೩. ನರವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೨೭-೨೨೮. ಪೋರಿಸನ್ತಾನಿ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಯಾ ನಾಮಾನಿ. ಮನೋ ಉಸ್ಸನ್ನಮಸ್ಸಾತಿ ಮನುಸ್ಸೋ, ಸತಿಸೂರಭಾವಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಯೋಗ್ಯತಾದಿಗುಣವಸೇನ ಉಪಚಿತಮಾನಸಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಗುಣಚಿತ್ತಾ, ಕೇ ಪನ ತೇ? ಜಮ್ಬುದೀಪವಾಸಿನೋ ಸತ್ತವಿಸೇಸಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಾನೇಹಿ ಜಮ್ಬುದೀಪಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉತ್ತರಕುರುಕೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಅಧಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ದೇವೇ ಚ ತಾವತಿಂಸೇ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ, ಸೂರಾ ಸತಿಮನ್ತೋ ಇಧ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೯.೨೧]. ತಥಾ ಹಿ ಬುದ್ಧಾ ಭಗವನ್ತೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾ ಅಗ್ಗಸಾವಕಮಹಾಸಾವಕಚಕ್ಕವತ್ತಿನೋ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಮಹಾನುಭಾವಾ ಸತ್ತಾ ತತ್ಥೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸಮಾನರೂಪಾದಿತಾಯ ಪನ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿತ್ತದೀಪವಾಸೀಹಿ ಇತರಮಹಾದೀಪವಾಸಿನೋಪಿ ಮನುಸ್ಸಾತ್ವೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿಂಸೂತಿ ಏಕೇ, ಅಪರೇ ಪನ ಭಣನ್ತಿ ‘‘ಲೋಭಾದೀಹಿ, ಅಲೋಭಾದೀಹಿ ಚ ಸಹಿತಸ್ಸ ಮನಸ್ಸ ಉಸ್ಸದತಾಯ ಮನುಸ್ಸಾ, ಯೇ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾ, ತೇಸು ವಿಸೇಸತೋ ಲೋಭಾದಯೋ, ಅಲೋಭಾದಯೋ ಚ ಉಸ್ಸದಾ, ತೇ ಲೋಭಾದೀಹಿ ಉಸ್ಸದತಾಯ ಅಪಾಯಮಗ್ಗಂ, ಅಲೋಭಾದೀಹಿ ಉಸ್ಸದತಾಯ ಸುಗತಿಮಗ್ಗಂ, ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿಮಗ್ಗಞ್ಚ ಪೂರೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಲೋಭಾದೀಹಿ, ಅಲೋಭಾದೀಹಿ ಚ ಸಹಿತಸ್ಸ ಮನಸ್ಸ ಉಸ್ಸದತಾಯ ಪರಿತ್ತದೀಪವಾಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಚತುಮಹಾದೀಪವಾಸಿನೋ ಸತ್ತವಿಸೇಸಾ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ. ಲೋಕಿಯಾ ಪನ ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಭಾವೇನ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ವದನ್ತಿ, ಮನು ನಾಮ ಪಠಮಕಪ್ಪಿಕೋ ಲೋಕಮರಿಯಾದಾಯ ಆದಿಭೂತೋ ಹಿತಾಹಿತವಿಧಾಯಕೋ ಸತ್ತಾನಂ ಪಿತುಟ್ಠಾನಿಯೋ, ಯೋ ಸಾಸನೇ ‘‘ಮಹಾಸಮ್ಮತೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ, ಪರಮ್ಪರತಾಯ ಚ ತಸ್ಸ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಯಂ ಠಿತಾ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತಸದಿಸತಾಯ ಮನುಸ್ಸಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತತೋ ಏವ ಹಿ ತೇ ‘‘ಮಾನವಾ, ಮನುಜಾ’’ತಿ ಚ ವೋಹರೀಯನ್ತಿ, ಉಸ್ಸಪಚ್ಚಯೋ. ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಮಾನುಸೋ, ಉಸೋ. ಮರ ಪಾಣಚಾಗೇ, ಚೋ, ಮಚ್ಚೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದಿನಾ ವಾ ತ್ಯಪಚ್ಚಯೋ, ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಚ. ತತೋ ‘‘ಯವತ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಚೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ. ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಮಾನವೋ. ಮಾಣವೋಪ್ಯತ್ರ, ಣವೋ. ಮನುಮ್ಹಾ ಜಾತೋ ಮನುಜೋ. ನೀ ನಯೇ, ನೇತೀತಿ ನರೋ, ಅರೋ. ಪುಸ ಪೋಸನೇ, ಣೋ, ಪುರೇತೀತಿ ವಾ ಪೋಸೋ. ಪುರ ಪೂರಣೇ, ಸೋ, ಉಸ್ಸೋತ್ತಂ, ರಲೋಪೋ. ಪುನಾತೀತಿ ಪುಮಾ,ಪು ಪವನೇ, ಮೋ, ಸಿಸ್ಸಾ. ಪುರೇತೀತಿ ಪುರಿಸೋ, ಪೋರಿಸೋ ಚ, ಇಸೋ, ರಸ್ಸಸ್ಸ ದೀಘತಾಯ ಪೂರಿಸೋ ಚ. ಏತ್ಥ ಚ ಮನುಸ್ಸಾದಿಪಞ್ಚಕಂ ಇತ್ಥಿಯಮ್ಪಿ ವತ್ತತೇ, ನರಾದಯೋ ತು ಪುಮೇಯೇವ ವಿಸಿಟ್ಠಲಿಙ್ಗತ್ತಾ. ತತ್ರ ಮನುಸ್ಸ ಮಾನುಸ ಮನುಜ ಮಾಣವೇಹಿ ನದಾದಿತ್ತಾ ಈಪಚ್ಚಯೋ, ಏಕಸಕಾರಲೋಪೋ, ಮನುಸೀ, ಮಾನುಸೀ, ಮನುಜೀ, ಮಾಣವೀ. ಮಚ್ಚಾ, ಇತ್ಥಿಯಮತೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ.

ವಿದ್ದಸುಪರಿಯನ್ತಂ ಪಣ್ಡಿತೇ. ಪಣ್ಡಾ ಬುದ್ಧಿ ಸಞ್ಜಾತಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ, ತರತ್ಯಾದಿ. ಪಡಿ ಗತಿಯಂ ವಾ, ತೋ. ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಬುಧೋ. ವಿದತಿ ಜಾನಾತೀತಿ ವಿದ್ವಾ, ವಿದ ಞಾಣೇ, ವೋ, ಸಿಸ್ಸಾ. ಭೂ ಸತ್ತಾಯಂ, ಅತ್ಥೇ ವಿಭಾವೇತಿ ಪಕಾಸೇತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಿಭಾವೀ, ಣೀ. ರಾಗಾದಯೋ ಸಮೇತೀತಿ ಸನ್ತೋ, ತೋ, ಸುನ್ದರೋ ಅನ್ತೋ ಅವಸಾನಮೇತಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಸನ್ತೋ. ಸುನ್ದರಾ ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ. ಕಿನ್ನಾಮ ನ ವಿನ್ದತೀತಿ ಕೋವಿದೋ, ನೇರುತ್ತೋ, ಕುಂ ಪಾಪಂ ವಿನ್ದತೀತಿ ವಾ ಕೋವಿದೋ. ಧೀ ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಸೋ ಧೀಮಾ, ಸೋಭನಂ ಝಾಯತೀತಿ ಸುಧೀ, ಝೇ ಚಿನ್ತಾಯಂ. ಝಸ್ಸ ಧೋ, ಈ, ಸುನ್ದರಾ ಧೀ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಸುಧೀ. ಕವಿ ವಣ್ಣೇ, ಇ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಕವೀ ಚ, ಕು ಸದ್ದೇ ವಾ, ಇ, ಕವಿ. ಬ್ಯಞ್ಜಯತೀತಿ ಬ್ಯತ್ತೋ, ಅಞ್ಜ ಗತಿಯಂ, ತೋ. ಭುಜಾದೀನಮನ್ತೋ ನೋ ದ್ವಿ ಚ. ವಿಸಿಟ್ಠೋ ಅತ್ತಾ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಬ್ಯತ್ತೋ. ಚಕ್ಖ ದಸ್ಸನೇ, ಯು, ವಿಚಕ್ಖಣೋ, ವಿಚಾರೇತೀತಿ ವಾ ವಿಚಕ್ಖಣೋ, ನೇರುತ್ತೋ. ವಿಗತೋ ಸಾರದೋ ಏತಸ್ಮಾತಿ ವಿಸಾರದೋ.

೨೨೯. ಮೇಧಾ ಧಾರಣಾ ಮತಿ ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸಾತಿ ಮೇಧಾವೀ, ವೀ. ಅತಿಸಯಮತಿಯುತ್ತತಾಯ ಮತಿಮಾ. ಪಞ್ಞಾಯ ಯೋಗತೋ ಪಞ್ಞೋ. ವಿಸೇಸಂ ಜಾನಾತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಿಞ್ಞೂ, ರೂ. ವಿದ ಞಾಣೇ, ಉರೋ, ವಿದುರೋ [ವಿದೂರೋ (ಕ.)]. ರೂಪಚ್ಚಯೇ ವಿದೂ. ಧೀಯೋಗಾ ಧೀರೋ, ರೋ. ವಿಸಿಟ್ಠದಸ್ಸನಸೀಲತಾಯ ವಿಪಸ್ಸೀ, ಣೀ. ದೋಸಂ ಜಾನಾತೀತಿ ದೋಸಞ್ಞೂ, ರೂ. ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಬುದ್ಧೋ, ತೋ. ದು ಗತಿಯಂ, ಅ, ಉಸ್ಸಾವೋ [ದು ಗತಿಯಂ ಅಬ್ಬೋ (ಸೂಚಿ)], ದಬ್ಬೋ. ವಿದ ಞಾಣೇ, ದಸು.

೨೩೦-೨೩೧. ಮಹಿಲಾನ್ತಂ ಇತ್ಥಿಸಾಮಞ್ಞೇ. ಇಸು ಇಚ್ಛಾಯಂ, ತೋ, ನದಾದಿ. ಸೀಮಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸೀಮನ್ತೋ, ಕೇಸವೇಸೋ, ತಂಯೋಗಾ ಸೀಮನ್ತಿನೀ, ಇನೀ. ನರಸ್ಸಾಯಂ ನಾರೀ, ಇದಮತ್ಥೇ ಣೋ. ತಿಟ್ಠತಿ ಗಬ್ಭೋ ಯಸ್ಸಂ, ಸಾ ಥೀ. ಧಾ ಧಾರಣೇ ವಾ, ವಣ್ಣವಿಕಾರೋ, ಈ. ಬನ್ಧ ಬನ್ಧನೇ, ಊ, ಬನ್ಧಸ್ಸ ವಧಾದೇಸೋ ಚ [ಣ್ವಾದಿ ೩], ವಧೂಸದ್ದೋ ಸುಣಿಸಾಭರಿಯಾನಮ್ಪಿ ವಾಚಕೋ. ವನ ಸಮ್ಭತ್ತಿಯಂ, ತೋ, ಇಕಾರಾಗಮೋ ಚ. ಅಙ್ಗ ಗಮನತ್ಥೋ, ಯು, ಅಙ್ಗನಾ, ವಿಸಿಟ್ಠನಾರಿಯಮ್ಪಿ ಅಙ್ಗನಾ, ತದಾ ಕಲ್ಯಾಣಙ್ಗನಾರೀಲಕ್ಖಣೋಪೇತಂ ಪಸತ್ಥಂ ಹತ್ಥಪಾದಾದಿಕಮಙ್ಗಮಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಅಸ್ಸತ್ಥ್ಯತ್ಥೇ ಅಙ್ಗಾ ಕಲ್ಯಾಣೇ ನಪಚ್ಚಯೋ [ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ ೪.೯೨]. ವಿರೂಪೇಸುಪಿ ಮದೋ ರಾಗಮದೋ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಪಮದಾ, ವಿಸಿಟ್ಠನಾರಿಯಂಪ್ಯತ್ರ ಪಮದಾ, ತದಾ ಪಕಟ್ಠೋ ಮದೋ ರೂಪಸೋಭಗ್ಗಜನಿತೋ ಚೇತೋವಿಕಾರೋ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಪಮದಾ. ರೂಪಲಾವಣ್ಯಸಮ್ಪನ್ನತಾಯ ಸುನ್ದರೀ, ವಿಸಿಟ್ಠಾಯಮ್ಪಿ. ಕಮನೀಯವುತ್ತಿತಾಯ ಕನ್ತಾ, ಕಮು ಕನ್ತಿಯಂ, ತೋ. ಕನ್ತಿಯೋಗಾ ವಾ ಕನ್ತಾ, ವಿಸಿಟ್ಠಾಯಮ್ಪಿ. ರಮಯತಿ ವಿನೋದಯತಿ ನಾಯಕಂ, ಸಾ ರಮಣೀ, ನನ್ದಾದೀಹಿ ಯು, ನದಾದಿ, ವಿಸಿಟ್ಠಾಯಮ್ಪಿ. ದಯ ರಕ್ಖಣೇ, ಕಮ್ಮನಿ ತೋ. ಅಪ್ಪಂ ಬಲಂ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಅಬಲಾ, ಅಪ್ಪತ್ಥೋಯಂ ಅಕಾರೋ. ಮಾತುಯಾ ಗಾಮೋ ವಿಯ ಗಾಮೋ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ಮಾತುಗಾಮೋ, ಮಾತಾ ವಿಯ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ, ಗಮು ಗಮನೇ, ಣೋ, ಮಾತಾ ವಿಯ ಗಸತೀತಿ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ, ಗಸ ಅದನೇ, ಮೋ, ಮಾತಾ ವಿಯ ಗಾಯತೀತಿ ವಾ ಮಾತುಗಾಮೋ, ಗಾ ಸದ್ದೇ, ಮೋ. ಮಹೀ ವಿಯ ಸುಚಿಂ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಲಾತೀತಿ ಮಹಿಲಾ, ಮಹನ್ತೇಸು ಬಹೂಸುಪಿ ರತ್ತಚಿತ್ತೇಸು ಇಲತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಾ ಮಹಿಲಾ, ಇಲ ಗಮನೇ, ಮಹ ಪೂಜಾಯಂ ವಾ, ಇರೋ, ಲತ್ತಂ, ಆ, ಮಹಿಲಾ. ಮಹೇಲಾಪ್ಯತ್ರ.

ತಿಕಂ ವಿಸಿಟ್ಠನಾರಿಯಮೇವ. ಲಲ ವಿಲಾಸೇ, ನನ್ದಾದೀಹಿ ಯು. ಲಲ ಇಚ್ಛಾಯನ್ತಿ ಚುರಾದಿಗಣತೋ ವಾ ಯು. ಭಯಪಕತಿ ಭೀರು, ಭೀ ಭಯೇ, ರು, ‘‘ಭೀರು ಅತ್ತೇ ಜನೇ’ತ್ಥಿಯ’’ನ್ತಿ ರಭಸೋ. ಅತಿಸಯಿತಕಾಮಾ ಕಾಮಿನೀ, ಕಾಮೋ ಸಿಙ್ಗಾರರೂಪೋ ಮದೋ ಯಸ್ಸಾತ್ಥೀತಿ ಇನೀ, ಸಬ್ಬತ್ರೇವಂ. ವಾಮಲೋಚನಾ, ಭಾವಿನೀ, ನಿತಮ್ಬಿನೀ, ರಾಮಾಇಚ್ಚಾದೀನಿಪಿ ವಿಸಿಟ್ಠನಾರೀನಾಮಾನಿ.

