೫. ಈಯೋ

ಕರೀಯತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ. ತಞ್ಚ ನಾಮ ಜಾತಿ ಗುಣಕಿರಿಯಾದಬ್ಬ ಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ಪಞ್ಚಧಾ ಭವತಿ. ತತ್ಥ ನಾಮಕಮ್ಮಂ’ ಡಿತ್ಥೋ ಡವಿತ್ಥೋತಿ ನಾಮೇನ ಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ. ಜಾತಿಕಮ್ಮಂ ಗೋಅಸ್ಸೋತಿ ಗೋತ್ತಾದಿಜಾತಿಯಾ ಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ. ಗುಣಕಮ್ಮಂ ಸುಕ್ಕೋನೀಲೋತಿ ಸುಕ್ಕಾದಿನಾ ಗುಣೇನ ದಬ್ಬಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ. ಕಿರಿಯಾಕಮ್ಮಂ ಪಾಚಕೋ ಪಾಯಕೋತಿ ಪಾಚಕಾದಿಕಿರಿಯಾಯ ದಬ್ಬಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ. ದಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ದಣ್ಡೀವಿಸಾಣೀತಿ ದಣ್ಡಾದಿನಾ ದಬ್ಬೇನ ಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ. ಏವಂ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಞ್ಚಪ್ಪಕಾರಸಮ್ಭವೇಪಿಚ್ಛಾಯಮತ್ಥೇ ಈಯಸ್ಸ ವಿಧಾನತೋ ಇಚ್ಛಾಸಮ್ಬನ್ಧಿಯೇವ ಕಮ್ಮಂ ಗಯ್ಹತೀತಿ ಕಿರಿಯಾಕಮ್ಮಮೇವಾತ್ರ ಗಯ್ಹತೇ ಅಮುಕಮೇವತ್ಥಮುಪದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ- ‘ಯದಿಪಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಅಯಞ್ಚ ನಿಪಾತ ಸಮುದಾಯೋ ವಿಸೇಸಾಭಿಧಾನನಿಮಿತ್ತಾಸ್ಯುಪಗಮೇ ವತ್ತತೇ.

ತಥಾಪೀತಿಲೋಕವುತ್ತಿರಯಂವಿಸೇಸಾಭಿಧಾನಾರಮ್ಭೇ. ತಂಸಮ್ಬನ್ಧಿಯೇವಾತಿ ಇಚ್ಛಾಸಮ್ಬನ್ಧಿಏವ. ಅತ್ತನೋಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀತ್ಯಾದಿವಚನಿಚ್ಛಾಯಮತ್ತಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿಪುತ್ತಾದೋ ಅತ್ತನೋತ್ಯನುವತ್ತಿಯಸುತ್ತನ್ತರೇನಪಚ್ಚಯೋವಿಧೀಯತೇಪಾಣಿನಿನಾ, ಏತ್ಥ ತ್ವ(ತ್ತ)ಗ್ಗಹಣಮನ್ತರೇನಾತ್ತ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನ್ಯೇವ ಪುತ್ತಾದೋ ಕಥಂ ವಿಞ್ಞಾಯತೇ ವಿಸೇಸವಚನಾಭಾವೇ ಹಿ ಪರಸಮ್ಬನ್ಧಿನ್ಯಪಿ ಪಪ್ಪೋತೀತೀಮಂಚೋದ್ಯಮುಬ್ಭಾವಯ ಮಾಹ- ‘ಅತ್ತಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಈಯಸ್ಸ ಪರಸಮ್ಬನ್ಧಿನ್ಯಪಿ ಪಸಙ್ಗೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕುತೋಚಾಹ-ಈಯಸ್ಸಾಇತಿಧಾನಾ’ತಿ. ಅತ್ಥಗ್ಗಹಣಸ್ಸಾವಚನೇ ಈಯಸ್ಸಾನಭಿಧಾನಾತಿ ಭಾವೋ.

