៥. និសីទនសន្ថតសិក្ខាបទំ

៥៦៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, តេមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. នម្ហិ កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេនា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ,’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា នាស្សុធ កោចិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន. តេន ខោ បន សមយេន សាវត្ថិយា សង្ឃេន កតិកា កតា ហោតិ – ‘‘ឥច្ឆតាវុសោ, ភគវា តេមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. ន ភគវា កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន. យោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ សោ បាចិត្តិយំ ទេសាបេតព្ពោ’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបសេនោ វង្គន្តបុត្តោ, សបរិសោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. អាចិណ្ណំ ខោ បនេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ អាគន្តុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ បដិសម្មោទិតុំ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ ឧបសេនំ វង្គន្តបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ វោ, ឧបសេន, ខមនីយំ កច្ចិ យាបនីយំ, កច្ចិត្ថ អប្បកិលមថេន អទ្ធានំ អាគតា’’តិ? ‘‘ខមនីយំ, ភគវា, យាបនីយំ, ភគវា. អប្បកិលមថេន ច មយំ, ភន្តេ, អទ្ធានំ អាគតា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ ឧបសេនស្ស វង្គន្តបុត្តស្ស សទ្ធិវិហារិកោ ភិក្ខុ ភគវតោ អវិទូរេ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘មនាបានិ តេ, ភិក្ខុ, បំសុកូលានី’’តិ? ‘‘ន ខោ មេ, ភន្តេ, មនាបានិ បំសុកូលានី’’តិ. ‘‘កិស្ស បន ត្វំ, ភិក្ខុ, បំសុកូលិកោ’’តិ? ‘‘ឧបជ្ឈាយោ មេ, ភន្តេ, បំសុកូលិកោ. ឯវំ អហម្បិ បំសុកូលិកោ’’តិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ ឧបសេនំ វង្គន្តបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘បាសាទិកា ខោ ត្យាយំ, ឧបសេន, បរិសា. កថំ ត្វំ, ឧបសេន, បរិសំ វិនេសី’’តិ? ‘‘យោ មំ, ភន្តេ, ឧបសម្បទំ យាចតិ តមហំ [តាហំ (ក.)] ឯវំ វទាមិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, អារញ្ញិកោ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ. សចេ ត្វម្បិ អារញ្ញិកោ ភវិស្សសិ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ, ឯវាហំ តំ ឧបសម្បាទេស្សាមី’តិ. សចេ មេ បដិស្សុណាតិ ឧបសម្បាទេមិ, នោ ចេ មេ បដិស្សុណាតិ ន ឧបសម្បាទេមិ. យោ មំ និស្សយំ យាចតិ តមហំ [តាហំ (ក.)] ឯវំ វទាមិ – ‘អហំ ខោ, អាវុសោ, អារញ្ញិកោ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ. សចេ ត្វម្បិ អារញ្ញិកោ ភវិស្សសិ បិណ្ឌបាតិកោ បំសុកូលិកោ, ឯវាហំ តេ និស្សយំ ទស្សាមី’តិ. សចេ មេ បដិស្សុណាតិ និស្សយំ ទេមិ, នោ ចេ មេ បដិស្សុណាតិ ន និស្សយំ ទេមិ. ឯវំ ខោ អហំ, ភន្តេ, បរិសំ វិនេមី’’តិ.

‘‘សាធុ សាធុ, ឧបសេន. សាធុ ខោ ត្វំ, ឧបសេន, បរិសំ វិនេសិ. ជានាសិ បន ត្វំ, ឧបសេន, សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិក’’ន្តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ភន្តេ, ជានាមិ សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិក’’ន្តិ. ‘‘សាវត្ថិយា ខោ, ឧបសេន, សង្ឃេន កតិកា កតា – ‘ឥច្ឆតាវុសោ, ភគវា តេមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. ន ភគវា កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន. យោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ សោ បាចិត្តិយំ ទេសាបេតព្ពោ’តិ. ‘‘បញ្ញាយិស្សតិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា សង្ឃោ សកាយ កតិកាយ, ន មយំ អបញ្ញត្តំ បញ្ញបេស្សាម បញ្ញត្តំ វា ន សមុច្ឆិន្ទិស្សាម, យថាបញ្ញត្តេសុ សិក្ខាបទេសុ សមាទាយ វត្តិស្សាមា’’តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, ឧបសេន, អបញ្ញត្តំ ន បញ្ញបេតព្ពំ, បញ្ញត្តំ វា ន សមុច្ឆិន្ទិតព្ពំ, យថាបញ្ញត្តេសុ សិក្ខាបទេសុ សមាទាយ វត្តិតព្ពំ. អនុជានាមិ, ឧបសេន, យេ តេ ភិក្ខូ អារញ្ញិកា បិណ្ឌបាតិកា បំសុកូលិកា យថាសុខំ មំ ទស្សនាយ ឧបសង្កមន្តូ’’តិ.