ದ್ವಯಂ ಪಠಮವಯಸಿ ವತ್ತಮಾನಾಯಂ.

ಅಟ್ಠವಸ್ಸಾ ಭವೇ ಗೋರೀ, ದಸವಸ್ಸಾ ತು ಕಞ್ಞಕಾ;

ಸಮ್ಪತ್ತೇ ದ್ವಾದಸೇ ವಸ್ಸೇ, ಕುಮಾರೀತ್ಯ’ಭಿಧೀಯತೇ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೮].

ಇಹ ತ್ವಭೇದೋಪಚಾರೇನೇಕತ್ತಂ. ಅಞ್ಞೇ ಪನಾಹು ‘‘ಕಞ್ಞಾಸದ್ದೋಯಂ ಪುಮುನಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಪುಬ್ಬಕೇ ಸಮ್ಪಯೋಗೇ ನಿವತ್ತೇತೀ’’ತಿ. ಕುಮಾರ ಕೀಳಾಯಂ, ಚುರಾದಿ, ಕುಮಾರಯತೀತಿ ಕುಮಾರೀ, ಅ, ನದಾದಿ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ, ಣ್ವುನಾ ವಾ ಸಿದ್ಧೋ. ಕಮನೀಯತೇತಿ ಕಞ್ಞಾ, ಕನ ದಿತ್ತಿಕನ್ತಿಗತೀಸು, ಯೋ, ನ್ಯಸ್ಸ ಞತ್ತಂ, ಅ, ಆ.

ಯುವಸದ್ದತೋ ಪಾಟಿಪದಿಕತೋತಿ, ಯುವತಿ. ವರಿತ್ಥಿಪರಿಯಾಯಸಾಮಞ್ಞೇಪಿ ಯುವತಿಸದ್ದೋ ಪಕತ್ಯನ್ತರಮತ್ಥೀತಿ. ತರ ತರಣೇ, ಯು, ಉತ್ತಂ, ಈ ಚ.

೨೩೨. ಸಾಭಿಸೇಕಾ ಲದ್ಧಾಭಿಸೇಕಾ ರಾಜಿತ್ಥೀ ಮಹೇಸೀ ನಾಮ, ಮಹ ಪೂಜಾಯಂ, ಕಮ್ಮನಿ ಇಸೋ, ಇಸ್ಸೇ, ತತೋ ಈ, ಮಹತಿಯೋ ರಾಜಿತ್ಥಿಯೋ ಈಸತಿ ಅಭಿಭವತೀತಿ ವಾ ಮಹೇಸೀ, ಈಸ ಇಸ್ಸರಿಯೇ, ಈ. ಮಹೇಸಿತೋ ಅಞ್ಞಾ ರಾಜನಾರಿಯೋ ಭೋಗಿನಿಯೋ ಭೋಗಯೋಗಾ, ಈ, ಇನೀ ಚ. ಯಾನಾರೀ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಕೇತಂ ಯಾತಿ, ಸಾ ‘‘ಧವತ್ಥಿನೀ, ಅಭಿಸಾರಿಕಾ’’ತಿ ಚೋಚ್ಚತೇ. ಧವಂ ಪತಿಂ ಅತ್ಥಯತಿ ಇಚ್ಛತೀತಿ ಧವತ್ಥಿನೀ, ಅತ್ಥ ಯಾಚನಿಚ್ಛಾಸು, ಇನೀ, ಅಸತೀವಿಸೇಸೋ. ಸರ ಗತಿಯಂ, ಅಭಿಸರತಿ ಸಙ್ಕೇತನ್ತಿ, ಣ್ವು.

೨೩೩. ಛಕ್ಕಂ ವೇಸಿಯಂ. ಚತುಸಟ್ಠಿಕಲಾಕುಸಲತಾಯ, ಸೀಲರೂಪಾದಿಮತ್ತಾಯ ಚ ಗಣ್ಯತೇ ಆದೀಯತೇ ಗಣಿಕಾ, ಗಣ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಣ್ವು. ವೇಸೋ ಆಕಪ್ಪೋ, ತೇನಾತಿಸೋಭತೇ, ಕಮ್ಮವೇಸೇಹಿ ವಾ ಇಚ್ಛೀಯತೇತಿ. ಅತಿಸೋಭನೇ, ಇಚ್ಛತ್ಥೇ ವಾ ಯಪಚ್ಚಯೋ. ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಾ ದಾಸೀ ವಣ್ಣದಾಸೀ, ದಾಸಿಮ್ಪಿ ಹಿ ವಣ್ಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕೇಚಿ ಸಾಮಿಕಾ ಧನಲೋಭೇನ ಗಣಿಕಂ ಕರೋನ್ತಿ. ನಗರಂ ಸೋಭೇತೀತಿ ನಗರಸೋಭಿನೀ. ರೂಪೇನ ಉಪಜೀವತೀತಿ ರೂಪೂಪಜೀವಿನೀ. ಅತಿಸಯವೇಸಯುತ್ತತಾಯ ವೇಸೀ.

ದ್ವಯಂ ಅಸತೀಸಾಮಞ್ಞೇ. ಕುಲಾನಿ ಅಟತಿ ನಾಸಯತೀತಿ ಕುಲಟಾ. ಬನ್ಧಮನುಬನ್ಧಂ ಕಾಯತೀತಿ ಬನ್ಧಕೀ, ನದಾದಿ.

೨೩೪. ಚತುಕ್ಕಂ ಉತ್ತಮನಾರಿಯಂ. ವರೋ ಆರೋಹೋ ಸೋಣಿ ಯಸ್ಸಾ ಸಾ ವರಾರೋಹಾ. ಉತ್ತಮಗುಣಯೋಗಾ ಉತ್ತಮಾ. ಸೋಣಿಗಾರವೇನ ಮತ್ತಗಜೋ ವಿಯ ಬನ್ಧನಗಾಮಿನೀ ಮತ್ತಕಾಸಿನೀ, ಕಸ ಗತಿಯಂ. ವರವಣ್ಣಯೋಗಾ ವರವಣ್ಣಿನೀ, ಇನೀ.

‘‘ಸೀತೇ ಸುಖೋಣ್ಹಸಬ್ಬಙ್ಗೀ, ಗಿಮ್ಹೇ ಯಾ ಸುಖಸೀತಲಾ;

ಭತ್ತು ಭತ್ತಾ ಚ ಯಾ ನಾರೀ, ಸಾ ಭವೇ ವರವಣ್ಣಿನೀ’’ತಿ. ರುದ್ದೋ;

ದ್ವಯಂ ಅಖಣ್ಡಿತಚರಿತ್ರಾಯಂ. ಪತಿ ಸಾಮಿಕೋವ ಕಮನೀಯೋ ಯಸ್ಸಾ ಪತಿಬ್ಬತಾ, ಪತಿಮ್ಹಿ ವತಮಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಪತಿಬ್ಬತಾ. ಅಸ ಭುವಿ, ಅನ್ತೋ, ಈ, ಆದಿಲೋಪೋ. ಸಮೇತೀತಿ ವಾ ಸತೀ, ಸಮು ಉಪಸಮೇ, ಅನ್ತೋ, ಈ.

ದ್ವಯಂ ಕಾಮರತ್ತರಾಜಪುತ್ತಾದಿನೋ ಕುಲಸ್ಸ ನಿಯತಪತಿಯಂ. ಕುಲಾನುರೂಪಾ ಇತ್ಥೀ ಕುಲಿತ್ಥೀ, ಕುಲಂ ಪಾಲೇತಿ ರಕ್ಖತೀತಿ ಕುಲಪಾಲಿಕಾ, ಣ್ವು.

೨೩೫. ದ್ವಯಂ ಮತಭತ್ತಿಕಾಯಂ. ವಿಗತೋ ಧವೋ ಭತ್ತಾ ಯಸ್ಸಾ ವಿಧವಾ. ಪತಿ ಸುಞ್ಞೋ ನಟ್ಠೋ ಯಸ್ಸಾತಿ ಪತಿಸುಞ್ಞಾ.

ದ್ವಯಂ ಅತ್ತಿಚ್ಛಾಯ ಪತ್ಯನ್ವೇಸಿನಿಯಂ ಕಞ್ಞಾಯಂ. ಪತಿಂ ವರತಿ ಗವೇಸತೀತಿ ಪತಿಮ್ಬರಾ, ದುತಿಯಾಯಾಲೋಪೋ. ಸಯಮೇವ ಪತಿಂ ವರತೀತಿ ಸಯಮ್ಬರಾ, ಪಠಮಾಯಾಲೋಪೋ, ವರ ಪತ್ಥನಾಯಂ.

ಚತುಕ್ಕಂ ವಿಜಾತಾಯಂ. ವಿಜನೀ ಗಬ್ಭವಿಮೋಕ್ಖನೇ, ತೋ, ವಿಜಾಯಿತ್ಥಾತಿ ವಿಜಾತಾ. ಸೂ ಅಭಿಸವೇ, ತೋ. ಜಾತಂ ಅಪಚ್ಚಂ ಪುತ್ತೋ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಾಪಚ್ಚಾ. ಪಸೂತಾವ ಪಸೂತಿಕಾ, ಕಪಚ್ಚಯೋ, ಇತ್ತಞ್ಚ.

೨೩೬. ದ್ವಯಂ ದೂತಿಯಂ. ಯಾ ಪೇಸೀಯತೇ, ಸಾ ದೂತೀ, ದು ಗಮನೇ,ತಿ, ಈಮ್ಹಿ ದೂತೀ. ಸಞ್ಚಾರಯತಿ ಯಥಾಭಿಮತನ್ತಿ, ಣ್ವು.

ತಿಕಂ ದಾಸಿಯಂ. ದು ಕುಚ್ಛಿತಂ ಅಸತಿ ಭಕ್ಖತೀತಿ ದಾಸೀ, ಈ, ದೀಯನ್ತೇ ತಾಯಾತಿ ವಾ ದಾಸೀ, ದಾ ದಾನೇ, ಸೋ, ಈ ಚ. ಚಿಟ ಪೇಸನೇ, ಕಮ್ಮನಿ ಣೋ, ಈ. ಕುಟಂ ಉದಕಕುಮ್ಭಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಕುಟಧಾರಿಕಾ, ಣ್ವು.

ದ್ವಯಂ ಸುಭಾಸುಭನಿರೂಪಿನಿಯಂ ಸಂವರಿಕಾದಿಮ್ಹಿ. ವರ ಗತಿಯಂ, ಕತ್ತರಿ ಇನೀ. ಸುಭಾಸುಭಸ್ಸ ಇಕ್ಖಣಂ ನಿರೂಪನಂ ಯಸ್ಸಾತ್ಥೀತಿ, ಇ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ. ಇಮೇ ದ್ವೇ ಸದ್ದಾ ತುಲ್ಯತ್ಥಾ.

ಯಾ ಸಯಂ ಖತ್ತಿಯಜಾತಿ ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭರಿಯಾ, ಸಾ ಖತ್ತಿಯಾನೀ, ಖತ್ತಿಯಾ ಚ. ಖತ್ತಿಯಸ್ಸಾಪಚ್ಚಂ ಖತ್ತಿಯಾನೀ, ಆನೋ, ಈ. ಣಮ್ಹಿ ಖತ್ತಿಯಾ.

೨೩೭. ಪಜ್ಜಂ ಅಗ್ಗಿಸಕ್ಖಿಪುಬ್ಬಕತಪಾಣಿಗಹಿತಾಯಂ ಭರಿಯಾಯಂ, ಅಞ್ಞತ್ರ ತೂಪಚಾರಾ. ದಾರಯನ್ತೇ ಯೇನಾತಿ ದಾರೋ, ದರ ವಿದಾರಣೇ, ಅಕತ್ತರಿ ಚ ಕಾರಕೇ ಸಞ್ಞಾಯಂ ಣೋ. ಜಾಯತಿ ಪುತ್ತೋ ಯಾಯಾತಿ ಜಾಯಾ, ಜನ ಜನನೇ, ಯೋ, ಜನಿಸ್ಸ ಜಾ ಚ, ಆ, ಜಯತೀತಿ ವಾ ಜಾಯಾ, ಜಿ ಜಯೇ, ಯೋ, ಜಿಸ್ಸ ಜಾ, ಆ, ಜಾಯಾ. ಕಲ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಅತ್ತೋ. ಘರಂ ನೇತೀತಿ ಘರಣೀ, ಣತ್ತಂ. ಭರಿತಬ್ಬತೋ ಭರಿಯಾ, ಭರ ಭರಣೇ, ಯೋ. ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬತೋ ಪಿಯಾ,ಪೀ ತಪ್ಪನಕನ್ತೀಸು, ಯೋ. ಪಜಂ ಪುತ್ತಂ ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಜಾಪತಿ, ಪಾ ಪಾಲನೇ,ತಿ, ಆತ್ತಂ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಪೂರಣೀ ದುತಿಯಾ. ಪಠಮೋ ಭತ್ತಾ, ಭರಿಯಾ ದುತಿಯಾ. ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಪಾದೇ ಪರಿಚರತೀತಿ ಪಾದಪರಿಚಾರಿಕಾ, ಣ್ವು. ಪತಿನೀ, ಪಾಣಿಗಹಿತಾ, ಸಹಧಮ್ಮಿನೀತಿಪಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ನಾಮಾನಿ.

೨೩೮. ತಿಕಂ ಸಖಿಯಂ. ತೇಸು ತೇಸು ಕಿಚ್ಚೇಸು ಸಹ ಖಾಯತಿ ಪಕಾಸತೀತಿ ಸಖೀ, ಸಹಪುಬ್ಬೋ ಖಾ ಪಕಾಸನಕಥನೇಸು, ಈ. ಅಲ ಭೂಸನೇ ಆಪುಬ್ಬೋ, ಇ. ವಯಸಾ ತುಲ್ಯಾ ವಯಸಾ, ತುಲ್ಯೇ ಸಞ್ಞಾಯಂ ಸೋ [ಪಾಣಿನಿ ೪.೪.೯೧ ಸುತ್ತೇ ಯಪಚ್ಚಯೋ ದಿಸ್ಸತಿ].

ಜರೋವುಚ್ಚತಿ ಚೋರಸ್ಸಾಮಿಕೋ, ತಸ್ಸಾಯಂ ಜಾರೀ, ಣೋ, ಈ. ಸಾಮಿಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತ್ರ ಚರತೀತಿ, ಇನೀ.

೨೩೯. ಪುಮೇ ತೂತಿ ಲಿಙ್ಗನ್ತೋ ತುಸದ್ದೋ ನ ಪುಬ್ಬಂ ಭಜತೇ. ಅರ ಗಮನೇ, ತು, ಅರಸ್ಸುತ್ತಂ. ರತಿಯಾ ಜಾಯತೀತಿ ರಜೋ, ತಿಲೋಪೋ. ಪುಪ್ಫ ವಿಕಸನೇ, ಪುಪ್ಫಂ.

