(೧೯) ೪. ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೋ

೧. ಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತಂ

೧೮೧. ‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಠಾನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ದೂರೇಪಾತೀ ಚ, ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಚ, ಮಹತೋ ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಠಾನಕುಸಲೋ ಚ ಹೋತಿ, ದೂರೇಪಾತೀ ಚ, ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಚ, ಮಹತೋ ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಠಾನಕುಸಲೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಠಾನಕುಸಲೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದೂರೇಪಾತೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದೂರೇಪಾತೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮಹತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮಹನ್ತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಕ್ಖನ್ಧಂ ಪದಾಲೇತಾ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮಹತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಪಾಟಿಭೋಗಸುತ್ತಂ

೧೮೨. [ಕಥಾ. ೬೨೪] ‘‘ಚತುನ್ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ? ‘ಜರಾಧಮ್ಮಂ ಮಾ ಜೀರೀ’ತಿ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮಂ ಮಾ ಬ್ಯಾಧಿಯೀ’ತಿ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ‘ಮರಣಧಮ್ಮಂ ಮಾ ಮೀಯೀ’ತಿ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ; ‘ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅತ್ತನಾ ಕತಾನಿ ಪಾಪಕಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾನಿ ಪೋನೋಭವಿಕಾನಿ ಸದರಾನಿ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಾನಿ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಿಕಾನಿ, ತೇಸಂ ವಿಪಾಕೋ ಮಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೀ’ತಿ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಪಾಟಿಭೋಗೋ – ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮಾರೋ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಾ ಕೋಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸುತಸುತ್ತಂ

೧೮೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ [ಏವಂದಿಟ್ಠೀ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ದಿಟ್ಠಂ ಭಾಸತಿ – ಏವಂ ಮೇ ದಿಟ್ಠನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ತತೋ ದೋಸೋ; ಯೋ ಕೋಚಿ ಸುತಂ ಭಾಸತಿ – ಏವಂ ಮೇ ಸುತನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ತತೋ ದೋಸೋ; ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುತಂ ಭಾಸತಿ – ಏವಂ ಮೇ ಮುತನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ತತೋ ದೋಸೋ; ಯೋ ಕೋಚಿ ವಿಞ್ಞಾತಂ ಭಾಸತಿ – ಏವಂ ಮೇ ವಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ, ನತ್ಥಿ ತತೋ ದೋಸೋ’’’ತಿ.

‘‘ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ದಿಟ್ಠಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನ ಪನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ದಿಟ್ಠಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ಸುತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನ ಪನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ಸುತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ಮುತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನ ಪನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ಮುತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ; ನ ಪನಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಿಟ್ಠಂ ಭಾಸತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಿಟ್ಠಂ ಅಭಾಸತೋ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸುತಂ ಭಾಸತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಸುತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸುತಂ ಅಭಾಸತೋ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಸುತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮುತಂ ಭಾಸತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಮುತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮುತಂ ಅಭಾಸತೋ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಮುತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಯಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಞ್ಞಾತಂ ಭಾಸತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾತಂ ನ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಞ್ಞಾತಂ ಅಭಾಸತೋ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾತಂ ಭಾಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅಭಯಸುತ್ತಂ