៥៦៦. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ពហិទ្វារកោដ្ឋកេ ឋិតា ហោន្តិ – ‘‘មយំ អាយស្មន្តំ ឧបសេនំ វង្គន្តបុត្តំ បាចិត្តិយំ ទេសាបេស្សាមា’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបសេនោ វង្គន្តបុត្តោ សបរិសោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបសេនំ វង្គន្តបុត្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ជានាសិ ត្វំ, អាវុសោ ឧបសេន, សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិក’’ន្តិ. ‘‘ភគវាបិ មំ, អាវុសោ, ឯវមាហ – ‘ជានាសិ បន ត្វំ, ឧបសេន, សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិក’ន្តិ? ន ខោ អហំ, ភន្តេ, ជានាមិ សាវត្ថិយា សង្ឃស្ស កតិក’’ន្តិ. ‘‘សាវត្ថិយា ខោ, ឧបសេន, សង្ឃេន កតិកា កតា – ឥច្ឆតាវុសោ, ភគវា តេមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. ន ភគវា កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន. យោ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ សោ បាចិត្តិយំ ទេសាបេតព្ពោ’’តិ. ‘‘បញ្ញាយិស្សតិ, ភន្តេ, សាវត្ថិយា សង្ឃោ សកាយ កតិកាយ, ន មយំ អបញ្ញត្តំ បញ្ញបេស្សាម បញ្ញត្តំ វា ន សមុច្ឆិន្ទិស្សាម, យថាបញ្ញត្តេសុ សិក្ខាបទេសុ សមាទាយ វត្តិស្សាមាតិ. អនុញ្ញាតាវុសោ, ភគវតា – ‘យេ តេ ភិក្ខូ អារញ្ញិកា បិណ្ឌបាតិកា បំសុកូលិកា យថាសុខំ មំ ទស្សនាយ ឧបសង្កមន្តូ’’’តិ.

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ – ‘‘សច្ចំ ខោ អាយស្មា ឧបសេនោ អាហ – ‘ន អបញ្ញត្តំ បញ្ញបេតព្ពំ, បញ្ញត្តំ វា ន សមុច្ឆិន្ទិតព្ពំ, យថាបញ្ញត្តេសុ សិក្ខាបទេសុ សមាទាយ វត្តិតព្ព’’’ន្តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ – ‘‘អនុញ្ញាតា កិរ ភគវតា – ‘យេ តេ ភិក្ខូ អារញ្ញិកា បិណ្ឌបាតិកា បំសុកូលិកា យថាសុខំ មំ ទស្សនាយ ឧបសង្កមន្តូ’’’តិ. តេ ភគវន្តំ ទស្សនំ បិហេន្តា [ទស្សនាយ បិហយមានា (ស្យា.)] សន្ថតានិ ឧជ្ឈិត្វា អារញ្ញិកង្គំ បិណ្ឌបាតិកង្គំ បំសុកូលិកង្គំ សមាទិយិំសុ. អថ ខោ ភគវា សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ អទ្ទស សន្ថតានិ តហំ តហំ ឧជ្ឈិតានិ. បស្សិត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កស្សិមានិ, ភិក្ខវេ, សន្ថតានិ តហំ តហំ ឧជ្ឈិតានី’’តិ? អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ,…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥៦៧. ‘‘និសីទនសន្ថតំ បន ភិក្ខុនា ការយមានេន បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិ អាទាតព្ពា ទុព្ពណ្ណករណាយ, អនាទា ចេ ភិក្ខុ បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ នវំ និសីទនសន្ថតំ ការាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥៦៨. និសីទនំ នាម សទសំ វុច្ចតិ.

សន្ថតំ នាម សន្ថរិត្វា កតំ ហោតិ អវាយិមំ.

ការយមានេនាតិ ករោន្តោ វា ការាបេន្តោ វា.

បុរាណសន្ថតំ នាម សកិំ និវត្ថម្បិ សកិំ បារុតម្បិ.

សាមន្តា សុគតវិទត្ថិ អាទាតព្ពា ទុព្ពណ្ណករណាយាតិ ថិរភាវាយ វដ្ដំ វា ចតុរស្សំ វា ឆិន្ទិត្វា ឯកទេសេ វា សន្ថរិតព្ពំ វិជដេត្វា វា សន្ថរិតព្ពំ.

អនាទា ចេ ភិក្ខុ បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិន្តិ អនាទិយិត្វា បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ នវំ និសីទនសន្ថតំ ករោតិ វា ការាបេតិ វា, បយោគេ ទុក្កដំ, បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, និសីទនសន្ថតំ អនាទិយិត្វា បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ ការាបិតំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥៦៩. អត្តនា វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អត្តនា វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. បរេហិ វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. បរេហិ វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

អញ្ញស្សត្ថាយ ករោតិ វា ការាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៥៧០. អនាបត្តិ – បុរាណសន្ថតស្ស សាមន្តា សុគតវិទត្ថិំ អាទិយិត្វា ករោតិ, អលភន្តោ ថោកតរំ អាទិយិត្វា ករោតិ, អលភន្តោ អនាទិយិត្វា ករោតិ, អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតិ, វិតានំ វា ភូមត្ថរណំ វា សាណិបាការំ វា ភិសិំ វា ពិព្ពោហនំ វា ករោតិ, ឧម្មត្តកស្ស អាទិកម្មិកស្សាតិ.

និសីទនសន្ថតសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.