ತಿಕಂ ರಜಸ್ಸಲಾಯಂ. ಉತುಯೋಗಾಉತುನೀ, ಇನೀ. ರಜಯೋಗಾ ರಜಸ್ಸಲಾ, ಸಲೋ. ಪುಪ್ಫವನ್ತತಾಯ ಪುಪ್ಫವತೀ. ಥೀಧಮ್ಮಿನೀ, ಅವೀ, ಅತ್ತೇಯೀ, ಮಲಿನೀ, ಉತುಮತೀ, ಉದಕೀಇಚ್ಚಾದೀನಿಪಿ ತಸ್ಸಾ ನಾಮಾನಿ.

ತಿಕಂ ಗಬ್ಭಿನಿಯಂ. ಗರು ಅಲಹುಕೋ ಗಬ್ಭೋ ಕುಚ್ಛಿ ಏತಿಸ್ಸಾತಿ ಗರುಗಬ್ಭಾ. ಆಪನ್ನೋ ಪತ್ತೋ ಗಬ್ಭಟ್ಠೋ ಸತ್ತೋ ಏತಾಯಾತಿ ಆಪನ್ನಸತ್ತಾ. ಗಬ್ಭಯೋಗಾ ಗಬ್ಭಿನೀ.

ತಿಕಂ ಯೇನ ವೇಠಿತೋ ಗಬ್ಭೋ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ತಿಟ್ಠತಿ, ತತ್ರಾಸಯೇತಿ ಖ್ಯಾತೇ. ಗಬ್ಭೋ ಆಸಯತೇ ತಿಟ್ಠತ್ಯತ್ರಾತಿ, ಣೋ. ಜರಂ ಏತೀತಿ ಜಲಾಬು. ಉ, ರಸ್ಸ ಲೋ, ಯಸ್ಸ ಬೋ, ಜರಾಪುಬ್ಬೋ ಇ ಗತಿಯಂ. ಕಲಂ ಜರತಂ ಲಾತೀತಿ ಕಲಲೋ, ಕಲ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ ವಾ, ಅಲೋ.

೨೪೦-೨೪೧. ಸತ್ತಕಂ ಭತ್ತರಿ. ಧೂ ಕಮ್ಪನೇ, ಸನ್ತಾಸಂ ಧುನೋತೀತಿ ಧವೋ, ಅ. ಸಂ ಏತಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಸಾಮಿಕೋ, ಆಮಿಪಚ್ಚಯೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ, ಇಪಚ್ಚಯೋ ವಾ, ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಮೋ, ಅಸ್ಸ ಚ ದೀಘೋ, ಸಾಮಿಕೋ. ಭರ ಭರಣೇ, ಭರತೀತಿ ಭತ್ತಾ, ರಿತು. ಕಮು ಇಚ್ಛಾಯಂ, ತೋ, ‘‘ಪಕ್ಕಮಾದೀಹಿ ನ್ತೋ ಚಾ’’ತಿ ನ್ತತ್ತಂ. ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ಅತಿ, ಪತಿ. ವರ ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಅ, ವರೋ. ಪೀ ತಪ್ಪನಕನ್ತೀಸು, ಯೋ.

ರತಿಕಾರಣತ್ತಾ ಪತಿನೋ ಉಪ ಉಪಪತಿ, ಸಮಾಸೇ ಕತೇ ಅಭಿಧಾನತೋ ಪುಬ್ಬನಿಪಾತೋ, ಅಪ್ಪಧಾನಭೂತೋ ವಾ ಪತಿ ಉಪಪತಿ. ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಜೀಯನ್ತೇ ಅನೇನಾತಿ ಜಾರೋ, ದಾರೋ ಚ.

ಸತ್ತಕಂ ಪುತ್ತೇ. ನರಕೇ ನ ಪತನ್ತ್ಯನೇನ ಜಾತೇನಾತಿ ಅಪಚ್ಚಂ, ಪತ ಗತಿಯಂ, ಯೋ, ತ್ಯಸ್ಸ ಚೋ, ನ ಪತತಿ ನ ವಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ ವಂಸೋ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಅಪಚ್ಚಂ, ಪುತ್ತೇ, ಧೀತರಿ ಚ ನಿಚ್ಚನಪುಂಸಕೋಯಂ. ಪೂ ಪವನೇ. ಪುನಾತಿ ಪಿತರೋ ತೇನಾತಿ ಪುತ್ತೋ. ‘‘ಛದಾದೀಹಿ ತತ್ರಣ’’ತಿ ತೋ. ಪೂರೇತೀತಿ ವಾ ಪುತ್ತೋ. ಅತ್ತತೋ ಜಾತೋ ಅತ್ರಜೋ, ‘‘ಅತ್ತಜೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಸುಯತೇತಿ ಸುತೋ. ಸು ಅಭಿಸವೇ, ಸುಣಾತೀತಿ ವಾ ಸುತೋ, ತೋ, ಸು ಸವನೇ. ತನುಮ್ಹಾ ಜಾತೋ ತನುಜೋ, ತನಯೋ ಚ, ಯೋ, ತನೋತಿ ಮುದನ್ತಿ ವಾ ತನಯೋ, ಅಯೋ. ಸೂಯತೇತಿ ಸೂನು, ಕಮ್ಮನಿ ನು, ಸೂ ಪಸವೇ.

ಪುತ್ತಾದಯೋ ಸೂನುಪರಿಯನ್ತಾ ಧೀತರಿ ವತ್ತಮಾನಾ ಇತ್ಥಿಯಂ ವತ್ತನ್ತಿ. ದುಹಿತಾ, ಧೀತಾ ಚ ಸದಾ ನಾರಿಯಮೇವ. ದುಹ ಪಪೂರಣೇ, ರಾತು, ಓತ್ತಾಭಾವೋ, ಇಕಾರಾಗಮೋ ಚ. ಧಾ ಧಾರಣೇ, ರಾತು, ಆಸ್ಸೀ. ಪುತ್ತಾದಯೋ ಚ ತೇ ಸಾಮಞ್ಞೇನೇವ ಕುಣ್ಡಗೋಲಕಾದೀನಂ ವಾಚಕಾ. ಸವಣ್ಣಾಯಂ ತು ಊಢಾಯಂ ಸಜಾತೋ ಸಯಂ ಜನಿತೋ ಸುತೋ ಓರಸೋ ನಾಮ. ಸಜಾತಸದ್ದೇನ ಕುಣ್ಡಕಗೋಲಕಖತ್ತಾದಿಬ್ಯವಚ್ಛೇದೋ. ಜೀವತಿ ಭತ್ತರಿ ಜಾರಜೋ ಸುತೋ ಕುಣ್ಡಾಖ್ಯೋ. ಮತೇ ಭತ್ತರಿ ಜಾರಜೋ ಗೋಲಕಾಖ್ಯೋ. ಅರಿಯಾಸುದ್ದಜೋ ಸುತೋ ಖತ್ತಾ ನಾಮ [ಖತ್ತಾ ಅರಿಯಾಸುದ್ದಾನಂ (ಅಮರ ೨೦.೩)]. ಆದಿನಾ ಮಾಗಧಾದೀನಂ ಗಹಣಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ –

‘‘ಅಮತೇ ಜಾರಜೋ ಕುಣ್ಡೋ,

ಮತೇ ಭತ್ತರಿ ಗೋಲಕೋ’’ತಿ [ಅಮರ ೧೬.೩೬].

‘‘ಮಾಗಧೋ ಸುದ್ದಖತ್ತಾಜೋ’’ತಿ [ಅಭಿಧಾನು ೫೦೩ ಗಾಥಾ] ಚ.

ಉರಸಾ ಮನಸಾ ನಿಮ್ಮಿತೋ, ಉರಸದ್ದಾ ತತಿಯನ್ತಾ ನಿಮ್ಮಿತತ್ಥೇ ಣೋ, ನಿವಿಟ್ಠತ್ತಾ ತೇನ ನಿಮ್ಮಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಉರಸಿ ಭವೋತಿ ವಾ ಓರಸೋ.

೨೪೨. ಚತುಕ್ಕಂಪತಿಪತಿನೀನಂ ಯುಗೇ, ‘‘ದಾರಾ ಪುಮೇ ಬಹುತ್ತೇ ಚ, ದಂ ಕಲತ್ರೇ ನಪುಂಸಕೇ’’ತಿ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೩೮] ಅಮರಮಾಲಾ, ಜಂಸದ್ದೋ ತ್ವಬ್ಯಯೋ ದಾರವಚನೋ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಜಮ್ಪತಿ, ದಮ್ಪತೀ’’ತಿಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಇಧ ಪನ ಕಚ್ಚಾಯನಮತೇನೋದಾಹಟಾ. ಜಾಯಾ ಚ ಪತಿ ಚ ಜಾಯಾಪತಿ. ಇತರೀತರಯೋಗದ್ವನ್ದೋ. ಜಾಯಾ ಚ ಪತಿ ಚ ಜಾನಿಪತಿ, ತಥಾ ಜಾಯಮ್ಪತಿಆದಯೋ, ಜಾಯಾಸದ್ದಸ್ಸ ಪತಿಮ್ಹಿ ಪರೇ ಜಾನಿ, ತುದಞ್ಚ, ಜಾಯಞ್ಚ ಯದಾದಿನಾ.

ತಿಕಂ ನಪುಂಸಕೇ. ವಿಗತೋ ರಾಗಸ್ಸವೋ ಯಸ್ಮಾ ವಸ್ಸವರೋ. ಸು ಸವನೇ, ಅರೋ. ಪಣ ಬ್ಯವಹಾರೇ, ಡೋ, ಪಡಿ ಲಿಙ್ಗವೇಕಲ್ಯೇ ವಾ, ಭೂವಾದಿ. ನ ಇತ್ಥೀ ನ ಪುಮಾ ನಪುಂಸಕಂ, ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ ಇತ್ಥಿಪುಮಾನಂ ಪುಂಸಕಭಾವೋ, ನಸ್ಸ ಚ ಪಕತಿ. ತತಿಯಾಪಕತಿ, ಸಣ್ಡೋ, ಕಲೀಬನ್ತಿಪಿ ತಸ್ಸ ನಾಮಾನಿ. ತತಿಯಾ ಪಕತಿ ತತಿಯಪ್ಪಕಾರೋ, ಸಮಜಾತಿಕೇ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸೇ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ತತಿಯತ್ತಂ ಪಕಾರಸ್ಸ. ಪಠಮಾ ಹಿ ಪಕತಿ ಇತ್ಥೀ, ದುತಿಯಾ ಪಕತಿ ಪುರಿಸೋ, ಇತರಪಕತಿ ತತಿಯಾ ಪಕತಿ.

೨೪೩. ಛಕ್ಕಂ ಞಾತಿಮತ್ತೇ, ಬನ್ಧುಯೇವ ಬನ್ಧವೋ, ಅ, ಉಸ್ಸಾವೋ. ಬನ್ಧತೀತಿ ಬನ್ಧು, ಉ. ಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಜನೋ ಸಜನೋ. ಸಮಾನಂ ಗೋತ್ತಂ ಕುಲಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಗೋತ್ತೋ, ಸಮಾನಸ್ಸ ಸಭಾವೋ. ಞಾ ಅವಬೋಧನೇ, ಕಮ್ಮೇತಿ, ಞಾತಿಯೇವ ಞಾತಕೋ, ಅತ್ತಂ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ ಚ. ಸುಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ [ಸ್ವ (ಅಮರ ೧೬.೩೬)].

ದ್ವಯಂ ಸತ್ತಪುರಿಸಾವಧಿಕೇಸು ನಿಕಟಞಾತೀಸು. ಲೋಹಿತೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಸಾಲೋಹಿತೋ, ಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ಸ ಸಾದೇಸೋ, ಪುಬ್ಬನಿಪಾತೋ ಚ, ಸಮಾನಂ ಪಿಣ್ಡದಾನಂ ಯಸ್ಸ ಸಪಿಣ್ಡೋ, ಸನಾಭಯೋಪ್ಯತ್ರ [ನಾಭಿ ಸತ್ತಪುರಿಸಾವಧಿಕಕುಲೇ (ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೩೩)]. ತಿಕಂ ಪಿತರಿ. ತಾ ಪಾಲನೇ, ತೋ ಕತ್ತರಿ. ಜನಯತೀತಿ ಜನಕೋ, ಣ್ವು. ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ರಿತು, ಅಸ್ಸಿತ್ತಂ.

೨೪೪. ಛಕ್ಕಂ ಮಾತರಿ. ಅಮ ಪೂಜಾಯಂ, ಕಮ್ಮನಿ ಮೋ, ಬೋ ಚ, ಅಮ್ಮಾ, ಅಮ್ಬಾ. ಜನಯತೀತಿ ಜನನೀ, ಯು, ನದಾದಿ. ಮಾನ ಪೂಜಾಯಂ, ಪುತ್ತಂ ಮಾನೇತೀತಿ ಮಾತಾ, ರಾತು, ಪಾತೀತಿ ವಾ ಮಾತಾ, ಪಾತಿಸ್ಸ ಮೋ. ಜನೇತೀತಿ ಜನೇತ್ತಿ,ತಿ. ಜನೇತೀತಿ ಜನಿಕಾ, ಣ್ವು, ಇತ್ತಂ.

ಅಪ್ಪಧಾನಭೂತಾ ಮಾತಾ ಉಪಮಾತಾ, ಕುಮಾರೇ ಧಾರೇತೀತಿ ಧಾತಿ. ಧಾ ಧಾರಣೇ,ತಿ. ಜಾಯಾಯ ಭರಿಯಾಯ ಭಾತಿಕೋ ಕನಿಟ್ಠೋ ಚ ಜೇಟ್ಠೋ ಚ ಸಾಲೋ ನಾಮ, ಸಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಏಸಾ ಸಾ, ಭರಿಯಾ, ತಸ್ಸಾ ಭಾತಾ ಸಾಲೋ, ಜಾಯಾಯ ಭಾತರಿ ಅಲೋ. ಸರ ಗತಿಚಿನ್ತಾಹಿಂಸಾಸು ವಾ, ಣೋ, ಲತ್ತಂ, ಸಾಲ ವಿತಕ್ಕೇ ವಾ, ಚುರಾದಿ.

೨೪೫. ಸಾಮಿನೋ ಭತ್ತು ಭಗಿನೀ ನನನ್ದಾ ನಾಮ, ನ ನನ್ದತೀತಿ ನನನ್ದಾ, ಅತ್ತಾಭಾವೋ ನಸ್ಸ ವಿಭಾಸಾಧಿಕಾರಾ. ನನ್ದ ಸಮಿದ್ಧಿಯಂ, ಭೂವಾದಿ.

ದ್ವಯಂ ಅಯ್ಯಿಕಾಯಂ. ಮಾತುಯಾ ಮಾತಾ ಮಾತಾಮಹೀ. ಪಿತೂನಂ ಪಿತರಿ ಚ ಮಾತರಿ ಚ ಆಮಹಂ ಯದಾದಿನಾ, ನದಾದಿ. ಅರಹ ಪೂಜಾಯಂ, ಣ್ವು, ರಹಸ್ಸ ಯೋ, ಅಯ ಗತಿಮ್ಹಿ ವಾ, ಣ್ವು, ಅಯ್ಯಿಕಾ.

ಮಾತುಯಾ ಭಾತಾ ಮಾತುಲೋ ನಾಮ, ಮಾತುಯಾ ಭಾತಾ ಮಾತುಲೋ, ಮಾತು ಭಾತರಿ ಉಲಪಚ್ಚಯೋ. ಅಸ್ಸ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಪಜಾಪತಿ ಜಾಯಾ ಮಾತುಲಾನೀ ನಾಮ, ಮಾತುಲಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಮಾತುಲಾನೀ, ಮಾತುಲಭರಿಯಾಯಂ ಆನೋ, ನದಾದಿ, ಅಥ ವಾ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಏಸಾ ಮಾತುಲಾನೀ, ಈ, ಅಸ್ಸ ಆನೋ.

