೧೩. ಸಾಸ್ಸ

ಸೇತಿ ಪಠಮನ್ತಾತಿ ಸಾತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಪಠಮನ್ತಾ, ಯಂ ಪಠಮನ್ತನ್ತಿ ಸಾಚೇತಿ ದಸ್ಸಿತಂ ಪಠಮನ್ತಮಾಹ. ಪಠಮನ್ತಸ್ಸ ದೇವತಾಪುಣ್ಣಮಾಸಿತ್ತಭಾವತೋ ತದತ್ಥಮಭೇದೇನಾಹ- ‘ಸಾ’ತಿ. ಕಾ ಸಾ ದೇವತಾಚ್ಚಾಹ- ‘ಲೋಕಪ್ಪಸಿದ್ಧಾಯೇವ ದೇವತಾ’ತಿ. ಯಾಗಸಮ್ಪದಾನಮ್ಪಿ ಲೋಕೇ ದೇವತಾತಿ ಪಸಿದ್ಧನ್ತಿ ಯಾಗಸ್ಸ ಯಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಪುರೋಡಾಸಾದಿನೋ ಸಮ್ಪದಾನಮ್ಪಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಪಿನ್ದಾದಿ ಲೋಕೇ ದೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪುರೋಡಾಸಾದಿನೋ ದೇವತಾ ಸಾಮೀತಿ ಪಸಿದ್ಧನ್ತ್ಯತ್ಥೋ, ಇನ್ದೋ ದೇವತಾ ಅಸ್ಸ ಇನ್ದಂ, ಆದಿಚ್ಚೋ ದೇವತಾ ಅಸ್ಸ ಆದಿಚ್ಚಂ, ಹವಿ ಪುರೋಡಾಸಾದಿ ಯಾಗದಬ್ಬಂ.

ಮನ್ತಥೋಮನೀಯಮ್ಪಿ ದೇವತಾತಿ ಪಸಿದ್ಧನ್ತಿ ಯೇನ ಮನ್ಥೇನ ಯೋ ಥೂಯತೇ ಸೋ ತಸ್ಸ ಮನ್ತಸ್ಸ ದೇವತಾ ಸಾಮೀತಿ ಲೋಕೇ ಪಸಿದ್ಧನ್ತ್ಯತ್ಥೋ ಮಹಿನ್ದೋ ಯಮೋ ವರುಣೋ ದೇವತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ. ವುತ್ತನಯ ಮೇವಾತಿ ‘‘ನಕ್ಖತ್ತೇನಿನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಕಾಲೇ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ. ಜಾತ್ಯೇಕವಚನಂ ಮಘಾಯಾತಿ, ತಾರಕರೂಪಾನಮ್ಪನ ಬಹುತ್ತಾ ಮಘಾಸದ್ದೋ ಬಹುವಚನನ್ತೋ. ಪಾಣಿನೀಯಾ ‘‘ಸಾಸ್ಮಿಂ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀತಿ ಸಞ್ಞಾಯ’’ನ್ತಿ (೪-೨-೨೧) ಸುತ್ತಯಿತ್ವಾ ಫುಸ್ಸೀ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಅಸ್ಮಿಂ ಫುಸ್ಸೋ ಮಾಸೋ ಫುಸ್ಸೋ ಅದ್ಧಮಾಸೋ ಫುಸ್ಸೋ ಸಂವಚ್ಛರೋತಿ ಸಞ್ಞಾಯಂ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತಿ, ತೇನ ತೇಸಂ ಫುಸ್ಸೀ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಅಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಚದಸರತ್ತೇತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಭತಕಮಾಸೇ ಚ ತದ್ಧಿತೋ ನ ಭವತಿ. ಇಧ ಪನ ‘ಸಞ್ಞಾಯ’ನ್ತಿ ವಚನಾಭಾವೇ ಭತಕಮಾಸೇಪಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ಭವತೀತ್ಯಾಸಙ್ಕ ವಿರಚಯತಿ ‘ಭತಕಮಾಸೇಪಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಪುಣ್ಣೋ ಮಾ ಇಚ್ಚತ್ರ ಮಾಸದ್ದೋ ಚನ್ದಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ- ‘ಮಾಸದ್ದೇನೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಪುಣ್ಣೋ ಮಾ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಚನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀಸದ್ದಸ್ಸ ಪುಣ್ಣೋ ಮಾ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ನೀಹರಿತ್ವಾ ವಚನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವುತ್ತಿಯಾ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಫುಟೀಕರಣಾಯ ವುತ್ತಂ- ‘ಸೋ ಪುಣ್ಣೋ ತಿಆದಿ. ತಸ್ಸನ್ತಿ ಪುಣ್ಣಮಾಸಿಯಂ. ಸಾಪುಣ್ಣಮಾಸೀ, ಭತಕಸ್ಸ ಭತಿಯಾ ಕಮ್ಮಕಾರಕಸ್ಸ ಯೋ ತಿಂಸತಿ ರತ್ತೋ ಮಾಸೋ ಪರಿಬ್ಬಯನಿಯಮಿತೋ, ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀ ನೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಯಸ್ಸಞ್ಚತಿಥೀಯನ್ತಿ ಅನಿಯಮೇನ ಪಟಿಪದಾದಿಮಾಹ. ಅತೋಏವ ಚ ನಿಪಾತನಾತಿ ಇಮಸ್ಮಾವ ನಿಪಾತನಾ, ತೇನೇವಾಹ- ‘ಸುತ್ತೇ ವಚನಮೇವ ನಿಪಾತನ’ನ್ತಿ. ಮಾಸಸುತಿಯಾಚ್ಚಾದೋ ಸಾಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ಥಂ ವಿವರತಿ ‘ಯದಿಪಿ’ಚ್ಚಾದಿನಾ. ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಾಮಞ್ಞವಚನೇಪಿ ‘ಸಾಸ್ಸ ದೇವತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅವಿಸೇಸವಚನೇಪಿ ಸೋಯೇವ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀಸದ್ದೇ ಸೂಯಮಾನೋ ಮಾಸೋಯೇವ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೋ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಪಞ್ಚದಸರತ್ತಾದೋತಿ ಪರೇಸಂ ಸಞ್ಞಾಗಹಣೇನ ನಿವತ್ತಿತಪಞ್ಚದಸರತ್ತಾದೋ. ಅಥ ಅದ್ಧಮಾಸಸಂವಚ್ಛರಾನಮ್ಪಿ ಉದಾಹರಣತ್ತೇ ನೋಪಞ್ಞಾಸೋ ಕಸ್ಮಾ ನ ಕತೋಚ್ಚಾಹ- ‘ಅದ್ಧಮಾಸಸಂವಚ್ಛರಾನ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ಏವಮ್ಮಞ್ಞತೇ ‘‘ಅದ್ಧಮಾಸಸಂವಚ್ಛರಾನಂ ನ ಪಚ್ಚಯೇನೋಜುಕಮಭಿಧಾನಮಪಿ ತು ಸಂವಚ್ಛರೇಪಿ ಫುಸ್ಸಾದಿಮಾಸಸಮ್ಭವಾಸ್ಮಿಂ ಸಂವಚ್ಛರೇ ಫುಸ್ಸೇನ ಮಾಸೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ ಫುಸ್ಸೋತ್ಯುಪಚಾರೀಯತೇ, ಯಥಾ ಚ ಫುಸ್ಸಾದಿಮಾಸಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಅದ್ಧಮಾಸೋ ಫುಸ್ಸೋ ಅದ್ಧಮಾಸೋತ್ಯುಪಚಾರೀಯತೇ, ನ ಪನೋಜುಕನ್ತಿ ತೇಸಮುದಾಹರಣತ್ತೇ ನಾನುಪಾದಾನ’’ನ್ತಿ.