೧೮೪. ಅಥ ಖೋ ಜಾಣುಸ್ಸೋಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಜಾಣುಸ್ಸೋಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ನತ್ಥಿ ಯೋ ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸಾ’’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ; ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ ಅವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ಅವಿಗತಪೇಮೋ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ಅವಿಗತತಣ್ಹೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಪಿಯಾ ವತ ಮಂ ಕಾಮಾ ಜಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಿಯೇ ಚಾಹಂ ಕಾಮೇ ಜಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ, ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕಾಯೇ ಅವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ ಅವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ಅವಿಗತಪೇಮೋ ಅವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ಅವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ಅವಿಗತತಣ್ಹೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಪಿಯೋ ವತ ಮಂ ಕಾಯೋ ಜಹಿಸ್ಸತಿ, ಪಿಯಞ್ಚಾಹಂ ಕಾಯಂ ಜಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ, ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಕತಕಲ್ಯಾಣೋ ಹೋತಿ ಅಕತಕುಸಲೋ ಅಕತಭೀರುತ್ತಾಣೋ ಕತಪಾಪೋ ಕತಲುದ್ದೋ ಕತಕಿಬ್ಬಿಸೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಕತಂ ವತ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಅಕತಂ ಕುಸಲಂ, ಅಕತಂ ಭೀರುತ್ತಾಣಂ; ಕತಂ ಪಾಪಂ, ಕತಂ ಲುದ್ದಂ, ಕತಂ ಕಿಬ್ಬಿಸಂ. ಯಾವತಾ, ಭೋ, ಅಕತಕಲ್ಯಾಣಾನಂ ಅಕತಕುಸಲಾನಂ ಅಕತಭೀರುತ್ತಾಣಾನಂ ಕತಪಾಪಾನಂ ಕತಲುದ್ದಾನಂ ಕತಕಿಬ್ಬಿಸಾನಂ ಗತಿ ತಂ ಗತಿಂ ಪೇಚ್ಚ ಗಚ್ಛಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ, ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕಙ್ಖೀ ಹೋತಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೀ ಅನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಕಙ್ಖೀ ವತಮ್ಹಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೀ ಅನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ’ತಿ. ಸೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ, ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಭಾಯತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತ್ತಾರೋ ಮರಣಧಮ್ಮಾ ಸಮಾನಾ ಭಾಯನ್ತಿ, ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ ವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ವಿಗತಪೇಮೋ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ವಿಗತತಣ್ಹೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಪಿಯಾ ವತ ಮಂ ಕಾಮಾ ಜಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಿಯೇ ಚಾಹಂ ಕಾಮೇ ಜಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ನ ಸೋಚತಿ ನ ಕಿಲಮತಿ ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕಾಯೇ ವೀತರಾಗೋ ಹೋತಿ ವಿಗತಚ್ಛನ್ದೋ ವಿಗತಪೇಮೋ ವಿಗತಪಿಪಾಸೋ ವಿಗತಪರಿಳಾಹೋ ವಿಗತತಣ್ಹೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಪಿಯೋ ವತ ಮಂ ಕಾಯೋ ಜಹಿಸ್ಸತಿ, ಪಿಯಞ್ಚಾಹಂ ಕಾಯಂ ಜಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ನ ಸೋಚತಿ ನ ಕಿಲಮತಿ ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಕತಪಾಪೋ ಹೋತಿ ಅಕತಲುದ್ದೋ ಅಕತಕಿಬ್ಬಿಸೋ ಕತಕಲ್ಯಾಣೋ ಕತಕುಸಲೋ ಕತಭೀರುತ್ತಾಣೋ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಕತಂ ವತ ಮೇ ಪಾಪಂ, ಅಕತಂ ಲುದ್ದಂ, ಅಕತಂ ಕಿಬ್ಬಿಸಂ; ಕತಂ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಕತಂ ಕುಸಲಂ, ಕತಂ ಭೀರುತ್ತಾಣಂ. ಯಾವತಾ, ಭೋ, ಅಕತಪಾಪಾನಂ ಅಕತಲುದ್ದಾನಂ ಅಕತಕಿಬ್ಬಿಸಾನಂ ಕತಕಲ್ಯಾಣಾನಂ ಕತಕುಸಲಾನಂ ಕತಭೀರುತ್ತಾಣಾನಂ ಗತಿ ತಂ ಗತಿಂ ಪೇಚ್ಚ ಗಚ್ಛಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ನ ಸೋಚತಿ ನ ಕಿಲಮತಿ ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಕಙ್ಖೀ ಹೋತಿ ಅವಿಚಿಕಿಚ್ಛೀ ನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ. ತಮೇನಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಗಾಳ್ಹೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ಫುಸತಿ. ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞತರೇನ ಗಾಳ್ಹೇನ ರೋಗಾತಙ್ಕೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಅಕಙ್ಖೀ ವತಮ್ಹಿ ಅವಿಚಿಕಿಚ್ಛೀ ನಿಟ್ಠಙ್ಗತೋ ಸದ್ಧಮ್ಮೇ’ತಿ. ಸೋ ನ ಸೋಚತಿ ನ ಕಿಲಮತಿ ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ನ ಭಾಯತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಮರಣಸ್ಸ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತ್ತಾರೋ ಮರಣಧಮ್ಮಾ ಸಮಾನಾ ನ ಭಾಯನ್ತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ ಮರಣಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೮೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಸಿಪ್ಪಿನಿಕಾತೀರೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೇ ಪಟಿವಸನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ಅನ್ನಭಾರೋ ವರಧರೋ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಚ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಸಿಪ್ಪಿನಿಕಾತೀರೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನಿ, ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ, ಕಾ ಚ ಪನ ವೋ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನಿ, ಇತಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನೀ’’’ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನಿ ಮಯಾ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದಿತಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಸಬ್ಬೇ ಪಾಣಾ ಅವಜ್ಝಾ’ತಿ. ಇತಿ ವದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಚ್ಚಂ ಆಹ, ನೋ ಮುಸಾ. ಸೋ ತೇನ ನ ಸಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸದಿಸೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಹೀನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ. ಅಪಿ ಚ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಂ ತದಭಿಞ್ಞಾಯ ಪಾಣಾನಂಯೇವ ಅನುದ್ದಯಾಯ [ತದಭಿಞ್ಞಾಯ ಅನುದಯಾಯ (ಕ.)] ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ದುಕ್ಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾ’ತಿ. ಇತಿ ವದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಚ್ಚಮಾಹ, ನೋ ಮುಸಾ. ಸೋ ತೇನ ನ ಸಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸದಿಸೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಹೀನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ. ಅಪಿ ಚ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಂ ತದಭಿಞ್ಞಾಯ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಸಬ್ಬೇ ಭವಾ ಅನಿಚ್ಚಾ…ಪೇ… ಭವಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಏವಮಾಹ – ‘ನಾಹಂ ಕ್ವಚನಿ [ಕ್ವಚನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಕಸ್ಸಚಿ ಕಿಞ್ಚನತಸ್ಮಿಂ ನ ಚ ಮಮ ಕ್ವಚನಿ ಕತ್ಥಚಿ ಕಿಞ್ಚನತತ್ಥೀ’ತಿ. ಇತಿ ವದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಚ್ಚಂ ಆಹ, ನೋ ಮುಸಾ. ಸೋ ತೇನ ನ ಸಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸೇಯ್ಯೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಸದಿಸೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ನ ಹೀನೋಹಮಸ್ಮೀತಿ ಮಞ್ಞತಿ. ಅಪಿ ಚ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಸಚ್ಚಂ ತದಭಿಞ್ಞಾಯ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಂಯೇವ ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಚ್ಚಾನಿ ಮಯಾ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದಿತಾನೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಉಮ್ಮಗ್ಗಸುತ್ತಂ