೨೪೬. ಜಾಯಾಪತೀನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಜನನೀ ಮಾತಾ ಸಸ್ಸು ವುತ್ತಾ, ಸಸ ಗತಿಹಿಂಸಾಪಾನೇಸು. ತಪ್ಪಿತಾ ತೇಸಂ ಜಾಯಾಪತೀನಂ ಪಿತಾ ಪನ ಸಸುರೋ ನಾಮ, ಸಸಧಾತುಮ್ಹಾ ಉರೋ. ಭಗಿನಿಯಾ ಪುತ್ತೋ ಪನ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ನಾಮ, ಭಗಿನಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ, ಣೇಯ್ಯೋ.

೨೪೭. ದ್ವಯಂ ಸುತಸ್ಸ, ಸುತಾಯ ಚ ಪುತ್ತೇಸು. ನಹ ಬನ್ಧನೇ, ರಿತು, ನೀ ನಯೇ ವಾ. ಪುತ್ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಪಪುತ್ತೋ, ತ್ತಲೋಪೋ, ಉಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ. ಸಾಮಿಭಾತಾ ದೇವರೋ ನಾಮ, ಅಥ ವಾ ಸಾಮಿಭಾತಾ ಕನಿಟ್ಠೋ ಸಾಮಿನೋ ಭಾತಾ ದೇವರೋ ನಾಮ. ಜೇಟ್ಠೋ ತು ಸಸುರೋ ಏವೋಚ್ಚತೇ. ದಿವು ಕೀಳಾಯಂ, ಅರೋ.

ದ್ವಯಂ ಧೀತುಪತಿಮ್ಹಿ. ಜನ ಜನನೇ, ರಿತು, ಅಸ್ಸಾತ್ತಂ, ನಸ್ಸ ಮಾದೇಸೋ ಚ. ದ್ವಯಂ ಪಿತುಪಿತರಿ. ಪಿತುನೋ ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹೋ.

೨೪೮. ಹುಸಾನ್ತಾನಿ ಪದೇನ ಪದೇನ ನಾಮಾನಿ. ಮಾತುಯಾ ಭಗಿನೀ ಮಾತುಚ್ಛಾ, ಚ್ಛೋ. ಪಿತುನೋ ಭಗಿನೀ ಪಿತುಚ್ಛಾ, ಪಿತುಭಗಿನೀ ಪಿತುಚ್ಛಾ ಭವೇತ್ಯತ್ಥೋ.

ಪಿತಾಮಹಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಜನಕಪಿತರಮೇವ ವದತಿ, ಅಥ ಖೋ ಜನಕಪಿತುಪಿತಾದಯೋಪೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ‘‘ಪಪಿತಾಮಹೋ’’ ಇಚ್ಚುದಾಹಟೋ. ಪಿತುನೋ ಅಯ್ಯಕೋ ಪಯ್ಯಕೋ, ತುಲೋಪೋ. ಸು ಸವನೇ, ಣ್ಹಾ. ಣಿಸಮ್ಹಿ ಸುಣಿಸಾ. ಸಮ್ಹಿ ಹುಸಾ, ಹತ್ತಂ. ಸಬ್ಬತ್ರ ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಆ.

೨೪೯. ಚತುಕ್ಕಂ ಏಕೋದರೇ ಭಾತರಿ. ಸಮಾನೋದರೇ ಠಿತೋ ಸೋದರಿಯೋ, ಸಮಾನಸ್ಸ ಸೋ. ಸಮಾನೋ ಗಬ್ಭೋ ಸಗಬ್ಭೋ, ತತ್ರ ಭವೋ ಸಗಬ್ಭೋ, ಣೋ. ಸಮಾನೋದರೇ ಜಾತೋ ಸೋದರೋ. ಸಮಾನೋದರೇ ಜಾತೋ ಸಹಜೋ. ಸಹಸದ್ದೋ ತುಲ್ಯವಚನೋ.

ಮಾತಾಪಿತೂ ತೇ ದ್ವೇ ಜನಾ ಪಿತರೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ. ಉಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಜನಕಬ್ಯಪ್ಪದೇಸನಿಯತತ್ತಾ ಅಭೇದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಪಿತುತ್ತಮತ್ಥೇವ. ನನ್ವಭೇದಾ ಜಾತಿ, ತಸ್ಸಾ ಚೋಭಯತ್ರ ಸತ್ತಾದೇಕತ್ತಂ, ನ ಚ ಜಾತಿಯಾ ಲಿಙ್ಗಸಙ್ಖ್ಯಾ ಭವನ್ತಿ, ಅದಬ್ಬತ್ತಾ ಬಹುವಚನಂ ನ ಸಿಯಾತಿ? ನೇಸ ದೋಸೋ, ನ ಹಿ ಜಾತಿಪದತ್ಥಿಕಸ್ಸ ನ ದಬ್ಬಂ, ದಬ್ಬಪದತ್ಥಿಕಸ್ಸ ವಾ ನ ಜಾತೀತಿ. ಕಿನ್ತುಭಯೇಸಂಪ್ಯುಭಯಪದತ್ಥೋ ಇಹಾತ್ಥವಿಸೇಸೋ. ಜಾತಿಪದತ್ಥಿಕಸ್ಸ ಜಾತಿ ಪಧಾನಭೂತಾ ದಬ್ಬಂ ಗುಣಭೂತಂ, ದಬ್ಬಪದತ್ಥಿಕಸ್ಸ ತು ವಿಪರಿಯಯೋ, ತತ್ರ ಜಾತಿವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ದಬ್ಬೇ ವಿಯ ಲಿಙ್ಗಸಙ್ಖ್ಯಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಸ ಚ ಬಹುತ್ತಾ ಬಹುವಚನಂ. ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯಾಭೇದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಪುತ್ತೋ ಚ ಧೀತಾ ಚ ಪುತ್ತಾ ವುಚ್ಚನ್ತೇ, ಜಞ್ಞತ್ತಞ್ಹಿ ಪುತ್ತಬ್ಯಪದೇಸನಿಯತಂ ಧೀತರಿಪ್ಯತ್ಥಿ, ವಿಪರಿಯಯೇ ತು ನ ಭವತ್ಯನಭಿಧಾನತೋ. ಭೇದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಪುತ್ತಧೀತರೋತಿ ಭವತಿ.

೨೫೦. ಸಸ್ಸು ಚ ಸಸುರೋ ಚ ಸಸುರಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೇ. ತದಪಚ್ಚೋಹನಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿಬನ್ಧನಾ ಹಿ ಬ್ಯಪ್ಪದೇಸೋ ಸಸ್ಸುಯಮ್ಪಿ ಠಿತೋ. ಭೇದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ತು ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ಪಚ್ಚತ್ಥಂ ಸದ್ದನಿವೇಸೋ. ಭಾತಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಚ ಭಾತರೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ. ಏಕಗಬ್ಭೋಸಿತತ್ತಂ ಭಾತುಬ್ಯಪ್ಪದೇಸನಿಯತಂ ಭಗಿನಿಯಂಪ್ಯತ್ಥಿ. ತತೋ ಏಕಗಬ್ಭೋಸಿತತ್ತಸ್ಸಾಭೇದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಉಭೋ ಭಾತರೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ. ಏತ್ಥ ಚ ಸಬ್ಬತ್ರಾಪಿ ವಿರೂಪೇಕಸೇಸೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ದುವಿಧೋ ಹಿ ಏಕಸೇಸೋ ಸರೂಪಾಸರೂಪವಸೇನ. ತತ್ರ ಸರೂಪೇಕಸೇಸೇ ಬಹುವಚನಮೇವ, ಇತರತ್ರ ಪನ ದ್ವಿವಚನಂ, ಯಥಾ ಪುರಿಸೋ ಚ ಪುರಿಸೋ ಚ ಪುರಿಸಾ, ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಂ, ಮಾತಾ ಚ ಪಿತಾ ಚ ಪಿತರೋತಿ.

ಬಾಲ್ಯಯೋಬ್ಬನವುಡ್ಢತ್ತಾನಿ ತೀಣಿ ವಯಾನಿ. ತತ್ರ ತಿಕಂ ಬಾಲ್ಯೇ. ದ್ವಯಂ ಯೋಬ್ಬನೇ. ಬಾಲಸ್ಸ ಭಾವೋ ಬಾಲತ್ತಂ, ತ್ತಂ. ತಾಪಚ್ಚಯೇ ಬಾಲತಾ. ಣ್ಯಮ್ಹಿ ಬಾಲ್ಯಂ, ಅಥ ವಾ ಬಲ ಪಾಣನೇ, ಬಲನ್ತಿ ಅಸ್ಸಸಿತಪಸ್ಸಸಿತಮತ್ತೇನ ಪಣನ್ತೀತಿ ಬಾಲಾ, ಬಲ್ಯನ್ತೇ ಸಂವರೀಯನ್ತೇತಿ ವಾ ಬಾಲಾ, ಬಲ ಸಂವರಣೇ. ತೇಸಂ ಭಾವೋ ಬಾಲತ್ತಾದಿ. ಯುವಸ್ಸ ಭಾವೋ ಯೋಬ್ಬಞ್ಞಂ, ಯೋಬ್ಬನಞ್ಚ, ಭಾವೇ ಣ್ಯೋ, ಣೋ ಚ, ಅಥ ವಾ ಯು ಮಿಸ್ಸನೇ, ಯು, ಉಸ್ಸ ಉವಾದೇಸೋ, ವುದ್ಧಿ. ತೇಸಂ ಭಾವೋ ಯೋಬ್ಬಞ್ಞಾದಿ.

೨೫೧. ಯೇ ಜರಾಕತಾ ಸುಕ್ಕಾ ಕೇಸಾದಯೋ, ತೇ ಪಲಿತಂ ನಾಮ ಸಿಯುಂ, ತೇಸಂ ವಾ ಯಂ ಸುಕ್ಕತ್ತಂ, ತಂ ಪಲಿತಂ ನಾಮ. ಪಚ ಪಾಕೇ, ಇತೋ, ಚಸ್ಸ ಲತ್ತಞ್ಚ.

ದ್ವಯಂ ವಲಿಪಲಿತಾದಿಮತಿ ಕಾಯಪರಿಪಾಕೇ. ಜೀಯನ್ತಿ ವುಡ್ಢಾ ಭವನ್ತಿ ಅಸ್ಸಂ ಜರಾ, ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಜರಾ ಏವ ಜರತಾ, ಸಕತ್ಥೇ ತಾಪಚ್ಚಯೋ. ವಿಸ್ಸಸಾತಿಪಿ ಜರಾಯ ನಾಮಂ. ವಿಸೇಸೇನ ಸಂಸತೇ ಅಧೋ ಪಾತಯತೀತಿ ವಿಸ್ಸಸಾ. ಸಂಸತಿ’ರಯಂ ಪಮಾದತ್ಥೋ, ಅವಸಂಸನತ್ಥೋ ಚ, ಇಹ ಅವಸಂಸನತ್ಥೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ.

ಬಾಲ್ಯಯೋಬ್ಬನವುಡ್ಢತ್ತಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾನಿ. ಇದಾನಿ ತಬ್ಬತಿನಾಮಾನ್ಯಾಹ. ತತ್ರ ಅದ್ಧಂ ಛಾಪಸಾಮಞ್ಞೇ. ಪುಥ, ಪಥ ವಿತ್ಥಾರೇ, ಉಕೋ, ಪುಥುಕೋ, ಪಲ ಗಮನೇ, ಣ್ವು, ಅಸ್ಸಿತ್ತಂ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಪಿಲ್ಲಕೋ. ಛುಪ ಸಮ್ಫಸ್ಸೇ, ಉಸ್ಸಾತ್ತಂ, ಛಾಪೋ. ಕುಮಾರ ಕೀಳಾಯಂ, ಕುಮಾರೋ. ಬಲ ಪಾಣನೇ, ಣೋ, ಬಾಲೋ, ಪೂ ಪವನೇ, ತೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ, ಪೋತಕೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಪೋತಕೀ. ಪೋತೋ, ಸಾವೋ, ಸಾವಕೋ, ಅಬ್ಭಕೋ, ಡಿಮ್ಭೋ, ಸುಸುಕೋ, ಸುಸುಇಚ್ಚಾದೀನಿಪಿ ಛಾಪಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಾನಿ.

೨೫೨. ಬಾಲಸಾಮಞ್ಞವಾಚಕಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಿಸೇಸಬಾಲನಾಮಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಅಥು’’ಚ್ಚಾದಿ. ಉತ್ತಾನೋ, ಉತ್ತಾನಂ ವಾ ಸಯತೀತಿ ಉತ್ತಾನಸಯೋ. ಕಪಚ್ಚಯೇ ಉತ್ತಾನಸೇಯ್ಯಕೋ. ಥನಂ ಪಿವತೀತಿ ಥನಪೋ, ಡಿಮ್ಭಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ.

೨೫೩. ಸತ್ತಕಂ ತರುಣೇ.

ಆಸೋಳಸಾ ಭವೇ ಬಾಲೋ,

ತರುಣೋ ತು ತತೋ ಭವೇ;

ವುದ್ಧೋ ತು ಸತ್ತತ್ಯಾಯುಮ್ಹಾ,

ತೀಣಿ ವಯಾನಿ ಲಕ್ಖಯೇ.

ತರ ತರಣೇ, ಉಣೋ. ವಯಸಿ ಯೋಬ್ಬನೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವಯಟ್ಠೋ, ತೋ, ‘‘ವಯೋ ಬಾಲ್ಯಾದಿ ಪಕ್ಖೀ ಚ, ಯೋಬ್ಬನಞ್ಚ ವಯೋ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೪೨] ರುದ್ದೋ, ದಹ ಭಸ್ಮೀಕರಣೇ, ಅರೋ, ಯು ಮಿಸ್ಸನೇ, ಅ, ಉವಾದೇಸೋ, ಸಿಸ್ಸಾಕಾರೋ. ಸಸ ಪ್ಲುತಗತಿಮ್ಹಿ, ಉ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ, ಸುಸು, ತರುಣಸ್ಸ ವಾ ಪಾಟಿಪದಿಕಸ್ಸ ಸುಸ್ವಾದೇಸೋ. ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಮಾನವೋ, ವಣ್ಣವಿಕಾರೋ, ನಸ್ಸ ಣತ್ತಂ, ಮಾಣವೋ. ಕುಚ್ಛಾಯಂ ಕಪಚ್ಚಯೋ, ಮಾಣವಕೋತಿ ಸಿದ್ಧಂ. ವುತ್ತಞ್ಚ –

‘‘ಅಪಚ್ಚೇ ಕುಚ್ಛಿತೇ ಮೂಳ್ಹೇ, ಮನುತೋಸ್ಸಗ್ಗಿಕೋ ಮತೋ’’ತಿ [ಮಹಾಭಾಸ್ಸ ೪.೧.೧೬೧] ದರ ವಿದಾರಣೇ, ಣ್ವು.

