೬. ಉಮ್ಮಗ್ಗಸುತ್ತಂ

೧೮೬. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಕೇನ ಲೋಕೋ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ [ಉಮ್ಮಙ್ಗೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ [ಕಲ್ಯಾಣಾ (ಕ.)] ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಕೇನ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಕೇನ ಲೋಕೋ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಚಿತ್ತೇನ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಬಹೂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ [ಬಹು ಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಯಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ (ಕ.)] – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಾ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ. ಚತುಪ್ಪದಾಯ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ಅತ್ತಹಿತಪರಹಿತಉಭಯಹಿತಸಬ್ಬಲೋಕಹಿತಮೇವ ಚಿನ್ತಯಮಾನೋ ಚಿನ್ತೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.