಯತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ‘‘ಧಾತ್ವತ್ಥೇನಾಮಸ್ಮೀ’’ತ್ಯೇಕಂ ವಾಕ್ಯಂ, ‘‘ಸದ್ದಾದೀನಿ ಕರೋತ್ಯ’’ಪರಂ. ಏತಾನಿ ದ್ವೇ ಭಿನ್ನವಾಕ್ಯಾನಿ- ‘ಧಾತ್ವತ್ಥೇ ನಾಮಸ್ಮಾ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಭವತಿ, ಸದ್ದಾದೀನಿ ಕರೋತಿಚ್ಚಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಆಯೋ ಭವತೀ’ತಿ ಪಚ್ಚೇಕಮಾಖ್ಯಾತಾಪೇಕ್ಖಾಯ ವಾಕ್ಯಪರಿಸಮತ್ತಿಯಾ ಭಿನ್ನತಾ, ಅಭಿನ್ನೇ ಹಿ ಕಿರಿಯಾಪದೇಕವಾಕ್ಯತಾ, ಭಿನ್ನೇತು ನಾನಾವಾಕ್ಯತಾ, ನಾನಾವಾಕ್ಯೇ ಚ ಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೋ. ನ ಹಿ ಸಾಮಞ್ಞವಿಸೇಸಭಾವೇನ ವಿಧಾನಮೇವ ಬಾಧಾಹೇತು, ಕಿಞ್ಚರಹಿ ಏಕವಾಕ್ಯತಾಪಿ, ತಂ ಯಥಾ-‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ದಧಿ ದಿಯ್ಯತಂ, ತಕ್ಕಂ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞಾಯೇ’ತಿ. ನಾನಾವಾಕ್ಯೇ ತು ಸಮುಚ್ಚಯೋ, ತಂ ಯಥಾ- ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭೋಜೀಯನ್ತು, ಮಾಢರಾಯ ವತ್ಥಯುಗಲಂ ದೀಯತೂ’ತಿ ಮಾಢರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಾವೇನ ಭೋಜೀಯತೇ ವತ್ಥಯುಗಲಞ್ಚ ಲಭತೇ, ತೇನೋಜುಕಂ ವುತ್ತೇನ ವತ್ಥಯುಗಲದಾನೇನ ಸಾಮಞ್ಞವುತ್ತಂ ಭೋಜನಂ ನ ಬಾಧೀಯತೇ, ತಥೇಹಾಪಿ ಉಜುಕಂ ವಿಹಿತೇನಾಯೇನ ಸಾಮಞ್ಞವಿಹಿತೋ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ನ ಬಾಧೀಯತೇ ಲಕ್ಖಿಯಾನುರೋಧೇನ ಸತ್ಥಕಾರಸ್ಸ ವಾಕ್ಯ ಭೇದಾಭೇದೋತಿ ನಾನವಟ್ಠಿತಿದೋಸೋತಿ ಮಞ್ಞತೇ. ತಿಮ್ಹಿ ಲೇ ಚ ಸಿದ್ಧನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ನ ವಿಹಿತೋ ಪಾಣಿನೀಆದೀಹಿ ವಿಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ‘ಜಲ ದಲ- ದಿತ್ತಿಯಂ’. ‘‘ಮಾನೋ’’ತಿ (೫-೬೫) ಮಾನೋ, ‘‘ಕತ್ತರಿ ಲೋ’’ತಿ ‘‘ಪರೋಕ್ಖಾಯಂ ಚೇ’’ತಿ (೫-೭೦) ಚಗ್ಗಹಣೇನ ‘ದಲ ದಲ’ಇತಿದ್ವಿತ್ತಂ ‘‘ಲೋಪೋನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ’’ (೫-೭೫) ‘‘ಸರಮ್ಹಾ ದ್ವೇ’’ತಿ (೧-೩೪) ದಸ್ಸಲಸ್ಸ ಚ ದ್ವಿಭಾವೇ ದದ್ದಲ್ಲಮಾನಾ. ಜಲಮಾನಾತಿ ಅಟ್ಠಕಥಾವಚನತೋತಿ ಇಮಿನಾ ಕಿರಿಯಾಸಮಭಿಹಾರೇ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ಚ ಸಕ್ಕತೇ ವಿಯ ಭುಸಾಭಿಕ್ಖಞ್ಞೇಪಿ ಕಿರಿಯಾಸಮಭಿಹಾರೋ ಕಿರಿಯಾಪರಿವತ್ತನಂ, ತಞ್ಚ ಯದಾ ಕಿರಿಯಮಞ್ಞೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಮಞ್ಞೋ ಕರೋತಿ, ತೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಞ್ಚೇತರೋ, ತದಾ ಭವತೀತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ. ‘‘ಸಾಮಞ್ಞವಿಹಿತಾ ವಿಧಯೋ ಪಯೋಗಮನುಸರನ್ತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ‘ದಲ-ದಿತ್ತಿಯ’ನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಾ ‘‘ಮಾನೋ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವಿಹಿತೋ ಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಭುಸತ್ಥೇ ಆಭಿಕ್ಖಞ್ಞೇ ಚ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ದದ್ದಲ್ಲ ಮಾನಾತಿ ಏತ್ಥ ಭುಸಂ ಜಲಮಾನಾ, ಪುನಪ್ಪುನ ಜಲಮಾನಾತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.