ದ್ವಯಂ ಸುಖವಡ್ಢಿತೇ ಕುಮಾರೇ, ಸುಖೋ ಕುಮಾರೋ ಸುಕುಮಾರೋ, ಖಲೋಪೋ, ಸುಖೇನ ಏಧತಿ ವದ್ಧತೀತಿ ಸುಖೇಧಿತೋ. ‘‘ಸುಖೋಚಿತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸುಖಂ ಉಚಿತಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತಂ ಏತ್ಥಾತಿ ಸುಖೋಚಿತೋ, ಉಚ ಸಮವಾಯೇ.

೨೫೪-೨೫೫. ದ್ವಿಪಾದೇನ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ನಾಮಾನಿ. ಆಯುಮಹತ್ತಂ ಲಾತೀತಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ, ಣ್ವು, ದ್ವಿತ್ತಂ. ವಡ್ಢ ವಡ್ಢನೇ, ಕತ್ತರಿ ತೋ, ತಸ್ಸ ಢೋ, ಡ್ಢಸ್ಸ ಡೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ, ಧಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಯಂ, ಇರೋ, ಧಸ್ಸ ಥತ್ತಂ, ಇಸ್ಸ ಏತ್ತಂ. ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಕತ್ತರಿ ತೋ, ತಸ್ಸ ಇನ್ನಾದೇಸೋ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ಣತ್ತಞ್ಚ, ಜಿಣ್ಣೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕಮ್ಹಿ ಜಿಣ್ಣಕೋ. ಪಕತಂ ವಯೋ ಯೋಬ್ಬನಮಸ್ಸಾತಿ ಪವಯೋತಿಪಿ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ನಾಮಂ.

ವಲಿನನ್ತಾನಿ ಪಾದೇನ ನಾಮಾನಿ. ತತ್ರ ತಿಕಂ ಜೇಟ್ಠಭಾತರಿ. ಅಗ್ಗೇ ಪುರೇ ಕಾಲೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಕಾಲೇ ಜಾಯತೀತಿ ಅಗ್ಗಜೋ, ಪುಬ್ಬಜೋ ಚ. ಅಯಞ್ಚ ವುಡ್ಢೋ ಅಯಞ್ಚ ವುಡ್ಢೋ, ಅಯಮಿಮೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನ ವುಡ್ಢೋತಿ ಜೇಟ್ಠೋ, ವುಡ್ಢಸದ್ದಾ ಇಟ್ಠಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಜೋ ಇಯಿಟ್ಠೇಸೂ’’ತಿ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಜೋ. ಅಲೋಪೇ ಪರಸ್ಸಾಸವಣ್ಣತ್ತಂ.

ತಿಕಂ ಪಚ್ಛಾಜಾತೇ ಭಾತರಿ. ಅಯಞ್ಚ ಯುವಾ ಅಯಞ್ಚ ಯುವಾ, ಅಯಮಿಮೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನ ಯುವಾತಿ ಕನಿಟ್ಠೋ, ಕನಿಯೋ [ಕಣಿಟ್ಠೋ ಕಣಿಯೋ (ಕ.)] ಚ. ಇಯಿಟ್ಠೇಸು ಯುವಸದ್ದಸ್ಸ ಕನಾದೇಸೋ [ಕಣಾದೇಸೋ (ಕ.)]. ಅನು ಪಚ್ಛಾಕಾಲೇ ಜಾತೋ ಅನುಜೋ. ಜಘಞ್ಞೇ ಪಚ್ಛಾಕಾಲೇ ಜಾತೋ ಜಘಞ್ಞಜೋ. ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಛಾಕಾಲೇ ಜಾತೋ ಅಪರಜೋತಿ ದ್ವೇಪ್ಯತ್ರ.

ವಲಿ ಸಿಥಿಲಂ ತಚೋ ಚಮ್ಮಂ ಯಸ್ಸ ವಲಿತ್ತಚೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ. ವಲಿ ಚಮ್ಮಮೇತಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ವಲಿನೋ, ಇನೋ. ಉತ್ತಾನಸಯಾದಯೋ ವಲಿನನ್ತಾ ವಾಚ್ಚಲಿಙ್ಗತ್ತಾ ತೀಸು ಲಿಙ್ಗೇಸು ವತ್ತನ್ತಿ, ಯಥಾ – ಉತ್ತಾನಸಯೋ ಬಾಲೋ, ಉತ್ತಾನಸಯಾ ಕುಮಾರೀ, ಉತ್ತಾನಸಯಂ ನಪುಂಸಕಂ.

೨೫೬. ಪಞ್ಚಕಂ ಮತ್ಥಕೇ. ಸಿ ಸಯೇ, ಸೋ, ದೀಘೋ ಚ, ಅಙ್ಗೇಸು ಉತ್ತಮಙ್ಗತ್ತಾ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ, ಉತ್ತಮೋ ಚ ತಂ ಅಙ್ಗಞ್ಚಾತಿಪಿ ಉತ್ತಮಙ್ಗಂ. ಸೀಸಞ್ಚ ಉತ್ತಮಙ್ಗಞ್ಚ ಸೀಸೋತ್ತಮಙ್ಗಾನಿ. ಸಿ ಸೇವಾಯಂ, ರೋ, ಸೇವನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಸಿರೋ. ಮುದ ತೋಸೇ, ಧೋ. ಸಿಸ್ಸಾಕಾರೋ. ಮಸ ಆಮಸನೇ, ತ್ಥೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ ಚ, ಮಸಿ ಪರಿಮಾಣೇ ವಾ.

ಪಜ್ಜದ್ಧಂ ಕೇಸೇ. ಕೇ ಮತ್ಥಕೇ ಸೇತಿ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಕೇಸೋ. ಸತ್ತಮಿಯಾಲೋಪೋ, ಕತಿ ಛೇದನೇ, ಅಲೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ. ವಲ ಸಂವರಣೇ, ಕಮ್ಮನಿ ಣಪಚ್ಚಯೋ, ವಾಲೋ. ಉತ್ತಮಙ್ಗೇ ಸೀಸೇ ರುಹತೀತಿ ಉತ್ತಮಙ್ಗರುಹೋ. ಮುದ್ಧನಿ ಜಾಯತೀತಿ ಮುದ್ಧಜೋ. ವಾಲೋ ಚ ಉತ್ತಮಙ್ಗರುಹೋ ಚ ಮುದ್ಧಜೋ ಚೇತಿ ಇತರೀತರಯೋಗದ್ವನ್ದೋ. ಚಿಕುರೋ, ಕಚೋತಿಪ್ಯತ್ರ. ಚಿ ಚಯನೇ, ಕುರ ಸದ್ದೇ, ಅನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ಛೇದನೇ. ವಡ್ಢಮಾನೋ ಚಿಕರೀಯತೇತಿ ಚಿಕುರೋ, ಕಚ ಬನ್ಧನೇ, ಅ.

೨೫೭. ಕುಸುಮಗಬ್ಭಾ ಕೇಸಾ ಕೇಸಚೂಳಾ ಮುತ್ತಿಕಾದಿನಾ ಬಹಿ ಸಂಯತಾ ಸನ್ಥತಾ ಧಮ್ಮಿಲೋ ನಾಮ. ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಧರೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಲೋ, ಕಮ್ಮನಿ ಇಲೋ. ಧಮ್ಮೇನ ನಾನಾದೇಸಿಯಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಮಾಚಾರೇನ ಇಲತೀತಿ ವಾ ಧಮ್ಮಿಲೋ, ಇಲ ಗಮನೇ.

ದ್ವಯಂ ಕುಮಾರಾನಂ ಸಿಖಾಪಞ್ಚಕೇ, ಚೂಳತ್ತಯೇತಿ ಕೇಚಿ. ಕಾಕಾನಂ ಪಕ್ಖಸಣ್ಠಾನತ್ತಾ ಕಾಕಪಕ್ಖೋ. ಸಿಖಾ ಏವ ಸಿಖಣ್ಡಕೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ. ಸಿಖಾಸಿಖಣ್ಡಸದ್ದಾನಮಭೇದತ್ತಾಯೇವ ಹಿ ‘‘ಸಿಖಣ್ಡೀ, ಸಿಖೀ ಚಾ’’ತಿ ಮೋರೋ ವುತ್ತೋ.

ಪಾಸೋ, ಹತ್ಥೋ ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಕೇಸಚಯೇ ಕೇಸಪರಿಯಾಯತೋ ಪರೇ ಹುತ್ವಾ ಕೇಸಾನಂ ಕಲಾಪೇ ವತ್ತನ್ತಿ, ನ ಕೇವಲಾ, ಯಥಾ – ಕೇಸಪಾಸೋ ಕೇಸಹತ್ಥೋ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ಪಾತಿ ರಕ್ಖತಿ ಅವಯವೇತಿ ಪಾಸೋ, ಸೋ, ಪಸ ಬನ್ಧನೇತಿ ಕೇಚಿ, ಣೋ. ಹನ ಗತಿಯಂ, ಅವಯವಾ ನಿಹನನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಹತ್ಥೋ, ಥೋ, ಪಕ್ಖೋಪ್ಯತ್ರ.

ತಾಪಸಾನಂ ವತೀನಂ ತಹಿಂ ಕೇಸಚಯೇ ಜಟಾಸದ್ದೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಜಟ ಜಟನೇ, ಜಟ ಸಙ್ಘಾತೇ ವಾ, ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತಿಯವೋ ವಾ’’ತಿ ಅ.

೨೫೮. ಪೋಸಿತಭತ್ತಾದೀಹಿ ಯಾ ಬನ್ಝತೇ, ತತ್ರ ವೇಣೀ, ಪವೇಣೀ ಚ. ವೀ ಪಜನೇ, ಪಜನಂ ಗಬ್ಭವಿಮೋಕ್ಖೋ, ವೀ ತನ್ತಸನ್ತಾನೇ ವಾ, ಣೀ. ಪಕ್ಖೇ ಪವೇಣೀ.

ದ್ವಯಂ ಸೀಸಮಜ್ಝಟ್ಠಚೂಳಾಯಂ. ಚೂಳ ಸಞ್ಚೋದನೇ, ಚೂಳ ಹಾವಕರಣೇ ವಾ, ಅ. ಸಿಖಾ ವುತ್ತಾ. ಕೇಸಪಾಸೀಪ್ಯತ್ರ, ನದಾದಿ.

ನಾರೀನಂ ಕೇಸಮಜ್ಝಮ್ಹಿ ಪದ್ಧತಿ ಉಜುಗತಮಗ್ಗೋ ಸೀಮನ್ತೋತಿ ಮತೋ ಕಥಿತೋ. ಸೀಮಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಸೀಮನ್ತೋ, ಸೀ ಸಯೇ ವಾ, ಅನ್ತೋ, ಮಜ್ಝೇ ಮಕಾರವಣ್ಣಾಗಮೋ.

೨೫೯. ತಿಕಂ ಲೋಮೇ. ಲೂ ಛೇದನೇ, ವಡ್ಢಮಾನಂ ಲೂಯತೇತಿ ಲೋಮಂ, ಮೋ. ತನುಮ್ಹಿ ರುಹತೀತಿ ತನುರುಹಂ, ಅ. ರುಹ ಜನನೇ, ರೂಹ ಪಾತುಭಾವೇ ವಾ, ಮೋ, ಹಲೋಪೋ, ಓತ್ತಞ್ಚ, ಲೂ ಛೇದನೇ ವಾ, ಮೋ, ಲಸ್ಸ ರತ್ತಂ, ರೋಮಂ. ಅಕ್ಖಿಮ್ಹಿ ಜಾತಂ ಲೋಮಂ ಪಮ್ಹಂ, ಪಖುಮಞ್ಚೋಚ್ಚತೇ. ಪಮಿನೋತಿ ತೇನಾತಿ ಪಮ್ಹಂ,ಪಪುಬ್ಬೋ ಮಾ ಪರಿಮಾಣೇ, ಹಪಚ್ಚಯೋ. ಅಕ್ಖಿನೋ ಪಕ್ಖದ್ವಯೇ ಜಾತಂ ಪಖುಮಂ, ಉಮೋ, ಕಲೋಪೋ ಚ.

ಪುಮಮುಖೇ ಪುರಿಸಾನಂ ಮುಖೇ ವುತ್ತಂ [ಪವುಟ್ಠಂ (ಕ.)] ಲೋಮಂ ಮಸ್ಸು ನಾಮ, ಮಸ ಆಮಸನೇ, ಸು, ಮಸ್ಸು.

ತಿಕಂ ಭಮುಮ್ಹಿ. ಭಮ ಅನವಟ್ಠಾನೇ, ಊ, ಮಲೋಪೋ, ಭೂ. ಉಮ್ಹಿ ಭಮು, ಕಪಚ್ಚಯೇ ಭಮುಕೋ. ಭಮುಕಸಹಚರಣತೋ ಭಮು ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗೋ.

೨೬೦. ತಿಕಂ ನೇತ್ತೋದಕೇ. ಖಿಪ ಪೇರಣೇ, ಪೋ, ಇಸ್ಸತ್ತಂ. ನೇತ್ತೇ ಜಾತಂ ಜಲಂ ನೇತ್ತಜಲಂ. ಅಸ ಅಧೋಪತನೇ, ಸು, ಅಸ್ಸು. ನೇತ್ತಜಲಞ್ಚ ಅಸ್ಸು ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ. ಅಸ್ಸು ನಪುಂಸಕೇ.

ದ್ವಯಂ ಅಕ್ಖಿಪುತ್ತಲಿಕಾಯಂ. ನೇತ್ತೇ ದಿಸ್ಸಮಾನಾ ತಾರಾ ನೇತ್ತತಾರಾ. ಕಞ್ಞಾಸದ್ದತೋ ತದ್ಧಿತೋ ಅಪಚ್ಚಯೋ, ಕಞ್ಞಾಸದ್ದಸ್ಸ ಕನೀನಾದೇಸೋ, ಇತ್ಥಿಕತಾಕಾರಪರೇ ಕೇ ಪುಬ್ಬೋ ಅಕಾರೋ ಇಕಾರಮಾಪಜ್ಜತೇ [ಕಾತನ್ತ ೨.೨.೬೫], ಕನೀನಿಕಾ. ತಾರಕಾಪ್ಯತ್ರ.

ಛಕ್ಕಂ ಮುಖವಿವರೇ, ಕವಯೋ ಪನ ತದುಪಲಕ್ಖಿತೇಪಿ ಸಮುದಾಯೇ ಯುಜ್ಜನ್ತೇ. ವದ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಕರಣೇ ಯು. ಮು ಬನ್ಧನೇ, ಖೋ, ಓತ್ತಾಭಾವೋ ನಿಪಾತನಾ, ಮುಖಂ. ಸಬ್ಬಧರಕತೇ ಪನ ಖಞ್ಞತೇತಿ ಧಾತುನಾ ಮುಖನ್ತಿ ನಿಪಾತಿತಂ, ಖನು ಅವದಾರಣೇ. ತುಡಿ ತೋಡನೇ, ಅ. ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ ವಾ, ಡೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ. ವದತಿ ತೇನಾತಿ ವತ್ತಂ, ತೋ, ವುಚ್ಚತೇ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ವತ್ತಂ. ವದ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ತೋ. ಲಪ ವಚನೇ, ಕರಣೇ ಯು. ಆನನ್ತಿ ಅಸನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಆನನಂ, ಅನ ಪಾಣನೇ, ಯು. ಅಸ್ಸಂಪ್ಯತ್ರ. ಅಸ ಭಕ್ಖನೇ. ಕರಣೇ ಸೋ.

೨೬೧. ಅಡ್ಢಂ ದನ್ತೇ. ದ್ವೀಸು ಠಾನೇಸು ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ ಜಾಯತೇತಿ ದ್ವಿಜೋ. ಲಪನೇ ಮುಖೇ ಜಾಯತೀತಿ ಲಪನಜೋ. ದಾ ಅವಖಣ್ಡನೇ, ದಾಯತಿ ಭಕ್ಖಮನೇನಾತಿ ದನ್ತೋ, ಅನ್ತೋ, ದಸ ಅದನೇ ವಾ, ದಸನ್ತಿ ಭೋಜ್ಜಮನೇನಾತಿ ದನ್ತೋ, ಅನ್ತೋ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ. ದಮು ದಮನೇ ವಾ, ತೋ. ದಂಸ ದಂಸನೇ, ದಂಸತೇ ವಿಲಿಖ್ಯತೇ ಭಕ್ಖಮನೇನಾತಿ ದಂಸನೋ, ಯು. ರದ ವಿಲೇಖನೇ, ಯು, ರದನೋ. ಅಮ್ಹಿ ರದೋ.

ದನ್ತಭೇದಸ್ಮಿಂ ದನ್ತವಿಸೇಸೇ ದಾಠಾಸದ್ದೋ. ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗೋಯಂ. ದಂಸಧಾತುತೋ ಠೋ, ದಂಸಿಸ್ಸ ಚ ದಾ, ದಾಠಾ, ಮುದ್ಧಜದುತಿಯೋಯಂ. ಅಕ್ಖಿಕೋಟೀಸು ವಾಮದಕ್ಖಿಣನೇತ್ತಾನಂ ಅನ್ತೇಸು ಅಪಾಙ್ಗೋ ವತ್ತತಿ, ಸರೀರಙ್ಗಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಕಣ್ಣಸ್ಸ ಅಪ ಸಮೀಪಂ ಅಪಾಙ್ಗೋ.

೨೬೨. ಚತುಕ್ಕಂ ಓಟ್ಠೇ. ದನ್ತೇ ಆವರತಿ ಛಾದಯತೀತಿ ದನ್ತಾವರಣಂ. ಉಸ ದಾಹೇ, ತೋ, ‘‘ಸಾದಿಸನ್ತಪುಚ್ಛಭನ್ಜಹಂಸಾದೀಹಿ ಟ್ಠೋ’’ತಿ ಸಹಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಟ್ಠೋ, ಓತ್ತದ್ವಿತ್ತಾನಿ, ಓಟ್ಠೋ. ಗದ್ರಭೇಪ್ಯಯಂ. ಅಥ ವಾ ಉಸ ದಾಹೇ, ಟ್ಠೋ, ಓತ್ತದ್ವಿತ್ತಾದಿ, ಉಭಯತ್ರಾಪಿ ಮುದ್ಧಜದುತಿಯೋ, ಈಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಧಾರೇತಿ ಭಕ್ಖಮೇತ್ಥಾತಿ ಅಧರೋ, ಈಸತ್ಥೋ ಹ್ಯತ್ರ ಅಕಾರೋ.

‘‘ಅ ಪುಮೇ ಮಾಧವೇ ಞೇಯ್ಯೋ,

ಪಟಿಸೇಧೇ ತದಬ್ಯಯಂ;

ಈಸತ್ಥೇ ಚ ವಿರುದ್ಧತ್ಥೇ,

ಸದಿಸತ್ಥೇ ಪಯೋಗತೋ’’ತಿ. –

ಹಿ ಏಕಕ್ಖರಕೋಸೇ ವುತ್ತಂ. ದಸನೇ ದನ್ತೇ ಛಾದಯತೀತಿ ದಸನಚ್ಛದೋ. ಏತ್ಥ ಕೇಚಿ ಅಧರಸದ್ದೇನ ಹೇಟ್ಠಿಮೋಟ್ಠಮೇವಾಹು, ತೇಸಂ ವಚನಂ ‘‘ನೇತ್ತನ್ತಾಧರಪಾಣಿಪಾದಯುಗಲೇಹಿ’’ಚ್ಚಾದೀಹಿ ಮಹಾಕವಿಪಯೋಗೇಹಿ ಅಸಂಸನ್ದನತೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ತಿಕಂ ಕಪೋಲೇ. ಗಡಿ ವದನೇಕದೇಸೇ, ಅ, ಧಾತುಪ್ಪಕ್ರಿಯತ್ಥಞ್ಹಿ ಧಾತುಪಾಠವಚನಂ, ಸಬ್ಬತ್ರಾಪ್ಯೇವಂ. ಕೇನ ಜಲೇನ ಪೂರಿಯತೇತಿ ಕಪೋಲೋ, ಅಲೋ, ಕಪ ಅಚ್ಛಾದನೇ ವಾ, ಓಲೋ, ಕಪೋಲೋ, ನದಾದಿ. ಗಣ್ಡೀ. ಅಧರಾ ಅಧೋಭಾಗೋ ಚುಬುಕಂ ನಾಮ, ಚಿಬುಕಂಪ್ಯತ್ರ. ಚಿಬು ಓಲಮ್ಬಕೇ, ಣ್ವು, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ.

೨೬೩. ದ್ವಯಂ ಗೀವಾಯ ಪುರೋಭಾಗೇ. ಗಲ ಅದನೇ, ಕರಣೇ ಅ, ಗಿಲ ಗಿಲನೇ ವಾ, ಗಿಲತಿ ಅನೇನಾತಿ ಗಲೋ, ಇಸ್ಸತ್ತಂ. ಕಣ ಸದ್ದತ್ಥೋ ದಣ್ಡಕೋ ಧಾತು, ಠೋ, ಕಣ್ಠೋ, ಮುದ್ಧಜದುತಿಯೋಯಂ.

ತಿಕಂ ಏಕತ್ಥಂ. ಗಾ ಸದ್ದೇ, ಈವೋ. ಕಂ ಸೀಸಂ ಧರತೀತಿ ಕನ್ಧರಾ. ಸಿರಂ ಧರತೀತಿ ಸಿರೋಧರಾ, ಸಿರೋ ಧಿಯ್ಯತೇ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ ಸಿರೋಧರಾ, ಧಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಯಂ, ಅರೋ.

ಸುವಣ್ಣಮಯೋ ಆಲಿಙ್ಗೋ ಮುರಜಭೇದೋ, ತೇನ ಸನ್ನಿಭಾ ಸದಿಸಾ ಯಾ ಗೀವಾ, ಸಾ ಕಮ್ಬುಗೀವಾ ಮತಾ, ಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಮೇತಂ. ಅಥ ವಾ ಯಾ ಗೀವಾ ತೀಹಿ ಲೇಖಾಹಿ ಅಙ್ಕಿತಾ ಲಕ್ಖಿತಾ, ಸಾ ಕಮ್ಬುಗೀವಾ ಮತಾ, ಮಹಾಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಮೇತಞ್ಚ. ಕಮ್ಬು ವುಚ್ಚತಿ ಸುವಣ್ಣಂ, ಕಮ್ಬುಮಯೇನ ಆಲಿಙ್ಗೇನ ಸನ್ನಿಭಾ ಗೀವಾ ಕಮ್ಬುಗೀವಾ, ಕಮ್ಬ ಸಂವರಣೇ, ಉ, ಕಮ್ಬು.

೨೬೪. ತಿಕಂ ಖನ್ಧೇ. ಅನ ಗತಿಯಂ, ಸೋ. ಭುಜಾನಂ ಸಿರೋ ಮತ್ಥಕಂ ಭುಜಸಿರೋ. ಕಂ ಮತ್ಥಕಂ ದಧಾತೀತಿ ಕನ್ಧೋ, ಸೋ ಏವ ಖನ್ಧೋ ಕಕಾರಸ್ಸ ಖಕಾರಕರಣವಸೇನ, ಖಮತಿ ಭಾರನ್ತಿ ವಾ ಖನ್ಧೋ, ಖಮು ಸಹನೇ, ತೋ, ತಸ್ಸ ಧೋ, ಮಸ್ಸ ನೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಂ ವಾ. ತಸ್ಸನ್ಧಿ ತಸ್ಸ ಖನ್ಧಸ್ಸ ಮಜ್ಝಂ ಜತ್ತು ನಾಮ, ಯಂ ಖನ್ಧಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ತಿಟ್ಠತಿ. ಜನ ಜನನೇ, ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ ವಾ, ತು, ಜತ್ತು, ತಂ ನಪುಂಸಕಂ.

ದ್ವಯಂ ಬಾಹುಮೂಲೇ. ಬಾಹೂನಂ ಭುಜಾನಂ ಮೂಲಂ ಬಾಹುಮೂಲಂ. ಕಚ ಬನ್ಧನೇ, ಛೋ. ಅಸ್ಸ ಕಚ್ಛಸ್ಸ ಅಧೋಭಾಗಟ್ಠಾನಂ ಪಸ್ಸಂ ವುಚ್ಚತಿ, ದಿಸ ಪೇಕ್ಖನೇ, ಅಪಚ್ಚಯೋ, ದಿಸಸ್ಸ ಪಸ್ಸಾದೇಸೋ.

೨೬೫. ತಿಕಂ ಬಾಹುಮ್ಹಿ. ವಹತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾಹು, ವಾಹು ಏವ ಬಾಹು, ಕು [ಣ್ವಾದಿ ೬]. ಭುಞ್ಜತೇ ಅನೇನಾತಿ ಭುಜೋ. ಭುಜ ಪಾಲನಜ್ಝೋಹಾರೇಸು. ಬಾಹು ಚ ಭುಜೋ ಚೇತಿ ದ್ವನ್ದೋ, ಏತೇ ದ್ವೇ ದ್ವೀಸು, ಇತ್ಥಿಯಂ ಭುಜಾ. ವಹತಿ ಯಾಯಾತಿ ಬಾಹಾ. ಅಪರೋಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ [ಅ ಪಾರೋಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ (ಕ.), ಅ ಪವೇಟ್ಠಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ (?)].

ತಿಕಂ ಹತ್ಥೇ. ಹಸ ಹಸನೇ, ಥೋ. ಹರ ಹರಣೇ ವಾ. ನಕ್ಖತ್ತೇಪ್ಯಯಂ. ಕರ ಕರಣೇ, ಅ. ಪಣ ಬ್ಯವಹಾರಥುತೀಸು, ಇ. ಪಾ ರಕ್ಖನೇ ವಾ, ಣಿ. ಕರೋ ಚ ಪಾಣಿ ಚ ಕರಪಾಣಯೋ. ಪಞ್ಚಸಾಖೋ, ಸಯೋಪ್ಯತ್ರ.

ಪಕೋಟ್ಠನ್ತೋ ಹತ್ಥಗಣ್ಠಿ ಮಣಿಬನ್ಧೋ ನಾಮ. ಪಕೋಟ್ಠೋ ನಾಮ ಆಮಣಿಬನ್ಧಂ ಕಪ್ಪರಸ್ಸ ಅಧೋಭಾಗೋ. ಮಣಿವಿಕತಿಂ ಬನ್ಧತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಮಣಿಬನ್ಧೋ. ಕುಸ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಠೋ, ಪಕೋಟ್ಠೋ.

ದ್ವಯಂ ಭುಜಮಜ್ಝಗಣ್ಠಿಮ್ಹಿ. ಕಪು ಹಿಂಸಾಯಂ, ಅರೋ. ಕುಪ್ಪರೋತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತದಾ ಅಸ್ಸುತ್ತಂ. ಕಪು ಹಿಂಸಾಯಂ, ಓಣಿ, ಕಪೋಣಿ, ಇತ್ಥಿಯಂ. ಕಫೋಣೀಪ್ಯತ್ರ, ತತ್ಥ ಪಸ್ಸ ಫತ್ತಂ.

೨೬೬. ಪಾಣಿಸ್ಸ ಪಾಣಿತಲಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೀನಂ ಮಣಿಬನ್ಧಕನಿಟ್ಠಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಅನ್ತರಂ ಬಹಿಟ್ಠಾನಂ ಕರಭೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಯೇನ ಕುಮಾರಕಾ ಸತ್ಥಂ ಕತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಹರನ್ತಿ, ಕರ ಹಿಂಸಾಯಂ, ಅಭೋ, ಕರ ಕರಣೇ ವಾ.

ದ್ವಯಂ ಅಙ್ಗುಲಿಮತ್ತೇ. ಕರಸ್ಸ ಪಾಣಿಸ್ಸ ಸಾಖಾ ಕರಸಾಖಾ. ಅಗಿ ಗತ್ಯತ್ಥೋ, ಅಙ್ಗ ಗಮನತ್ಥೋ ವಾ, ಉಲಿ. ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗೋಯಂ [(ನದಾದಿ) (ಕ.)], ಅಙ್ಗುಲಿ.

ತಾ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಪಞ್ಚಪ್ಪಭೇದಾ, ಯಥಾ – ಅಙ್ಗುಟ್ಠೋ ತಜ್ಜನೀ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಅನಾಮಿಕಾ ಕನಿಟ್ಠಾ ಚೇತಿ ಕಮಾ ಸಿಯುಂ. ಅಙ್ಗ ಗಮನತ್ಥೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ, ಅಗ್ಗೇ ಪುರೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವಾ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಞ್ಚ. ತಜ್ಜ ಹಿಂಸಾಯಂ, ತಜ್ಜೇತಿ ಯಾಯ, ಸಾ ತಜ್ಜನೀ, ಯು, ನದಾದಿ. ಮಜ್ಝೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಮಜ್ಝಿಮಾ. ನತ್ಥಿ ನಾಮಮಸ್ಸಾತಿ ಅನಾಮಿಕಾ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ. ಅತಿಸಯೇನ ಖುದ್ದಕಾತಿ ಕನಿಟ್ಠಾ. ಯುವಪ್ಪಾನಂ ಕನ, ಕಣ ವಾ ಇಯಿಟ್ಠೇಸು.

೨೬೭. ತಜ್ಜನ್ಯಾದೀಹಿ ಯುತೇ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೇ ತತೇ ಪಸಾರಿತೇ ಸತಿ ಪದೇಸಾದಿಕಾ ಚತಸ್ಸೋ ಸಞ್ಞಾ ಕಮತೋ ಸಿಯುಂ, ಯಥಾ – ತಜ್ಜನೀಯುತೇ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೇ ತತೇ ಪದೇಸೋ. ದಿಸ ಪೇಕ್ಖನೇ. ಮಜ್ಝಿಮಯುತೇ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೇ ತತೇ ತಾಲೋ, ತಲ ಪತಿಟ್ಠಾಯಂ. ಅನಾಮಿಕಾಸಹಿತೇ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೇ ತತೇ ಗೋಕಣ್ಣೋ, ಗೋಕಣ್ಣಸದಿಸತ್ತಾ, ತಪ್ಪಮಾಣತ್ತಾ ವಾ ಗೋಕಣ್ಣೋ, ಅಥ ವಾ ಗೋಕಣ್ಣೋ ನಾಮ ಏಕೋ ಮಿಗವಿಸೇಸೋ, ತಕ್ಕಣ್ಣಸದಿಸಪ್ಪಮಾಣತ್ತಾ ಗೋಕಣ್ಣೋ, ತಾಲೋ ಚ ಗೋಕಣ್ಣೋ ಚ ತಾಲಗೋಕಣ್ಣಾ. ಲಿಙ್ಗಭೇದಾ ‘‘ತಾಲಗೋಕಣ್ಣವಿದತ್ಥೀ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ, ಕನಿಟ್ಠಾಯುತೇ ಅಙ್ಗುಟ್ಠೇ ತತೇ ವಿದತ್ಥಿ, ವಿತನೋತೀತಿ ವಿತತ್ಥಿ, ವಿತತ್ಥಿ ಏವ ವಿದತ್ಥಿ, ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ,ತಿ, ತಸ್ಸ ಥೋ. ವಿದತ್ಥಿ. ‘‘ಕಮಾ ತತೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ.