೧೮೬. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಕೇನ ಲೋಕೋ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ [ಉಮ್ಮಙ್ಗೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ [ಕಲ್ಯಾಣಾ (ಕ.)] ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಕೇನ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಕೇನ ಲೋಕೋ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಕಸ್ಸ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಚಿತ್ತೇನ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಲೋಕೋ ನೀಯತಿ, ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಕಸ್ಸತಿ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಸ್ಸ ವಸಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಬಹೂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ [ಬಹು ಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಯಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ (ಕ.)] – ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಾ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲಂ. ಚತುಪ್ಪದಾಯ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಧಮ್ಮಧರೋತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖುನೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ; ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಸುತಂ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉತ್ತರಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಪುಚ್ಛಿ – ‘‘‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ಭಿಕ್ಖು! ಭದ್ದಕೋ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಉಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಭದ್ದಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ, ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪರಿಪುಚ್ಛಾ. ಏವಞ್ಹಿ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಪುಚ್ಛಸಿ – ‘ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ ಅತ್ತಹಿತಪರಹಿತಉಭಯಹಿತಸಬ್ಬಲೋಕಹಿತಮೇವ ಚಿನ್ತಯಮಾನೋ ಚಿನ್ತೇತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ವಸ್ಸಕಾರಸುತ್ತಂ

