೧೨. ನಕ್ಖ

ತತಿಯನ್ತತೋ ವಿಜ್ಝತ್ಥಂ ತೇನಾತಿ ಅನುವತ್ತತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುತ್ತೇ ಅಯಮತ್ಥೋ ‘‘ಇನ್ದುಯುತ್ತೇನ ನಕ್ಖತ್ತೇನ ಲಕ್ಖಿತೋ ಚೇ ಕಾಲೋ, ತದಾ ತೇನ ಲಕ್ಖಿತೇ ಕಾಲೇತ್ಯಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ತತಿಯನ್ತತೋ ನಕ್ಖತ್ತಾ ಣೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸುತ್ತವಿವರಣೇ ತು ತಞ್ಚೇತ್ಯಾದಿಕಮಧಿಪ್ಪಾಯವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾತ್ಯನುವುತ್ತಿಯಾ ತತಿಯನ್ತತೋತಿ ಲಬ್ಭತಿ ನಕ್ಖತ್ತೇನಾತಿ ಸುತತ್ತಾತಿ, ಕಾಲೇತಿ ಪನ ಅತ್ಥನಿದ್ದೇಸತೋ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯಾಧೇಯ್ಯಸ್ಸ ಕಾಲೋ ಆಧಾರೋತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ‘ಲಕ್ಖಿತೇ ಕಾಲೇ’ತಿ ವುತ್ತಂ, ವಿಸೇಸ್ಸಗತವಿಭತ್ತಿಯಾ ವಿಚಾರಿತಾಯ ವಿಸೇಸನ ಗತಾ ಚ (ವಿಚಾರಿತಾ) ನಾಮಾತಿ ಆಹ- ‘ನಕ್ಖತ್ತೇನೇ’ತಿಚ್ಚಾದಿ, ಇಹ ಕೇಚಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಸಙ್ಖಾತಂ ಕಿರಿಯಾಸಭಾವಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಂ, ಅಪರೇ ತು ದಬ್ಬಸಭಾವಂ ನಿಚ್ಚಂ. ತಸ್ಸೋ ಭಯಸ್ಸಪಿ ಕಾಲಸ್ಸ ಚನ್ದಯುತ್ತೇನ ಫುಸ್ಸಾದಿನಾ ಲಕ್ಖಿಯಭಾವಾ ಲಕ್ಖಣೇ ತತಿಯಾ ಯುತ್ತನ್ತಿ ವತ್ತುಮಾಹ- ‘ಕಿರಿಯಾ ರೂಪೋ ಕಾಲೋ’ಚ್ಚಾದಿ.

ವಿಸೇಸಾವಸಾಯೋತಿ ಕಾಲಸ್ಸ ವಿಸೇಸಾವಧಾರಣತ್ಥಮೇವ ಹಿ ‘ಫುಸ್ಸೀ ರತ್ತಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಲೋಕೇ ಪಯುಜ್ಜತೇ. ಗುರುನಾತಿ ಏತ್ಥ ಗುರು ಜೀವೋ, ನ ನಕ್ಖತ್ತಂ, ಚನ್ದಯುತ್ತತಾ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥಿ… ಚನ್ದಯುತ್ತೇನ ಗುರುನಾ ರತ್ತಿಯಾ ಲಕ್ಖಿತತ್ತಾ. ಕತ್ತಿಕಾಯ ಲಕ್ಖಿತೋ ಮುಹುತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ಚನ್ದಂ ವಿನಾ ಕತ್ತಿಕಾಯ ತು ಕೇವಲಾಯ ಮುಹುತ್ತೋ ಕಾಲೋ ಲಕ್ಖಿತೋ ‘ಕತ್ತಿಕಾ ಮುಹುತ್ತೋ’ತಿ. ಫುಸ್ಸೇನ ಲಕ್ಖಿತಾ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧೀತಿ ಏತ್ಥ ಫುಸ್ಸೇನಿನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಲಕ್ಖಿತಾ ನ ಕಾಲೋ ಫುಸ್ಸೋತಿ. ನಕ್ಖತ್ತಯುತ್ತಸ್ಸ ಕಾಲಸ್ಸ ರತ್ಯಾದಿವಿಸೇಸಾಪರಾಮಾಸೇನ ನಕ್ಖತ್ತವಾಚಿತೋ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸುತ್ತನ್ತರೇನ ಲೋಪಂ ವಿಧಾಯ ಪುನ ಅಞ್ಞೇನ ಸುತ್ತೇನ ಯುತ್ತಾತಿ ದೇಸವಿಧಾನೇನ ಸಕಲಿಙ್ಗಸಙ್ಖ್ಯಾಯುತ್ತೇಹಿ-ಟ್ಠಮಭಿಧಾನಂ ಪರೇಹಿ, ತದಾಹ- ‘ಅಹೋ ರತ್ತೋ’ಚ್ಚಾದಿ.