ಕುಞ್ಚಿತೋ ಸಙ್ಕೋಚಿತೋ ಪಾಣಿ ಪಸತಾಖ್ಯೋ, ಪಪುಬ್ಬೋ ಸರ ಗತಿಯಂ, ತೋ. ಪಮಾಣಪ್ಪಕರಣತೋ ವಿತತಞ್ಜಲಿಯೇವಾಯಂ ಕವೀಹಿ ಇಚ್ಛಿತೋ. ಸಮ್ಪುಟಞ್ಜಲಿ ಪನಾಯಂ, ಪಸಾರಿತಸಹಿತಾ [ಪಸಾರಿತಸಹಿತತ್ತಾ (ಕ.)] ಯಸ್ಸ ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ಭವನ್ತೀತಿ.

ಕುಞ್ಚಿತೋ ಚ ತತಙ್ಗುಟ್ಠೋ, ಸಪತಾಕೋತಿ ಸಮ್ಮತೋ;

ಪತಾಕೇಹಿ ತು ಹತ್ಥೇಹಿ, ಸಮ್ಪುಟಞ್ಜಲಿ ಇಚ್ಛಿತೋ.

ದೇವತಾನಂ ಗರೂನಞ್ಚ, ಪಿತೂನಞ್ಚೇ’ಚ್ಛಿತೋ ಪುರೇ;

ಅತ್ಥಪ್ಪಕರಣಾದೀಹಿ, ಭೇದೋ ಞೇಯ್ಯೋ ತಹಿಂ ತಹಿಂ.

ಯಥಾ ಜಲಞ್ಜಲಿಂ ದದಾತಿ, ಅಞ್ಜಲಿನಾ ಪಿವತಿ, ದೇವೋಯಂ ಕತಞ್ಜಲಿರಿತಿ. ಪುಟಞ್ಜಲಿಸ್ಸ ವಾ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಇಧ ವಿತತಞ್ಜಲಿಯೇವ.

೨೬೮. ತಿಕಂ ಸಪ್ಪಕೋಟ್ಠೇ ವಿತತಕರೇ. ರಮು ಕೀಳಾಯಂ, ತನೋ, ಮಲೋಪೋ, ರತನಂ, ಮಣಿಬುದ್ಧಾದೀಸು ಚ. ಕುಕ ಆದಾನೇ, ಉ, ದ್ವಿತ್ತಂ. ಹಸ ಧಾತುಮ್ಹಾ ಥೋ, ತೋ ವಾ, ಹತ್ಥೋ, ಹತ್ಥಸಹಿತತ್ತಾ ವಾ ಪಕೋಟ್ಠೋ ಹತ್ಥೋ.

ದ್ವಯಂ ಸಮ್ಪುಟಞ್ಜಲಿಮ್ಹಿ. ಕರಮಯೋ ಪುಟೋ ಕರಪುಟೋ, ಅಞ್ಜ ಬ್ಯತ್ತಿಗತಿಕನ್ತೀಸು, ಅಲಿ, ಅಞ್ಜಲಿ. ಕರಪುಟೋ ಚ ಅಞ್ಜಲಿ ಚೇತಿ ಕರಪುಟಞ್ಜಲೀ.

ದ್ವಯಂ ನಖೇ. ಕರೇ ಜಾಯತಿ ರುಹತೀತಿ ಕರಜೋ. ನತ್ಥಿ ಖಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಏತ್ಥಾತಿ ನಖೋ, ಸಞ್ಞಾಸದ್ದತ್ತಾ ನ ಅತ್ತಂ, ಅವಿಸಯತ್ತಾ ವಾ. ಪುನಬ್ಭವೋ, ಕರರುಹೋ, ನಖರೋತಿಪಿ ನಖಸ್ಸ ನಾಮಾನಿ.

ದ್ವಯಂ ಪುಟಙ್ಗುಲಿಕರೇತಿಖ್ಯಾತೇ ಮುಟ್ಠಿಮ್ಹಿ. ಖಟ ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಣ್ವು, ಖದ ಹಿಂಸಾಯಂ ವಾ, ದಸ್ಸ ಟೋ. ಮು ಬನ್ಧನೇ,ತಿ, ತಸ್ಸ ಠೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ.

೨೬೯. ಪಸ್ಸದ್ವಯವಿತ್ಥತಾ ಪಸ್ಸದ್ವಯೇಪಿ ವಿತತಾ ಪಸಾರಿತಾ ಸಹಕರಾ ಸಪಾಣಯೋ ದ್ವೇ ಬಾಹೂ ಬ್ಯಾಮೋ ನಾಮ, ಬ್ಯಾಮೀಯತೇ ಅನೇನಾತಿ ಬ್ಯಾಮೋ, ವಿಪುಬ್ಬೋ ಯಾಮ ಅಞ್ಛೇ. ಉದ್ಧಂ ಉಪರಿ ತತಾ ವಿತತಾ ಭುಜಾ ಚ ಪೋಸೋ ಚ ತೇಸಂ ಸಮುದಿತಾನಂ ಪಮಾಣಸದಿಸಂ ಪಮಾಣಂ ಯಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಉದ್ಧನ್ತತಭುಜಪೋಸಪ್ಪಮಾಣೇ ಪೋರಿಸಸದ್ದೋ ವತ್ತತಿ. ಭುಜಸದ್ದೇನ ಸಹಕರಾ ಭುಜಾ ಗಯ್ಹತೇ, ಏಕಸ್ಸ ಪಮಾಣಸದ್ದಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಪೋರಿಸಂ. ಪುರಿಸಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥ ಸಕರಭುಜಪುರಿಸಂ ವದತಿ, ತೀಸು, ಯಥಾ – ಪೋರಿಸಂ ಜಲಂ, ಪೋರಿಸೋ ಹತ್ಥೀ, ಪೋರಿಸೀ ಯಟ್ಠಿ.

೨೭೦. ದ್ವಯಂ ಉರಸಿ. ಉಸ ದಾಹೇ, ರೋ, ಸಲೋಪೋ, ಅರ ಗತಿಮ್ಹಿ ವಾ, ಅಸ್ಸುಕಾರೋ. ಹರ ಹರಣೇ, ಯೋ, ರಸ್ಸ ದೋ. ಕೋಳಂ [ಕೋಟ್ಠ (ಕ.)], ಭುಜನ್ತರಂ, ವಕ್ಖೋತಿಪಿ ಉರೋನಾಮಾನಿ. ತಿಕಂ ಉರೋಜೇ. ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ, ತನೋತಿ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಥನೋ, ತಸ್ಸ ಥೋ, ಥನ ದೇವಸದ್ದೇ, ಥನ ಚೋರಿಯೇ ವಾ. ಕುಚ ಸಙ್ಕೋಚನೇ, ಕುಚೋ. ಪಯೋ ಖೀರಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಪಯೋಧರೋ. ಕುಚೋ ಚ ಪಯೋಧರೋ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ.

ಥನಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ಥನಸ್ಸ ಅಗ್ಗೇ ಚೂಚುಕಂ, ನಪುಂಸಕೇ. ‘‘ಚೂಚುಕೋ ಸೋ ಕುಚಾನನ’’ನ್ತಿ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೭೭] ತು ರತನಕೋಸೋ, ಚು ಚವನೇ, ಉಕೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ, ದೀಘೋ ಚ, ಚೂಚುಕಂ, ಚನ್ಚು ಗತಿಯಂ ವಾ, ಉಕೋ, ನಲೋಪೋ, ಅಸ್ಸೂಕಾರೋ, ಚೂಚುಕಂ.

ದ್ವಯಂ ಪಿಟ್ಠೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇ. ಪಿಟ ಸದ್ದಸಙ್ಘಾತೇಸು, ತೋ. ಇತರತ್ರ ತಿ, ಪಿಸು ಸೇಚನೇ ವಾ.

೨೭೧. ತಿಕಂ ತನುಮಜ್ಝೇ. ಮಜ್ಝೇ ಭವೋ ಮಜ್ಝೋ. ಲಗ ಸಙ್ಗೇ, ಅ. ಮಜ್ಝೇ ಭವಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ. ಚತುಕ್ಕಂ ಉದರೇ. ಕುಸ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಛಿ, ಸಸ್ಸ ಚೋ. ಗಹ ಉಪಾದಾನೇ, ಅನಿ, ಈಮ್ಹಿ ಗಹಣೀ, ಗಬ್ಭಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ಧಾರೇತೀತಿ ವಾ ಗಹಣೀ, ಗಬ್ಭಾಸಯಸಞ್ಞಿತೋ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಪ್ಪದೇಸೋ, ತೇಜೋಧಾತುಮ್ಹಿ ಪನ ಯಥಾಭುತ್ತಾಹಾರಸ್ಸ ವಿಪಾಚನವಸೇನ ಗಣ್ಹನತೋ ಅಛಡ್ಡನತೋ ಗಹಣೀ. ಉಪುಬ್ಬೋ ದರ ಗಮನೇ. ಉದರತಿ ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಯು ಯತ್ರಾತಿ ಉದರಂ. ಗು ಸದ್ದೇ, ಅಭೋ, ದ್ವಿತ್ತಾದಿ, ಗಬ್ಭೋ. ಪಿಚಣ್ಡ ಜಠರ ತುನ್ದಾಪ್ಯತ್ರ.

ಕುಚ್ಛಿಸಮ್ಭವೇ ಕುಚ್ಛಿಟ್ಠೇ ಕೋಟ್ಠೋ, ಅನ್ತೋ ಚಾತಿ ಇಮೇ ದ್ವೇ ವತ್ತನ್ತಿ, ಕುಸ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ತೋ, ಠೋ ವಾ. ಅಮ ಗಮನತ್ಥೋ, ತೋ.

೨೭೨. ಚತುಕ್ಕಂ ಕಟಿಯಂ. ಹನಧಾತುಮ್ಹಾ ಯು, ಹಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಹಸ್ಸ ಜೋ, ಹನಸ್ಸ ಘೋ ಚ, ಜಘನಂ. ನಿಚ್ಛಯೇನ ತಮತೀತಿ ನಿತಮ್ಬೋ, ತಮುಧಾತುಮ್ಹಾ ಬೋ. ಸೂ ಪಸವೇ, ಣಿ. ಕಟ ವಸ್ಸಾವರಣೇಸು, ಕಟ್ಯತೇ ಆವರೀಯತೇ ವತ್ಥಾದೀಹಿ ಕಟಿ, ಇ, ಏತೇ ದ್ವೇ ನಾರಿಯಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಜಘನಸದ್ದೇನ ಇತ್ಥಿಕಟಿಯಾ ಅಗ್ಗಭಾಗೋ, ನಿತಮ್ಬಸದ್ದೇನ ಇತ್ಥಿಕಟಿಯಾ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೋ, ಸೇಸದ್ವಯೇನ ಕಟಿಸಾಮಞ್ಞಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ವುತ್ತಞ್ಚ ‘‘ಪಚ್ಛಾ ನಿತಮ್ಬೋ ಥೀಕಟ್ಯಾ, ಜಘನಂ ತು ಪುರೋ ಭವೇ’’ತಿ [ಅಮರ ೧೬.೭೪].

೨೭೩. ಲಿಙ್ಗನ್ತಂ ಲಿಙ್ಗಸಾಮಞ್ಞೇ. ಅಙ್ಗೇ ಸರೀರೇ ಜಾಯತೀತಿ ಅಙ್ಗಜಾತಂ, ಅಙ್ಗಸದ್ದೋ ಸರೀರವಾಚಕೋ, ಅಙ್ಗಮೇತಸ್ಸತ್ಥೀತಿ ಕತ್ವಾ. ರಹಸಿ ಠಾನೇ ಜಾತಂ ಅಙ್ಗಂ ರಹಸ್ಸಙ್ಗಂ, ಸತ್ತಮಿಯಾಲೋಪೋ, ಇಸ್ಸತ್ತಂ, ಸಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ. ವತ್ಥೇನ ಗುಯ್ಹಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವತ್ಥಗುಯ್ಹಂ. ಮಿಹ ಸೇಚನೇ, ಕರಣೇ ಯು, ಮಿಹತಿ ರೇತೋಮುತ್ತಾನಿ ಯೇನಾತಿ ಮೇಹನಂ. ನಿಪುಬ್ಬೋ ಮಿಹ ಸೇಚನೇ, ತೋ, ನಿಮಿತ್ತಂ. ಉತ್ತಮಙ್ಗತ್ತಾ ವರಙ್ಗಂ. ವಜ ಗತಿಯಂ, ಅಸ್ಸೀಕಾರೋ, ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ವಿನಾ ಜಾಯತೀತಿ ವಾ ಬೀಜಂ, ವಿರಹತ್ತಜೋತಕೋ ಹ್ಯೇತ್ಥ ವಿಕಾರೋ. ಫಲ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಯಂ, ಫಲತಿ ಏತೇನ ಪುತ್ತನ್ತಿ ಫಲಂ. ಲಿಙ್ಗತಿ ‘‘ಇತ್ಥೀ, ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ವಿಭಾಗಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯೇನಾತಿ ಲಿಙ್ಗಂ.ಲಿಙ್ಗ ಗಮನೇ, ಲೀನಂ ಅಪಾಕಟಂ ಅಙ್ಗನ್ತಿ ವಾ ಲಿಙ್ಗಂ. ಏತೇಸು ಬೀಜಫಲಸದ್ದಾ ಅಣ್ಡೇಪಿ ವತ್ತನ್ತಿ.

ದ್ವಯಂ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಪಸಿಬ್ಬಕೇ. ಅಮ ಗಮನೇ, ಡೋ, ಅಣಸದ್ದತ್ಥೋ ವಾ, ಡೋ, ಅಡಿ ಅಣ್ಡತ್ಥೇ ವಾ, ತೋ. ಕುಸ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಣೋ. ಅಣ್ಡಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥ ಬೀಜೇಪಿ, ಅಣ್ಡಕೋಸೋತಿ ಸಮುದಿತಮ್ಪಿ ಕೋಸಸ್ಸ ನಾಮಂ, ‘‘ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕಸ್ಸೇವ ಅಣ್ಡಕೋಸಮ್ಹಾ’’ತಿ [ಪಾರಾ. ೧೩, ೧೪] ಹಿ ವುತ್ತಂ, ಅಮರಕೋಸೇಪಿ [ಅಮರಕೋಸೇ ೧೬.೭೬] ಅಣ್ಡಕೋಸೋತಿ ಸಮುದಿತೇನೇವ ನಾಮಂ ವುತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಣ್ಡಸ್ಸ ಬೀಜಸ್ಸ ಕೋಸೋ ಅಣ್ಡಕೋಸೋತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ ಕಾತಬ್ಬೋ.

ದ್ವಯಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಅಙ್ಗಜಾತೇ. ಯು ಮಿಸ್ಸನೇ, ಅಧಿಕರಣೇನಿ, ಯೋನಿ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಪುಮೇ ಚಾಯಂ, ಇತ್ಥೀ ಚ ಪುಮಾ ಚ ಇತ್ಥಿಪುಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಭಜನ್ತಿ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಭಗಂ. ಮಾರಮನ್ದಿರ ಮಾರಕೂಪಾ ಚಾತ್ರ.

೨೭೪-೨೭೫. ತಿಕಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾನಂ ಸಮ್ಭವೇ. ಸುಚಿಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅಸುಚಿ, ಇಕಾರನ್ತೋ, ದ್ವೀಸು, ಸಮ್ಭವಲಿಙ್ಗೋ ವಾ. ಸಂಪುಬ್ಬಾ ಭೂಧಾತುಮ್ಹಾ ಅ. ಸಕ ಸಾಮತ್ಥಿಯಂ, ತೋ, ತಸ್ಸ ಕೋ, ಅಸ್ಸುತ್ತಂ, ಸುಚ ಸೋಕೇ ವಾ, ಕೋ.

ದ್ವಯಂ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ. ಪುನನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಾಯು. ಪೂ ಪವನೇ, ಉ, ಊಸ್ಸಾಯೋ, ಪಯ ಗಮನತ್ಥೋ ವಾ, ಪಯತಿ ವಚ್ಚಮನೇನಾತಿ ಪಾಯು, ಕರಣೇ ಉ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೇ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗೇ ವತ್ತತಿ. ಗುದ ಕೀಳಾಯಂ, ಅ. ಅಪಾನಂಪ್ಯತ್ರ.

ಅಟ್ಠಕಂ ವಚ್ಚೇ. ಗೂಥ ಕರೀಸೋಸ್ಸಗ್ಗೇ, ಗುಪ ಗೋಪನೇ ವಾ, ಥೋ. ಕಿರ ವಿಕಿರಣೇ, ಈಸೋ, ಕರೀಸಂ. ವರ ವರಣಸಮ್ಭತ್ತೀಸು, ಚೋ, ಗೂಥಞ್ಚ ಕರೀಸಞ್ಚ ವಚ್ಚಞ್ಚೇತಿ ದ್ವನ್ದೋ, ತಾನಿ ವಿಕಪ್ಪೇನ ಪುಮೇ ವತ್ತನ್ತಿ, ನಿಚ್ಚಂ ನಪುಂಸಕೇ, ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗತ್ತಂ ತೇಸಂ ಕತ್ಥಚಿಯೇವ, ಸಬ್ಬತ್ರ ನಪುಂಸಕತ್ತಮೇವ ಬಹುಲನ್ತ್ಯತ್ಥೋ. ಮಲ ಚಲನೇ, ಅ, ಮಲ ಧಾರಣೇ ವಾ. ಸಕ ಸತ್ತಿಯಂ, ಸಸ್ಸ ಛೋ. ಉಚ್ಚಾರೀಯತೇ ಜಹ್ಯತೇತಿ ಉಚ್ಚಾರೋ, ಉಪುಬ್ಬೋ ಚರಧಾತು ಚಜನೇ, ಉಕ್ಖಿಪನೇ ಚ ವತ್ತತಿ. ಮಿಹ ಸೇಚನೇ, ಲೋ, ವಣ್ಣವಿಪರಿಯಯೋ, ಳತ್ತಞ್ಚ. ಅವಕರೀಯತೇತಿ ಉಕ್ಕಾರೋ, ಅವಸ್ಸುತ್ತಂ, ಕಿರ ವಿಕ್ಖಿಪನೇ. ಸಮಲಂಪ್ಯತ್ರ. ಸಮು ಉಪಸಮೇ, ಅಲೋ.

ದ್ವಯಂ ಮುತ್ತೇ. ಸು ಸವನೇ, ಸವನಂ ಸನ್ದನಂ, ಚುರಾದಿ, ಣೋ. ಮುಚ ಮೋಚನೇ, ತೋ, ಮುತ್ತ ಪಸ್ಸಾವೇ ವಾ. ಉಚ್ಚತೇ ಕಥೀಯತೇ. ಗೋಮುತ್ತೇ ಗವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿ ಮುತ್ತೇ ಪೂತಿಮುತ್ತಸದ್ದೋ ವತ್ತತಿ. ಅಜ್ಜ ಪವತ್ತಮ್ಪಿ ಹಿ ತಂ ದುಗ್ಗನ್ಧಭಾವೇನ ಪೂತಿಮುತ್ತನ್ತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಥಾ ‘‘ಪೂತಿಕಾಯೋ’’ತಿ. ಅಸ್ಸಾದೀನಂ ಮಲೇ ಛಕಣಸದ್ದೋ, ಸಕ ಸತ್ತಿಯಂ, ಯು, ಸಸ್ಸ ಛೋ.

೨೭೬. ನಾಭಿಯಾ ಅಧೋಭಾಗೋ ವತ್ಥಿ ನಾಮ, ಸೋ ದ್ವೀಸು. ವತ್ಥಿ ಮುತ್ತಪುಟಂ. ‘‘ಮುತ್ತಾಸಯಪುಟೋ ವತ್ಥಿ’’ರಿತಿ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೭೩] ರತನಮಾಲಾ. ವಸತಿ ಮುತ್ತಮೇತ್ಥಾತಿ ವತ್ಥಿ, ವಸ ನಿವಾಸೇ,ತಿ, ತಸ್ಸ ಥೋ, ತ್ಥಿಪಚ್ಚಯೇನ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ. ಉಚ್ಛಙ್ಗಂ ಅಙ್ಕಞ್ಚ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಉಭೋ ಸದ್ದಾ ಪುಮೇ ವತ್ತನ್ತಿ. ಉಸ್ಸಜ್ಜತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಉಚ್ಛಙ್ಗಂ, ಸಜ ಸಙ್ಗೇ, ಸಸ್ಸ ಛೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ. ಅಙ್ಕ ಗಮನತ್ಥೋ, ಅ, ಅಙ್ಕೋ, ಅಥ ವಾ ಅಙ್ಕ ಲಕ್ಖಣೇ, ಅ, ಅಙ್ಕೋ, ‘‘ಉಚ್ಛಙ್ಗಚಿಹನೇಸ್ವ’ಙ್ಕೋ’’ತಿ ಅಮರಕೋಸೇ [ಅಮರ ಕೋಸೇ ೨೩.೪].

ದ್ವಯಂ ಜಾಣೂಪರಿಭಾಗೇ. ಅರ ಗಮನೇ, ಉ, ಅಸ್ಸೂಕಾರೋ. ಸನ್ಜ ಸಙ್ಗೇ, ಆಸಜ್ಜತಿ ವತ್ಥಮತ್ರಾತಿ ಸತ್ಥಿ, ಥಿ. ಊರು ಚ ಸತ್ಥಿ ಚೇತಿ ದ್ವನ್ದೋ, ನಪುಂಸಕೇಪಿ.

ತಿಕಂ ಜಾಣುಮ್ಹಿ, ಊರುನೋ ಪಬ್ಬಂ ಗಣ್ಠಿ ಊರುಪಬ್ಬಂ. ಜನ ಜನನೇ, ಣು. ದ್ವಿತ್ತೇ ಜಣ್ಣು.

೨೭೭. ದ್ವಯಂ ಪಾದಗಣ್ಠಿಮ್ಹಿ. ಗುಪ ರಕ್ಖಣೇ ಫೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ. ಪಾದಸ್ಸ ಗಣ್ಠಿ ಪಾದಗಣ್ಠಿ. ಘುಟಿಕಾಪ್ಯತ್ರ. ಘುಟ ಪರಿವತ್ತನೇ, ಘುಟ್ಯತೇ ಅನೇನೇತಿ ಘುಟಿಕಾ, ಣ್ವು.

ದ್ವಯಂ ಪಾದಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇ ಗೋಪ್ಫಕಸ್ಸಾಧೋ ಭಾಗೇ. ಪುಮೇ ತೂತಿ ತ್ವನ್ತಂ ಲಿಙ್ಗಪದಂ. ಪಸ ಬಾಧನಫುಸನೇಸು,ತಿ, ತಸ್ಸ ಣೋ, ಸಸ್ಸ ಹೋ, ವಣ್ಣವಿಪರಿಯಯೋ, ಣಿಪಚ್ಚಯೇನ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ. ಸಕಾರವಣ್ಣಾಗಮೇ ವುದ್ಧಿಯಞ್ಚ ಪಾಸಣ್ಹಿ. ಏಲಿಪ್ಯತ್ರ, ಇಲ ಗತಿಯಂ,ತಿ, ತಲೋಪೋ.

ದ್ವಯಂ ಪಾದಗ್ಗೇ. ಪಾದಸ್ಸ ಅಗ್ಗಂ ಪಾದಗ್ಗಂ. ಪಕಟ್ಠಂ ಪದಂ ಪಪದನ್ತಿ ಕಮ್ಮಧಾರಯೋ. ‘‘ಪಪದೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಿಕಂ ಪಾದೇ. ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಣೋ, ಪಜ್ಜತೇತಿ ಪಾದೋ. ಪಜ್ಜತೇ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ಅ. ಚರಮ್ಹಾ ಕರಣೇ ಯು, ಚರಣಂ, ಇದಂ ಪುಮೇ ವಿಕಪ್ಪೇನ, ನಿಚ್ಚಂ ನಪುಂಸಕೇ. ಅಙ್ಘಿಪ್ಯತ್ರ, ಅಹಿ ಗತಿಯಂ. ಇ, ಹಸ್ಸ ಘೋ.

೨೭೮. ದ್ವಯಂ ಹತ್ಥಾದ್ಯವಯವೇ. ಅಙ್ಗಿ ಗತ್ಯತ್ಥೋ, ಅ. ಅವಪುಬ್ಬೋ ಯು ಮಿಸ್ಸನೇ, ಅ. ಪತೀಕೋ, ಅಪಘನೋಪ್ಯತ್ರ. ಪತಿಪುಬ್ಬಾ ಇಮ್ಹಾ ಕೋ. ಅಪಪುಬ್ಬಾ ಹನಿಮ್ಹಾ ಅ, ಘನಾದೇಸೋ ಚ.

ದ್ವಯಂ ಪಸ್ಸಟ್ಠಿಮ್ಹಿ. ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ಸು, ಳಿಕಾರವಣ್ಣಾಗಮೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ, ಪಸ್ಸ ಫೋ. ಅಳಾಗಮೇ ಫಾಸುಕಾ. ‘‘ಪಾಸುಳಿಕಾ, ಪಾಸುಕಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಫುಸ ಸಮ್ಫಸ್ಸೇತಿಪಿ ಧಾತು, ತದಾ ಉಪಚ್ಚಯಾದಿ.

ದ್ವಯಂ ಅಟ್ಠಿಮತ್ತೇ. ಅಸು ಖೇಪನೇ, ಇ, ಸಸ್ಸ ಟ್ಠೋ, ಅಟ್ಠಿ, ಇದಂ ಪಣ್ಡಕೇ ನಪುಂಸಕೇ ವತ್ತತಿ. ಧಾ ಧಾರಣೇ, ತು, ಇತ್ಥೀ. ಕೀಕಸಂ, ಕುಲ್ಲಂಪ್ಯತ್ರ. ಗಲಸ್ಸ ಕಣ್ಠಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಿಮನ್ತೇ ಜಾತಮಟ್ಠಿ ಗಲನ್ತಟ್ಠಿ. ಅಕ ಗಮನೇ, ಖೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಕೋ.

೨೭೯-೨೮೦. ದ್ವಯಂ ಸಿರಸೋಟ್ಠಿಖಣ್ಡೇ. ಸಮುದಿತೇ ತು ಕರೋಟಿ, ಇತ್ಥೀ [ಅಮರ ೧೬.೬೯]. ಕಪು ಸಾಮತ್ಥಿಯೇ, ಅರೋ, ಕಂ ಸೀಸಂ ಪಾಲೇತೀತಿ ವಾ ಕಪ್ಪರೋ, ರಸ್ಸೋ, ಲಸ್ಸ ರತ್ತಞ್ಚ. ಕಂ ಪಾಲಯತೀತಿ, ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ಣೋ. ‘‘ಸಿರೋಟ್ಠಿಮ್ಹಿ ಕಪಾಲೋ’ಥೀ, ಘಟಾದಿಸಕಲೇಪಿಚೇ’’ತಿ ರುದ್ದೋ [ಚಿನ್ತಾಮಣಿಟೀಕಾ ೧೬.೬೮]. ಕಪಾಲೋ ಅಥೀತಿ [ಅನಿತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ] ಛೇದೋ. ಕಪಾಲಸದ್ದೋ ವಿಕಪ್ಪೇನ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗೋ. ಕಡಿ ಛೇದೇ, ಅರೋ. ಮಹತೀ ಸಿರಾ ಮಹಾಸಿರಾ, ಸಿರಾತಿ ಚ. ಸಿ ಬನ್ಧನೇ, ರೋ.

ತಿಕಂ ಸುಸಿರವತ್ಯಂ ವಾಯುವಹನ್ತಸಿರಾಯಂ. ತಿವಿಧಾ ಹಿ ಕಾಯಸಿರಾ ಏಕಾ ವಾಯುವಹಾ, ಅಪರಾ ಸುತ್ತಮಿವಾಟ್ಠಿಬನ್ಧಿನೀ, ಅಞ್ಞಾ ಆಹಾರವಾಹಿನೀ ಅನ್ತಖ್ಯಾ. ತತ್ರ ತತಿಯೇನ ಪಠಮಾ, ಪಠಮದುತಿಯೇಹಿ ದುತಿಯಾ ಚ ದೀಪಿತಾ, ತತಿಯಾ ಪನ ಪರತೋ ವಕ್ಖತಿ. ನಹ ಬನ್ಧನೇ, ಅರು. ಸಿ ಬನ್ಧನೇ, ರೋ. ಧಮ ಸದ್ದೇ, ಯು. ನದಾದಿ, ಅನಿ ವಾ, ಧಮನೀ.

ತತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ರಸಗ್ಗಸಾ’’ತ್ಯಾದಿ. ರಸಂ ಗಸತೀತಿ ರಸಗ್ಗಸಾ, ಗಸ ಅದನೇ. ರಸಂ ಹರತಿ ನೇತೀತಿ ರಸಹರಣೀ, ಯು, ನದಾದಿ.

ತಿಕಂ ಮಂಸೇ. ಮನ ಞಾಣೇ, ಸೋ. ಮಿಸ ಸದ್ದೇ, ಆಪುಬ್ಬೋ ಆಮಸನೇ ವಾ. ಪಿಸ ಅವಯವೇ, ತೋ. ಪಲಲಂ, ಕಬ್ಬಂಪ್ಯತ್ರ.

ದ್ವಯಂ ಆತಪಾದಿನಾ ಸುಕ್ಖಮಂಸೇ. ತಿಲಿಙ್ಗಕನ್ತೂತಿ ತ್ವನ್ತಂ ಲಿಙ್ಗಪದಂ. ವಲ, ವಲ್ಲ ಸಂವರಣೇ, ಊರೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಆ, ವಲ್ಲೂರಾ. ಉದ್ಧಂ ತತ್ತಂ ಉತ್ತತ್ತಂ. ತಪ ಸನ್ತಾಪೇ, ತೋ.