೧೮೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಜಾನೇಯ್ಯ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ – ‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಜಾನೇಯ್ಯ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ – ‘ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಟ್ಠಾನಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಜಾನೇಯ್ಯ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ – ‘ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ. ‘‘ಜಾನೇಯ್ಯ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ – ‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ, ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ – ‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಟ್ಠಾನಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಏಕಮಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಮಯಂ ತೋದೇಯ್ಯಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪರಿಸತಿ ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇನ್ತಿ – ‘ಬಾಲೋ ಅಯಂ ರಾಜಾ ಏಳೇಯ್ಯೋ ಸಮಣೇ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಸಮಣೇ ಚ ಪನ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಯದಿದಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಇಮೇಪಿ ರಞ್ಞೋ ಏಳೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಕಾ ಬಾಲಾ – ಯಮಕೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲೋ [ಪುಗ್ಗಲೋ (ಕ.)] ಉಗ್ಗೋ ನಾವಿನ್ದಕೀ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸೋ, ಯೇ ಸಮಣೇ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ, ಸಮಣೇ ಚ ಪನ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸುದಂ ತೋದೇಯ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ನೇತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಭೋನ್ತೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ರಾಜಾ ಏಳೇಯ್ಯೋ ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇಹಿ ಅಲಮತ್ಥದಸತರೋ’ತಿ? ‘ಏವಂ, ಭೋ, ಪಣ್ಡಿತೋ ರಾಜಾ ಏಳೇಯ್ಯೋ ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇಹಿ ಅಲಮತ್ಥದಸತರೋ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಸಮಣೋ ರಾಮಪುತ್ತೋ ರಞ್ಞಾ ಏಳೇಯ್ಯೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಪಣ್ಡಿತತರೋ ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇನ ಅಲಮತ್ಥದಸತರೋ, ತಸ್ಮಾ ರಾಜಾ ಏಳೇಯ್ಯೋ ಸಮಣೇ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ಸಮಣೇ ಚ ಪನ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋತಿ, ಯದಿದಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಭೋನ್ತೋ, ಪಣ್ಡಿತಾ ರಞ್ಞೋ ಏಳೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಕಾ – ಯಮಕೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲೋ ಉಗ್ಗೋ ನಾವಿನ್ದಕೀ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸೋ, ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇಹಿ ಅಲಮತ್ಥದಸತರಾತಿ? ‘ಏವಂ, ಭೋ, ಪಣ್ಡಿತಾ ರಞ್ಞೋ ಏಳೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಕಾ – ಯಮಕೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲೋ ಉಗ್ಗೋ ನಾವಿನ್ದಕೀ ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸೋ, ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇಹಿ ಅಲಮತ್ಥದಸತರಾ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಮಾ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಸಮಣೋ ರಾಮಪುತ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ಏಳೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಕೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತತರೋ ಕರಣೀಯಾಧಿಕರಣೀಯೇಸು ವಚನೀಯಾಧಿವಚನೀಯೇಸು ಅಲಮತ್ಥದಸತರೇಹಿ ಅಲಮತ್ಥದಸತರೋ, ತಸ್ಮಾ ರಞ್ಞೋ ಏಳೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪರಿಹಾರಕಾ ಸಮಣೇ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನಾ; ಸಮಣೇ ಚ ಪನ ರಾಮಪುತ್ತೇ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ, ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ – ‘ಅಟ್ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಟ್ಠಾನಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವನ್ತಿ. ಏತಮ್ಪಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ಜಾನೇಯ್ಯ – ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಅಯಂ ಭವ’ನ್ತಿ. ಹನ್ದ ಚ ದಾನಿ ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಗಚ್ಛಾಮ. ಬಹುಕಿಚ್ಚಾ ಮಯಂ ಬಹುಕರಣೀಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ವಸ್ಸಕಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಗಧಮಹಾಮತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಉಪಕಸುತ್ತಂ

೧೮೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ಅಥ ಖೋ ಉಪಕೋ ಮಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಉಪಕೋ ಮಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇತಿ, ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇನ್ತೋ ಸಬ್ಬೋ ಸೋ [ಸಬ್ಬಸೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನ ಉಪಪಾದೇತಿ. ಅನುಪಪಾದೇನ್ತೋ ಗಾರಯ್ಹೋ ಹೋತಿ ಉಪವಜ್ಜೋ’’’ತಿ. ‘‘ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ಚೇ, ಉಪಕ, ವತ್ತೇತಿ ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇನ್ತೋ ನ ಉಪಪಾದೇತಿ, ಅನುಪಪಾದೇನ್ತೋ ಗಾರಯ್ಹೋ ಹೋತಿ ಉಪವಜ್ಜೋ. ತ್ವಂ ಖೋ, ಉಪಕ, ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇಸಿ, ಪರೂಪಾರಮ್ಭಂ ವತ್ತೇನ್ತೋ ನ ಉಪಪಾದೇಸಿ, ಅನುಪಪಾದೇನ್ತೋ ಗಾರಯ್ಹೋ ಹೋಸಿ ಉಪವಜ್ಜೋ’’ತಿ. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಉಮ್ಮುಜ್ಜಮಾನಕಂಯೇವ ಮಹತಾ ಪಾಸೇನ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಉಮ್ಮುಜ್ಜಮಾನಕೋಯೇವ ಭಗವತಾ ಮಹತಾ ವಾದಪಾಸೇನ [ಮಹತಾ ಪಾಸೇನ (ಕ.)] ಬದ್ಧೋ’’ತಿ.