ಅಪ್ಪತ್ತಿಯಾತಿ ಕರಣೇ ಹೇತುಮ್ಹಿ ವಾ ತತಿಯಾ. ಏತ್ಥಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀತೇತ್ಥಾಪಿ. ನ ಇಟ್ಠೋತಿ ಈಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ನಾಭಿಮತೋ. ನೇವೇತ್ಥ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದತೋ-ಧಿಪ್ಪಾಯಾಮಾಹ ‘ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತ ಯೇವೇತಿ ಭಾವೋ’ತಿ. ಯದಿ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀತಿ ವತ್ತುಮಿಚ್ಛಾಯಂ ಸಾಪೇಕ್ಖೇತ್ತೇಪಿ ಸಿಯಾ, ತದಾಯಮನಿಟ್ಠಪ್ಪಸಙ್ಗೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ- ‘ಯದಿಚೇತ್ಥ’ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಅನಿಟ್ಠಪ್ಪಸಙ್ಗಸ್ಸ ಸರೂಪಮಾಹ- ‘ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೀಯತೀತಿ ಸಿಯಾ’ತಿ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇನ ಈಯೇನೇವ ಅತ್ತತ್ಥಸ್ಸಾಭಿಹಿತತ್ತಾ ಅತ್ತಸದ್ದಸ್ಸಾಪ್ಪಯೋಗೋತಿ ಚೇತಮ್ಪಿ ನ ಸಙ್ಗತನ್ತಿ ಪಟಿಪಾದಯಮಾಹ ‘ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ’ತಿಆದಿ. ಕಸ್ಮಾದೇವಂ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಆಹ- ‘ಪಕತಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಅಪೂಪಾದಿಕಾಯ ಪಕತಿಯಾ ಸಮಾನತ್ಥಸ್ಸೇವ ವಿಸೇಸನಸ್ಸ ವುತ್ತಿಪದೇ ಅನ್ತೋಭಾವ ದಸ್ಸನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕ್ವಪನೇವಂ ದಿಟ್ಠನ್ತ್ಯಾಹ- ‘ತಂಯಥೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ‘‘ತಮಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪಂ ಸೀಲಂ ಪಣ್ಯಂ ಪಹರಣಂ ಪಯೋಜನಂ’’ತಿ (೪-೨೭) ಣಿಕೇ ಆಪೂಪಿಕೋ. ನತು ಭಿನ್ನತ್ಥಸ್ಸಾತಿ ಬ್ಯತಿರೇಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತಂ ದಿಟ್ಠನ್ತೇನ ಸಾಧೇತುಮಾಹ- ‘ದೇವದತ್ತಸ್ಸಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಕಾರಣಮಾಹ- ‘ಸಾಮ್ಯನ್ತರೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಧುರುನೋ ಕುಲನ್ತಿ ಸಾಮ್ಯನ್ತರಬ್ಯವಚ್ಛೇದಾಯ ದೇವದತ್ತಸದ್ದಸ್ಸೋ ಪಾದಾನತೋ ಗುರುಕುಲನ್ತಿ ವುತ್ತಿಪದೇನ ದೇವದತ್ತತ್ಥಸ್ಸಾನ್ತೋ ಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಮೇತ್ಥೋಪಿ ಸಮಾನನ್ತೂಪದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ- ‘ತಥೇಹಾಪಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಅಥಾತ್ತನೋ ಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀತ್ಯೇತಸ್ಮಿಂ ವಾಕ್ಯೇ ಪದಸ್ಸಾನ್ವಾಖ್ಯಾನತೋ ಅತ್ತಸದ್ದಸ್ಸಾಪ್ಫಯೋಗೋ ಕಿನ್ನ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ- ‘ನಚಾಪಿ’ಚ್ಚಾದಿ.

ಪದಸ್ಸಾತಿ ಪುತ್ತೀಯಾದಿನೋ ಪದಸ್ಸ. ನಚಾಪಿ ಅಪ್ಪಯೋಗೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಾರಣಮಾಹ- ‘ಈಯನ್ತಸ್ಸಾ’ತಿಆದಿ. ಈಯನ್ತೋ ಪುತ್ತೀಯಾದಿ, ನಿಯೋಗತೋ ನ ಪಪ್ಪೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಬ್ಬಾಚೀಸದ್ದಪ್ಪಯೋಗನ್ತಿ ಅಞ್ಞವಾಚೀಸದ್ದಯೋಗಂ. ಸುತಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ಅಸುತತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಸುತಗ್ಗಹಣಂ. ಅತ್ಥಪ್ಪಕರಣಾದ್ಯುಪಲಕ್ಖಣನ್ತ್ಯನೇನ ಅತ್ಥತೋ ಪಕರಣಾದಿತೋಪಿ ಪುತ್ತಸ್ಸತ್ತ ನಿಯತಾ ಗಮ್ಯತೇ, ಸುತಸದ್ದಸ್ಸ ತು ಗಹಣಮುಪಲಕ್ಖಣತ್ಥನ್ತಿ ವದತಿ.

ನನು ಚ ಸುತ್ತೇ ಕಮ್ಮಾತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಸಮುದಾಯತೋಪೀಯೋ ಸಿಯಾ ತ್ಯಾಸಙ್ಕಿಯೇವ (ಮಭಾ)ವಂ ಸಾಧಯಮಾಹ- ‘ಕಮ್ಮಾ’ತಿಆದಿ. ವತ್ತುಂ ಇಟ್ಠಾ ಏಕಸಖ್ಯಾ ಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ತಂ ತಥಾವುತ್ತಂ. ವತ್ತುಮಿಟ್ಠೇಕ ಸಙ್ಖ್ಯಸ್ಸ ಗಹಣಮಾಹ- ‘ಕಮ್ಮಸಮುದಾಯತೋ’ತಿ. ಕಿಮ್ಪನಾವಯವತೋ ನ ಸಿಯಾ’ ಮಹನ್ತಮ್ಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀ’ಚ್ಚತ್ರ ಪುತ್ತಮಿಚ್ಚತೋಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯಾಹ ‘ಅವಯವತೋಪಿ ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾಯೇವಾ’ತಿ. ನ ಭತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಏವಞ್ಚರಹಿ ಇದಮ್ಪಿ ನ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ ಚೋದೇನ್ತೋ ಆಹ ‘ಚರಹಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಮಹಾ ಚಾಯಂ ಪುತ್ತೋಚೇತಿ ಮಹಾಪುತ್ತಮಿಚ್ಛತೀತಿ ಯದೇವಂ ಕರೀಯತಿ ತದಾಯಮ್ಪಯೋಗೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ- ‘ಭವಿತಬ್ಬಮೇವೇ’ಚ್ಚಾದಿ.