೩. ಪಠಮಹತ್ಥಕಸುತ್ತಂ

೨೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಅಗ್ಗಾಳವೇ ಚೇತಿಯೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸತ್ತಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಹತ್ಥಕಂ ಆಳವಕಂ ಧಾರೇಥ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ? ಸದ್ಧೋ ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಸೀಲವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಹಿರೀಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಓತ್ತಪ್ಪೀ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಬಹುಸ್ಸುತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಚಾಗವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಪಞ್ಞವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಹತ್ಥಕಂ ಆಳವಕಂ ಧಾರೇಥಾ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಹತ್ಥಕಸ್ಸ ಆಳವಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ ಯೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಹತ್ಥಕಂ ಆಳವಕಂ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸತ್ತಹಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ? ‘ಸದ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಸೀಲವಾ…ಪೇ… ಹಿರಿಮಾ… ಓತ್ತಪ್ಪೀ… ಬಹುಸ್ಸುತೋ… ಚಾಗವಾ… ಪಞ್ಞವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ’ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ತಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಚ್ಚಿತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ನ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹೇತ್ಥ, ಆವುಸೋ, ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಯದೇತ್ಥ ನ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಹತ್ಥಕಸ್ಸ ಆಳವಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಹತ್ಥಕಸ್ಸ ಆಳವಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಹತ್ಥಕಂ ಆಳವಕಂ ಏತದವಚಂ – ‘ಸತ್ತಹಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ. ಕತಮೇಹಿ ಸತ್ತಹಿ? ಸದ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ; ಸೀಲವಾ…ಪೇ… ಹಿರಿಮಾ… ಓತ್ತಪ್ಪೀ… ಬಹುಸ್ಸುತೋ… ಚಾಗವಾ… ಪಞ್ಞವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಆವುಸೋ, ಸತ್ತಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ’ತಿ.

‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಹತ್ಥಕೋ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಕಚ್ಚಿತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ನ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’ತಿ? ‘ನ ಹೇತ್ಥ, ಆವುಸೋ, ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’ತಿ. ‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಯದೇತ್ಥ ನ ಕೋಚಿ ಗಿಹೀ ಅಹೋಸಿ ಓದಾತವಸನೋ’’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಕುಲಪುತ್ತೋ. ಸನ್ತೇಯೇವ ಅತ್ತನಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇ ನ ಇಚ್ಛತಿ ಪರೇಹಿ ಞಾಯಮಾನೇ [ಪಞ್ಞಾಪಯಮಾನೇ (ಕ.)]. ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಇಮಿನಾಪಿ ಅಟ್ಠಮೇನ ಅಚ್ಛರಿಯೇನ ಅಬ್ಭುತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಹತ್ಥಕಂ ಆಳವಕಂ ಧಾರೇಹಿ, ಯದಿದಂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.