‘‘ಇದಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ ಖೋ, ಉಪಕ, ಮಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಪದಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ – ಇತಿಪಿದಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ. ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ಅಕುಸಲಂ ಪಹಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಖೋ, ಉಪಕ, ಮಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಪದಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ – ಇತಿಪಿದಂ ಅಕುಸಲಂ ಪಹಾತಬ್ಬನ್ತಿ.

‘‘ಇದಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಖೋ, ಉಪಕ, ಮಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಪದಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ – ಇತಿಪಿದಂ ಕುಸಲನ್ತಿ. ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಖೋ, ಉಪಕ, ಮಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಪದಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಅಪರಿಮಾಣಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ – ಇತಿಪಿದಂ ಕುಸಲಂ ಭಾವೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಉಪಕೋ ಮಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ವೇದೇಹಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ರಞ್ಞೋ ಮಾಗಧಸ್ಸ ಅಜಾತಸತ್ತುಸ್ಸ ವೇದೇಹಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ಮಾಗಧೋ ಅಜಾತಸತ್ತು ವೇದೇಹಿಪುತ್ತೋ ಕುಪಿತೋ ಅನತ್ತಮನೋ ಉಪಕಂ ಮಣ್ಡಿಕಾಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಾವ ಧಂಸೀ ವತಾಯಂ ಲೋಣಕಾರದಾರಕೋ ಯಾವ ಮುಖರೋ ಯಾವ ಪಗಬ್ಬೋ ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಆಸಾದೇತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸತಿ; ಅಪೇಹಿ ತ್ವಂ, ಉಪಕ, ವಿನಸ್ಸ, ಮಾ ತಂ ಅದ್ದಸ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಸುತ್ತಂ

೧೮೯. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಕಾಯೇನ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ; ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ; ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಚಕ್ಖುನಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ; ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಕಾಯೇನ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ? ಅಟ್ಠ ವಿಮೋಕ್ಖಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯೇನ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ? ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯೋ.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಚಕ್ಖುನಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ? ಸತ್ತಾನಂ ಚುತೂಪಪಾತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಕ್ಖುನಾ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯೋ.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ? ಆಸವಾನಂ ಖಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಞಾಯ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಚ್ಛಿಕರಣೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಉಪೋಸಥಸುತ್ತಂ

೧೯೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅನುವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ –

‘‘ಅಪಲಾಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ ನಿಪ್ಪಲಾಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ ಸುದ್ಧಾ ಸಾರೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ತಥಾರೂಪೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ತಥಾರೂಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ. ಯಥಾರೂಪಾ ಪರಿಸಾ ದುಲ್ಲಭಾ ದಸ್ಸನಾಯಪಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ತಥಾರೂಪೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ತಥಾರೂಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ. ಯಥಾರೂಪಾ ಪರಿಸಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಪಾಹುನೇಯ್ಯಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯಾ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ತಥಾರೂಪೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ತಥಾರೂಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ. ಯಥಾರೂಪಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಅಪ್ಪಂ ದಿನ್ನಂ ಬಹು ಹೋತಿ ಬಹು ದಿನ್ನಂ ಬಹುತರಂ, ತಥಾರೂಪೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, ತಥಾರೂಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ. ಯಥಾರೂಪಂ ಪರಿಸಂ ಅಲಂ ಯೋಜನಗಣನಾನಿಪಿ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತುಂ ಅಪಿ ಪುಟೋಸೇನಾಪಿ, ತಥಾರೂಪೋ ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ, (ತಥಾರೂಪಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ) [( ) ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ].

‘‘ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ದೇವಪ್ಪತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ; ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ಪತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ; ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ; ಸನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ ಅರಿಯಪ್ಪತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದೇವಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ; ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ದೇವಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಬ್ರಹ್ಮಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾ… ಮುದಿತಾ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಬ್ರಹ್ಮಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಿಯಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೋ [ಯೋಧಾಜೀವವಗ್ಗೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚತುತ್ಥೋ.