ರತ್ಯಾದಿವಿಸೇಸಾಪರಾಮಾಸೇನಾತಿ ಫುಸ್ಸೀ ರತ್ತಿ ಫುಸ್ಸೋ ಅಹೋತಿ ಏವಂ ರತ್ಯಾದಿವಿಸೇಸಸ್ಸ ಅಪರಾಮಾಸೇನ ಅಸಮ್ಮಸ್ಸೇನ ಅಗ್ಗಹಣೇನ. ಸಕಲಿಙ್ಗಸಙ್ಖ್ಯಾಯುತ್ತೇನಾತಿ ಫುಸ್ಸಕತ್ತಿಕಾದೀನಂ ಯಂಯಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಯಾಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾ, ಅತ್ತನಿಯೇಹಿ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಲಿಙ್ಗೇಹಿ ತಾಹಿತಾಹಿ ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿ ಯುತ್ತೇನ ನಕ್ಖತ್ತಸದ್ದೇನ. ನ ತದುಪಲಕ್ಖಿತೋ ಕಾಲೋತಿ ಕತ್ತಿಕಾ ಸದ್ದೋಬಹುವಚನನ್ತೋ ಬಹುತಾರಕತ್ತಾ ಕತ್ತಿಕಾಯ, ತಾಯಕತ್ತಿಕಾಯ ಲಕ್ಖಿತೋಕಾಲೋಪರೇಹಿವಿಯ ನ ಕಥೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಥ ತದುಪಲಕ್ಖಿತಸ್ಸಕಾಲಸ್ಸೇವಕತ್ತಿಕಾಸದ್ದೇನಾಭಿಧಾನೇ ಕೋ ದೋಸೋ ಯೇ ನೇವಮುಚ್ಚತೇಚ್ಚಾಹ- ‘ಅಜ್ಜೇತಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಇಮಿನಾ ಚ ಪರಮತೇ ದೋಸೋ ಉಬ್ಭಾವಿತೋ, ತದತ್ಥತ್ತೇ ಸತೀತಿ ತದುಪಲಕ್ಖಿತಕಾಲತ್ಥತ್ತೇ ಸತಿ.

ಸತ್ತಮೀ ಸಿಯಾತಿ ನಕ್ಖತ್ತಸದ್ದಾ ತದ್ಧಿತಲೋಪನ್ತಾ ಫುಸ್ಸೇನ ಪಾಯಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಫುಸ್ಸೇ ಪಾಯಸಂ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾ’ತ್ಯಾದೋ ಆಧೇಯ್ಯನ್ತರಾಪೇಕ್ಖಾ ಸಿಯಾ ಸತ್ತಮೀ, ಯಾ ಸುತ್ತನ್ತರೇನ ವಿಧೀಯತಿ ಪಾಣಿನೀಯೇಹಿ, ತತೋ ‘ಅಜ್ಜಕತ್ತಿಕಾ’ತೇತ್ಥಾಪ್ಯಾಧೇಯ್ಯನ್ತರಾಪೇಕ್ಖಾ ಸತ್ತಮೀ ಸಿಯಾ ಲೋಪನ್ತತ್ತಾ ‘ಅಜ್ಜಕತ್ತಿಕಾಸೂ’ತಿ, ನ ಪಠಮಾ. ಪಠಮಾಯೇವ ಪನಾಯಂ ಪಯೋಗೋ ‘ಅಜ್ಜಕತ್ತಿಕಾ,ತಿ. ಅಜ್ಜೇತ್ಯಧಿಕರಣಪ್ಪಧಾನೋ ಅಹೋರತ್ತಕಾಲವಾಚೀ ಸದ್ದೋ, ಕತ್ತಿಕಾಸದ್ದೋಪಿ ತದ್ಧಿತಲೋಪೇನ ತಕ್ಕಾಲಾಭಿಧಾಯಕೋ, ತತೋ ಯೇವಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿಸಾಮಾನಾಧಿಕರಣ್ಯಾ ಕತ್ತಿಕಾಯೋಪ್ಯಧಿಕರಣಂ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತೇ, ತಞ್ಚ ನ ವಿನಾಧೇಯ್ಯೇನ ಹೋತೀತ್ಯಾಧೇಯ್ಯನ್ತರಾಪೇಕ್ಖಾಯಂ ತೇಸು ಸತ್ತಮೀಯೇವ ಸಿಯಾ, ನ ಪಠಮಾ (ಉಪ) ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತ್ಯಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅತ್ತನೋದಾನಿ ದಸ್ಸನೇ ಸತ್ತಮಿಯಾ ಅಪ್ಪಸಙ್ಗಂ ಪಠಮಾಯೇವೋಪಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ- ‘ಚನ್ದೇ ಪನೂಪಚಾರೇನೇ’ಚ್ಚಾದಿ, ನಾಧೇಯ್ಯನ್ತರಾಪೇಕ್ಖಾಚ್ಚನೇನ ಸತ್ತಮಿಯಾ ಅಪ್ಪಸಙ್ಗಮಾಹ. ಏವಞ್ಚರಹಿ ವಚನಮನ್ತರೇನ ಪರೇಸಂ ವಿಯ ಸತ್ತಮೀವಿಧಾಯಕಂ ಕಥಂ ಕತ್ತಿಕಾಯ ಜಾತೋಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯ ತಮ್ಪಟಿಪಾದೇತುಮಾಹ- ‘ಕತ್ತಿಕಾಯ ಜಾತೋ’ಚ್ಚಾದಿ. ಬಹುವಚನನ್ತತ್ತೇಪಿ ಕತ್ತಿಕಾಯ ಜಾತಿಯಮೇಕ ವಚನನ್ತಂ. ಪಕಾರನ್ತರಮಾಹ- ‘ಲೋಪೋತಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಲೋಪೇನಾತಿ ಕತ್ತಿಕಾಹಿ ಇನ್ದುಯುತ್ತಾಹಿ ಲಕ್ಖಿತೋ ಕಾಲೋತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಕತಣಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಲೋಪೇನ.