៤. និស្សគ្គិយកណ្ឌំ

១. ចីវរវគ្គោ

១. បឋមកថិនសិក្ខាបទំ

ឥមេ ខោ បនាយស្មន្តោ តិំស និស្សគ្គិយា បាចិត្តិយា

ធម្មា ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តិ.

៤៥៩. តេនេ សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ គោតមកេ ចេតិយេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតា ភិក្ខូនំ តិចីវរំ អនុញ្ញាតំ ហោតិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា តិចីវរំ អនុញ្ញាត’’ន្តិ អញ្ញេនេវ តិចីវរេន គាមំ បវិសន្តិ, អញ្ញេន តិចីវរេន អារាមេ អច្ឆន្តិ, អញ្ញេន តិចីវរេន នហានំ ឱតរន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អតិរេកចីវរំ ធារេស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អតិរេកចីវរំ ធារេថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, អតិរេកចីវរំ ធារេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៦០. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អតិរេកចីវរំ ធារេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៤៦១. [មហាវ. ៣៤៧] តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ អានន្ទស្ស អតិរេកចីវរំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. អាយស្មា ច អានន្ទោ តំ ចីវរំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ទាតុកាមោ ហោតិ. អាយស្មា ច សារិបុត្តោ សាកេតេ វិហរតិ. អថ ខោ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ – ‘ន អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ព’ន្តិ. ឥទញ្ច មេ អតិរេកចីវរំ ឧប្បន្នំ. អហញ្ចិមំ ចីវរំ អាយស្មតោ សារិបុត្តស្ស ទាតុកាមោ. អាយស្មា ច សារិបុត្តោ សាកេតេ វិហរតិ. កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘កីវចិរំ បនានន្ទ, សារិបុត្តោ អាគច្ឆិស្សតី’’តិ? ‘‘នវមំ វា, ភគវា, ទិវសំ ទសមំ វា’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៦២. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ភិក្ខុនា ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ពំ. តំ អតិក្កាមយតោ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៤៦៣. និដ្ឋិតចីវរស្មិន្តិ ភិក្ខុនោ ចីវរំ កតំ វា ហោតិ នដ្ឋំ វា វិនដ្ឋំ វា ទឌ្ឍំ វា ចីវរាសា វា ឧបច្ឆិន្នា.

ឧព្ភតស្មិំ កថិនេតិ អដ្ឋន្នំ មាតិកានំ អញ្ញតរាយ មាតិកាយ ឧព្ភតំ ហោតិ, សង្ឃេន វា អន្តរា ឧព្ភតំ ហោតិ.

ទសាហបរមន្តិ ទសាហបរមតា ធារេតព្ពំ.

អតិរេកចីវរំ នាម អនធិដ្ឋិតំ អវិកប្បិតំ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ, វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

តំ អតិក្កាមយតោ និស្សគ្គិយំ ហោតី [ហោតីតិ ឥទំ បទំ សព្ពបោត្ថកេសុ អត្ថិ, សិក្ខាបទេ បន នត្ថិ, ឯវមុបរិបិ] តិ ឯកាទសេ អរុណុគ្គមនេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ. តេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ ទសាហាតិក្កន្តំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋចីវរំ ទាតព្ពំ.

៤៦៤. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥទំ ចីវរំ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ និស្សគ្គិយំ សង្ឃស្ស និស្សដ្ឋំ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥមំ ចីវរំ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទទេយ្យា’’តិ.

៤៦៥. តេន ភិក្ខុនា សម្ពហុលេ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្សុ វចនីយា – ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ ទសាហាតិក្កន្តំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ អាយស្មន្តានំ និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋចីវរំ ទាតព្ពំ.

៤៦៦. ‘‘សុណន្តុ មេ អាយស្មន្តា. ឥទំ ចីវរំ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ និស្សគ្គិយំ អាយស្មន្តានំ និស្សដ្ឋំ. យទាយស្មន្តានំ បត្តកល្លំ, អាយស្មន្តា ឥមំ ចីវរំ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ទទេយ្យុ’’ន្តិ.

៤៦៧. តេន ភិក្ខុនា ឯកំ ភិក្ខុំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘‘ឥទំ មេ, អាវុសោ, ចីវរំ ទសាហាតិក្កន្តំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ អាយស្មតោ និស្សជ្ជាមី’’តិ. និស្សជ្ជិត្វា អាបត្តិ ទេសេតព្ពា. តេន ភិក្ខុនា អាបត្តិ បដិគ្គហេតព្ពា. និស្សដ្ឋចីវរំ ទាតព្ពំ – ‘‘ឥមំ ចីវរំ អាយស្មតោ ទម្មី’’តិ.

៤៦៨. ទសាហាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. ទសាហាតិក្កន្តេ វេមតិកោ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. ទសាហាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អនធិដ្ឋិតេ អធិដ្ឋិតសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិកប្បិតេ វិកប្បិតសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិស្សជ្ជិតេ វិស្សជ្ជិតសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អនដ្ឋេ នដ្ឋសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិនដ្ឋេ វិនដ្ឋសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អទឌ្ឍេ ទឌ្ឍសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អវិលុត្តេ វិលុត្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

និស្សគ្គិយំ ចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទសាហានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទសាហានតិក្កន្តេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទសាហានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៤៦៩. អនាបត្តិ អន្តោទសាហំ អធិដ្ឋេតិ, វិកប្បេតិ, វិស្សជ្ជេតិ, នស្សតិ, វិនស្សតិ, ឌយ្ហតិ, អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តិ, វិស្សាសំ គណ្ហន្តិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

៤៧០. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ និស្សដ្ឋចីវរំ ន ទេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, និស្សដ្ឋចីវរំ ន ទាតព្ពំ. យោ ន ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

កថិនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បឋមំ.

២. ឧទោសិតសិក្ខាបទំ

៤៧១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តិ. តានិ ចីវរានិ ចិរំ និក្ខិត្តានិ កណ្ណកិតានិ ហោន្តិ. តានិ ភិក្ខូ ឱតាបេន្តិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ តេ ភិក្ខូ តានិ ចីវរានិ ឱតាបេន្តេ. ទិស្វាន យេន តេ ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘កស្សិមានិ, អាវុសោ, ចីវរានិ កណ្ណកិតានី’’តិ? អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អាយស្មា អានន្ទោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ តេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា ភិក្ខូនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៧២. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ភិក្ខុនា ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ ឯករត្តម្បិ ចេ ភិក្ខុ តិចីវរេន វិប្បវសេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៤៧៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ កោសម្ពិយំ គិលានោ ហោតិ. ញាតកា តស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសុំ – ‘‘អាគច្ឆតុ ភទន្តោ, មយំ, ឧបដ្ឋហិស្សាមា’’តិ. ភិក្ខូបិ ឯវមាហំសុ – ‘‘គច្ឆាវុសោ, ញាតកា តំ ឧបដ្ឋហិស្សន្តី’’តិ. សោ ឯវមាហ – ‘‘ភគវតាវុសោ, សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ – ‘ន តិចីវរេន វិប្បវសិតព្ព’ន្តិ. អហញ្ចម្ហិ គិលានោ. ន សក្កោមិ តិចីវរំ អាទាយ បក្កមិតុំ. នាហំ គមិស្សាមី’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានស្ស ភិក្ខុនោ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ ទាតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ទាតព្ពា. តេន គិលានេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, គិលានោ. ន សក្កោមិ តិចីវរំ អាទាយ បក្កមិតុំ. សោហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ យាចាមី’តិ. ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា. តតិយម្បិ យាចិតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៤៧៤. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ. ន សក្កោតិ តិចីវរំ អាទាយ បក្កមិតុំ. សោ សង្ឃំ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ យាចតិ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ ទទេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ គិលានោ. ន សក្កោតិ តិចីវរំ អាទាយ បក្កមិតុំ. សោ សង្ឃំ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ យាចតិ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិំ ទេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិយា ទានំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទិន្នា សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ តិចីវរេន អវិប្បវាសសម្មុតិ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៧៥. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ភិក្ខុនា ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ ឯករត្តម្បិ ចេ ភិក្ខុ តិចីវរេន វិប្បវសេយ្យ, អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៤៧៦. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិន្តិ ភិក្ខុនោ ចីវរំ កតំ វា ហោតិ នដ្ឋំ វា វិនដ្ឋំ វា ទឌ្ឍំ វា ចីវរាសា វា ឧបច្ឆិន្នា.

ឧព្ភតស្មិំ កថិនេតិ អដ្ឋន្នំ មាតិកានំ អញ្ញតរាយ មាតិកាយ ឧព្ភតំ ហោតិ, សង្ឃេន វា អន្តរា ឧព្ភតំ ហោតិ.

ឯករត្តម្បិ ចេ ភិក្ខុ តិចីវរេន វិប្បវសេយ្យាតិ សង្ឃាដិយា វា ឧត្តរាសង្គេន វា អន្តរវាសកេន វា.

អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយាតិ ឋបេត្វា ភិក្ខុសម្មុតិំ.

និស្សគ្គិយំ ហោតីតិ សហ អរុណុគ្គមនា [អរុណុគ្គមនេន (សី. ស្យា.)] និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ រត្តិវិប្បវុត្ថំ [រត្តិំ វិប្បវុត្ថំ (សី.)] អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៤៧៧. គាមោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. និវេសនំ ឯកូបចារំ នានូបចារំ. ឧទោសិតោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. អដ្ដោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. មាឡោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. បាសាទោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. ហម្មិយំ ឯកូបចារំ នានូបចារំ. នាវា ឯកូបចារា នានូបចារា. សត្ថោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. ខេត្តំ ឯកូបចារំ នានូបចារំ. ធញ្ញករណំ ឯកូបចារំ នានូបចារំ. អារាមោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. វិហារោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ. រុក្ខមូលំ ឯកូបចារំ នានូបចារំ. អជ្ឈោកាសោ ឯកូបចារោ នានូបចារោ.

៤៧៨. គាមោ ឯកូបចារោ នាម ឯកកុលស្ស គាមោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. អន្តោគាមេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោគាមេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ ឃរេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ ឃរេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៧៩. នានាកុលស្ស គាមោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. យស្មិំ ឃរេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ ឃរេ វត្ថព្ពំ សភាយេ វា ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. សភាយំ គច្ឆន្តេន ហត្ថបាសេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សភាយេ វា វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. សភាយេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សភាយេ វា វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ ឃរេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ ឃរេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨០. ឯកកុលស្ស និវេសនំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. អន្តោនិវេសនេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោនិវេសនេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨១. នានាកុលស្ស និវេសនំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨២. ឯកកុលស្ស ឧទោសិតោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. អន្តោឧទោសិតេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោឧទោសិតេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៣. នានាកុលស្ស ឧទោសិតោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៤. ឯកកុលស្ស អដ្ដោ ហោតិ, អន្តោអដ្ដេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោអដ្ដេ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស អដ្ដោ ហោតិ, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៥. ឯកកុលស្ស មាឡោ ហោតិ, អន្តោមាឡេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោមាឡេ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស មាឡោ ហោតិ នានាគព្ភា នានាឱវរកា, យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៦. ឯកកុលស្ស បាសាទោ ហោតិ, អន្តោបាសាទេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោបាសាទេ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស បាសាទោ ហោតិ, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៧. ឯកកុលស្ស ហម្មិយំ ហោតិ. អន្តោហម្មិយេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោហម្មិយេ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស ហម្មិយំ ហោតិ, នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ គព្ភេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ គព្ភេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៨. ឯកកុលស្ស នាវា ហោតិ. អន្តោនាវាយ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោនាវាយ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស នាវា ហោតិ នានាគព្ភា នានាឱវរកា. យស្មិំ ឱវរកេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ ឱវរកេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៨៩. ឯកកុលស្ស សត្ថោ ហោតិ. សត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា បុរតោ វា បច្ឆតោ វា សត្តព្ភន្តរា ន វិជហិតព្ពា, បស្សតោ អព្ភន្តរំ ន វិជហិតព្ពំ. នានាកុលស្ស សត្ថោ ហោតិ, សត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៩០. ឯកកុលស្ស ខេត្តំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច. អន្តោខេត្តេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោខេត្តេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ. នានាកុលស្ស ខេត្តំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច. អន្តោខេត្តេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា ទ្វារមូលេ វា វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៩១. ឯកកុលស្ស ធញ្ញករណំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច. អន្តោធញ្ញករណេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោធញ្ញករណេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ. នានាកុលស្ស ធញ្ញករណំ ហោតិ បរិក្ខិត្តញ្ច. អន្តោធញ្ញករណេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា ទ្វារមូលេ វា វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តំ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៩២. ឯកកុលស្ស អារាមោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. អន្តោអារាមេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោអារាមេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ. នានាកុលស្ស អារាមោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. អន្តោអារាមេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា ទ្វារមូលេ វា វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៩៣. ឯកកុលស្ស វិហារោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. អន្តោវិហារេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោវិហារេ វត្ថព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ វិហារេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ វិហារេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. នានាកុលស្ស វិហារោ ហោតិ បរិក្ខិត្តោ ច. យស្មិំ វិហារេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ វិហារេ វត្ថព្ពំ ទ្វារមូលេ វា, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ. អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ, យស្មិំ វិហារេ ចីវរំ និក្ខិត្តំ ហោតិ តស្មិំ វិហារេ វត្ថព្ពំ, ហត្ថបាសា វា ន វិជហិតព្ពំ.

៤៩៤. ឯកកុលស្ស រុក្ខមូលំ ហោតិ, យំ មជ្ឈន្ហិកេ កាលេ សមន្តា ឆាយា ផរតិ, អន្តោឆាយាយ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា អន្តោឆាយាយ វត្ថព្ពំ. នានាកុលស្ស រុក្ខមូលំ ហោតិ, ហត្ថបាសា ន វិជហិតព្ពំ.

អជ្ឈោកាសោ ឯកូបចារោ នាម អគាមកេ អរញ្ញេ សមន្តា សត្តព្ភន្តរា ឯកូបចារោ, តតោ បរំ នានូបចារោ.

៤៩៥. វិប្បវុត្ថេ វិប្បវុត្ថសញ្ញី អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. វិប្បវុត្ថេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. វិប្បវុត្ថេ អវិប្បវុត្ថសញ្ញី, អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អប្បច្ចុទ្ធដេ បច្ចុទ្ធដសញ្ញី…បេ… អវិស្សជ្ជិតេ វិស្សជ្ជិតសញ្ញី… អនដ្ឋេ នដ្ឋសញ្ញី… អវិនដ្ឋេ វិនដ្ឋសញ្ញី… អទឌ្ឍេ ទឌ្ឍសញ្ញី…បេ… អវិលុត្តេ វិលុត្តសញ្ញី, អញ្ញត្រ ភិក្ខុសម្មុតិយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

និស្សគ្គិយំ ចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អវិប្បវុត្ថេ វិប្បវុត្ថសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អវិប្បវុត្ថេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អវិប្បវុត្ថេ អវិប្បវុត្ថសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៤៩៦. អនាបត្តិ អន្តោអរុណេ បច្ចុទ្ធរតិ, វិស្សជ្ជេតិ, នស្សតិ, វិនស្សតិ, ឌយ្ហតិ, អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តិ, វិស្សាសំ គណ្ហន្តិ, ភិក្ខុសម្មុតិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឧទោសិតសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទុតិយំ.

៣. តតិយកថិនសិក្ខាបទំ

៤៩៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. តស្ស តំ ចីវរំ កយិរមានំ នប្បហោតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជតិ. អទ្ទសា ខោ ភគវា សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ តំ ភិក្ខុំ តំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជន្តំ. ទិស្វាន យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, ភិក្ខុ, ឥមំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជសី’’តិ? ‘‘ឥទំ មេ, ភន្តេ, អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ. កយិរមានំ នប្បហោតិ. តេនាហំ ឥមំ ចីវរំ ឧស្សាបេត្វា បុនប្បុនំ វិមជ្ជាមី’’តិ. ‘‘អត្ថិ បន តេ, ភិក្ខុ, ចីវរបច្ចាសា’’តិ? ‘‘អត្ថិ, ភគវា’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា, ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរបច្ចាសា និក្ខិបិតុ’’ន្តិ.

៤៩៨. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា អនុញ្ញាតំ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា ចីវរបច្ចាសា និក្ខិបិតុ’’ន្តិ អកាលចីវរានិ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបន្តិ. តានិ ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តិ. អទ្ទសា ខោ អាយស្មា អានន្ទោ សេនាសនចារិកំ អាហិណ្ឌន្តោ តានិ ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តេ. ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កស្សិមានិ, អាវុសោ, ចីវរានិ ចីវរវំសេ ភណ្ឌិកាពទ្ធានិ តិដ្ឋន្តី’’តិ? ‘‘អម្ហាកំ, អាវុសោ, អកាលចីវរានិ ចីវរបច្ចាសា និក្ខិត្តានី’’តិ. ‘‘កីវចិរំ បនាវុសោ, ឥមានិ ចីវរានិ និក្ខិត្តានី’’តិ? ‘‘អតិរេកមាសំ, អាវុសោ’’តិ. អាយស្មា អានន្ទោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបិស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ តេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា អកាលចីវរំ បដិគ្គហេត្វា អតិរេកមាសំ និក្ខិបិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៩៩. ‘‘និដ្ឋិតចីវរស្មិំ ភិក្ខុនា ឧព្ភតស្មិំ កថិនេ ភិក្ខុនោ បនេវ អកាលចីវរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, អាកង្ខមានេន ភិក្ខុនា បដិគ្គហេតព្ពំ. បដិគ្គហេត្វា ខិប្បមេវ ការេតព្ពំ. នោចស្ស បារិបូរិ, មាសបរមំ តេន ភិក្ខុនា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពំ ឩនស្ស បារិបូរិយា សតិយា បច្ចាសាយ. តតោ ចេ ឧត្តរិ [ឧត្តរិំ (សី. ស្យា.)] និក្ខិបេយ្យ, សតិយាបិ បច្ចាសាយ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥០០. និដ្ឋិតចីវរស្មិន្តិ ភិក្ខុនោ ចីវរំ កតំ វា ហោតិ នដ្ឋំ វា វិនដ្ឋំ វា ទឌ្ឍំ វា ចីវរាសា វា ឧបច្ឆិន្នា.

ឧព្ភតស្មិំ កថិនេតិ អដ្ឋន្នំ មាតិកានំ អញ្ញតរាយ មាតិកាយ ឧព្ភតំ ហោតិ, សង្ឃេន វា អន្តរា ឧព្ភតំ ហោតិ.

អកាលចីវរំ នាម អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសមាសេ ឧប្បន្នំ, អត្ថតេ កថិនេ សត្តមាសេ ឧប្បន្នំ, កាលេបិ អាទិស្ស ទិន្នំ, ឯតំ អកាលចីវរំ នាម.

ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ ឧប្បជ្ជេយ្យ សង្ឃតោ វា គណតោ វា ញាតិតោ វា មិត្តតោ វា បំសុកូលំ វា អត្តនោ វា ធនេន.

អាកង្ខមានេនាតិ ឥច្ឆមានេន បដិគ្គហេតព្ពំ.

បដិគ្គហេត្វា ខិប្បមេវ ការេតព្ពន្តិ ទសាហា ការេតព្ពំ.

នោ ចស្ស បារិបូរីតិ កយិរមានំ នប្បហោតិ.

មាសបរមំ តេន ភិក្ខុនា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពន្តិ មាសបរមតា និក្ខិបិតព្ពំ.

ឩនស្ស បារិបូរិយាតិ ឩនស្ស បារិបូរត្ថាយ.

សតិយា បច្ចាសាយាតិ បច្ចាសា ហោតិ សង្ឃតោ វា គណតោ វា ញាតិតោ វា មិត្តតោ វា បំសុកូលំ វា អត្តនោ វា ធនេន.

តតោ ចេ ឧត្តរិ និក្ខិបេយ្យ សតិយាបិ បច្ចាសាយាតិ តទហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ. ទ្វីហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ. តីហុប្បន្នេ មូលចីវរេ…បេ… ចតូហុប្បន្នេ… បញ្ចាហុប្បន្នេ… ឆាហុប្បន្នេ… សត្តាហុប្បន្នេ… អដ្ឋាហុប្បន្នេ … នវាហុប្បន្នេ… ទសាហុប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ. ឯកាទសេ ឧប្បន្នេ…បេ… ទ្វាទសេ ឧប្បន្នេ… តេរសេ ឧប្បន្នេ… ចុទ្ទសេ ឧប្បន្នេ… បន្នរសេ ឧប្បន្នេ… សោឡសេ ឧប្បន្នេ… សត្តរសេ ឧប្បន្នេ… អដ្ឋារសេ ឧប្បន្នេ… ឯកូនវីសេ ឧប្បន្នេ… វីសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ទសាហា ការេតព្ពំ. ឯកវីសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, នវាហា ការេតព្ពំ. ទ្វាវីសេ ឧប្បន្នេ…បេ… តេវីសេ ឧប្បន្នេ… ចតុវីសេ ឧប្បន្នេ… បញ្ចវីសេ ឧប្បន្នេ… ឆព្ពីសេ ឧប្បន្នេ… សត្តវីសេ ឧប្បន្នេ… អដ្ឋវីសេ ឧប្បន្នេ… ឯកូនតិំសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, ឯកាហំ ការេតព្ពំ… តិំសេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, តទហេវ អធិដ្ឋាតព្ពំ វិកប្បេតព្ពំ វិស្សជ្ជេតព្ពំ. នោ ចេ អធិដ្ឋេយ្យ វា វិកប្បេយ្យ វា វិស្សជ្ជេយ្យ វា, ឯកតិំសេ អរុណុគ្គមនេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, អកាលចីវរំ មាសាតិក្កន្តំ និស្សគ្គិយំ, ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

វិសភាគេ ឧប្បន្នេ មូលចីវរេ បច្ចាសាចីវរំ ឧប្បជ្ជតិ, រត្តិយោ ច សេសា ហោន្តិ, ន អកាមា ការេតព្ពំ.

៥០១. មាសាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. មាសាតិក្កន្តេ វេមតិកោ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. មាសាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អនធិដ្ឋិតេ អធិដ្ឋិតសញ្ញី…បេ… អវិកប្បិតេ វិកប្បិតសញ្ញី… អវិស្សជ្ជិតេ វិស្សជ្ជិតសញ្ញី… អនដ្ឋេ នដ្ឋសញ្ញី… អវិនដ្ឋេ វិនដ្ឋសញ្ញី… អទឌ្ឍេ ទឌ្ឍសញ្ញី… អវិលុត្តេ វិលុត្តសញ្ញី, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

និស្សគ្គិយំ ចីវរំ អនិស្សជ្ជិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មាសានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មាសានតិក្កន្តេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មាសានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥០២. អនាបត្តិ អន្តោមាសេ អធិដ្ឋេតិ, វិកប្បេតិ, វិស្សជ្ជេតិ, នស្សតិ, វិនស្សតិ, ឌយ្ហតិ, អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តិ, វិស្សាសំ គណ្ហន្តិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

តតិយកថិនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៤. បុរាណចីវរសិក្ខាបទំ

៥០៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ ឧទាយិស្ស បុរាណទុតិយិកា ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោតិ. សា អាយស្មតោ ឧទាយិស្ស សន្តិកេ អភិក្ខណំ អាគច្ឆតិ. អាយស្មាបិ ឧទាយី តស្សា ភិក្ខុនិយា សន្តិកេ អភិក្ខណំ គច្ឆតិ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី តស្សា ភិក្ខុនិយា សន្តិកេ ភត្តវិស្សគ្គំ ករោតិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន សា ភិក្ខុនី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តស្សា ភិក្ខុនិយា បុរតោ អង្គជាតំ វិវរិត្វា អាសនេ និសីទិ. សាបិ ខោ ភិក្ខុនី អាយស្មតោ ឧទាយិស្ស បុរតោ អង្គជាតំ វិវរិត្វា អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី សារត្តោ តស្សា ភិក្ខុនិយា អង្គជាតំ ឧបនិជ្ឈាយិ. តស្ស អសុចិ មុច្ចិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, ភគិនិ, ឧទកំ អាហរ, អន្តរវាសកំ ធោវិស្សាមី’’តិ. ‘‘អាហរយ្យ, អហមេវ ធោវិស្សាមី’’តិ តំ អសុចិំ ឯកទេសំ មុខេន អគ្គហេសិ ឯកទេសំ អង្គជាតេ បក្ខិបិ. សា តេន គព្ភំ គណ្ហិ. ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘អព្រហ្មចារិនី អយំ ភិក្ខុនី, គព្ភិនី’’តិ. ‘‘នាហំ, អយ្យេ, អព្រហ្មចារិនី’’តិ ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យោ ឧទាយី ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧទាយី ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧទាយិ, ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតិកា តេ, ឧទាយិ, អញ្ញាតិកា’’តិ? ‘‘អញ្ញាតិកា, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា បាសាទិកំ វា អបាសាទិកំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥០៤. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា បុរាណចីវរំ ធោវាបេយ្យ វា រជាបេយ្យ វា អាកោដាបេយ្យ វា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥០៥. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតិកា នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធា.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

បុរាណចីវរំ នាម សកិំ និវត្ថម្បិ សកិំ បារុតម្បិ.

ធោវាតិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធោតំ និស្សគ្គិយំ ហោតិ. រជាតិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រត្តំ និស្សគ្គិយំ ហោតិ. អាកោដេហីតិ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សកិំ បាណិប្បហារំ វា មុគ្គរប្បហារំ វា ទិន្នេ និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, បុរាណចីវរំ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ធោវាបិតំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥០៦. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ ធោវាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ ធោវាបេតិ រជាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ ធោវាបេតិ អាកោដាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ ធោវាបេតិ រជាបេតិ អាកោដាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទ្វិន្នំ ទុក្កដានំ.

អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ រជាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ រជាបេតិ អាកោដាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ រជាបេតិ ធោវាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ រជាបេតិ អាកោដាបេតិ ធោវាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទ្វិន្នំ ទុក្កដានំ.

អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ អាកោដាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ អាកោដាបេតិ ធោវាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ អាកោដាបេតិ រជាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី បុរាណចីវរំ អាកោដាបេតិ ធោវាបេតិ រជាបេតិ, និស្សគ្គិយេន អាបត្តិ ទ្វិន្នំ ទុក្កដានំ.

អញ្ញាតិកាយ វេមតិកោ…បេ… អញ្ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី…បេ… អញ្ញស្ស បុរាណចីវរំ ធោវាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. និសីទនបច្ចត្ថរណំ ធោវាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ធោវាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥០៧. អនាបត្តិ ញាតិកាយ ធោវន្តិយា អញ្ញាតិកា ទុតិយា ហោតិ, អវុត្តា ធោវតិ, អបរិភុត្តំ ធោវាបេតិ, ចីវរំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បរិក្ខារំ ធោវាបេតិ, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បុរាណចីវរសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.

៥. ចីវរបដិគ្គហណសិក្ខាបទំ

៥០៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី សាវត្ថិយំ វិហរតិ. អថ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សាវត្ថិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. សាវត្ថិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តា យេន អន្ធវនំ តេនុបសង្កមិ ទិវាវិហារាយ. អន្ធវនំ អជ្ឈោគាហេត្វា អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសីទិ. តេន ខោ បន សមយេន ចោរា កតកម្មា គាវិំ វធិត្វា មំសំ គហេត្វា អន្ធវនំ បវិសិំសុ. អទ្ទសា ខោ ចោរគាមណិកោ ឧប្បលវណ្ណំ ភិក្ខុនិំ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ ទិវាវិហារំ និសិន្នំ. ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘សចេ មេ បុត្តភាតុកា បស្សិស្សន្តិ វិហេឋិស្សន្តិ ឥមំ ភិក្ខុនិ’’ន្តិ អញ្ញេន មគ្គេន អគមាសិ. អថ ខោ សោ ចោរគាមណិកោ មំសេ បក្កេ វរមំសានិ គហេត្វា បណ្ណបុដំ [បណ្ណេន បុដំ (ស្យា.)] ពន្ធិត្វា ឧប្បលវណ្ណាយ ភិក្ខុនិយា អវិទូរេ រុក្ខេ អាលគ្គេត្វា – ‘‘យោ បស្សតិ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ទិន្នំយេវ ហរតូ’’តិ, វត្វា បក្កាមិ. អស្សោសិ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី សមាធិម្ហា វុដ្ឋហិត្វា តស្ស ចោរគាមណិកស្ស ឥមំ វាចំ ភាសមានស្ស. អថ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី តំ មំសំ គហេត្វា ឧបស្សយំ អគមាសិ. អថ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន តំ មំសំ សម្បាទេត្វា ឧត្តរាសង្គេន ភណ្ឌិកំ ពន្ធិត្វា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា វេឡុវនេ បច្ចុដ្ឋាសិ [បច្ចុបដ្ឋាសិ (?)].

តេន ខោ បន សមយេន ភគវា គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋោ ហោតិ. អាយស្មា ឧទាយី ឱហិយ្យកោ ហោតិ វិហារបាលោ. អថ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី យេនាយស្មា ឧទាយី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘កហំ, ភន្តេ, ភគវា’’តិ? ‘‘បវិដ្ឋោ, ភគិនិ, ភគវា គាមំ បិណ្ឌាយា’’តិ. ‘‘ឥមំ, ភន្តេ, មំសំ ភគវតោ ទេហី’’តិ. ‘‘សន្តប្បិតោ តយា, ភគិនិ, ភគវា មំសេន. សចេ មេ ត្វំ អន្តរវាសកំ ទទេយ្យាសិ, ឯវំ អហម្បិ សន្តប្បិតោ ភវេយ្យំ អន្តរវាសកេនា’’តិ. ‘‘មយំ ខោ, ភន្តេ, មាតុគាមា នាម កិច្ឆលាភា. ឥទញ្ច មេ អន្តិមំ បញ្ចមំ ចីវរំ. នាហំ ទស្សាមី’’តិ. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភគិនិ, បុរិសោ ហត្ថិំ ទត្វា កច្ឆេ សជ្ជេយ្យ [វិស្សជ្ជេយ្យ (ស្យា.)] ឯវមេវ ខោ ត្វំ ភគិនិ ភគវតោ មំសំ ទត្វា មយិ អន្តរវាសកេ សជ្ជសី’’តិ [អន្តរវាសកំ ន សជ្ជសីតិ (ក.), មយ្ហំ អន្តរវាសកំ វិស្សជ្ជេហីតិ (ស្យា.)]. អថ ខោ ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី អាយស្មតា ឧទាយិនា និប្បីឡិយមានា អន្តរវាសកំ ទត្វា ឧបស្សយំ អគមាសិ. ភិក្ខុនិយោ ឧប្បលវណ្ណាយ ភិក្ខុនិយា បត្តចីវរំ បដិគ្គណ្ហន្តិយោ ឧប្បលវណ្ណំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កហំ តេ, អយ្យេ, អន្តរវាសកោ’’តិ? ឧប្បលវណ្ណា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យោ ឧទាយី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ បដិគ្គហេស្សតិ កិច្ឆលាភោ មាតុគាមោ’’តិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧទាយី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ បដិគ្គហេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧទាយិ, ភិក្ខុនិយា ចីវរំ បដិគ្គហេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតិកា តេ, ឧទាយិ, អញ្ញាតិកា’’តិ? ‘‘អញ្ញាតិកា, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គហេស្សសិ! នេតំ មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥០៩. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៥១០. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ភិក្ខុនីនំ បារិវត្តកចីវរំ ន បដិគ្គណ្ហន្តិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា អម្ហាកំ បារិវត្តកចីវរំ ន បដិគ្គហេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តាសំ ភិក្ខុនីនំ ឧជ្ឈាយន្តីនំ ខិយ្យន្តីនំ វិបាចេន្តីនំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ បារិវត្តកំ បដិគ្គហេតុំ – ភិក្ខុស្ស, ភិក្ខុនិយា, សិក្ខមានាយ, សាមណេរស្ស, សាមណេរិយា. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ បញ្ចន្នំ បារិវត្តកំ បដិគ្គហេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ.

៥១១. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហេយ្យ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥១២. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតិកា នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធា.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

អញ្ញត្រ បារិវត្តកាតិ ឋបេត្វា បារិវត្តកំ.

បដិគ្គណ្ហាតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ហត្ថតោ បដិគ្គហិតំ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥១៣. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតិកាយ វេមតិកោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ហត្ថតោ ចីវរំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥១៤. អនាបត្តិ ញាតិកាយ, បារិវត្តកំ បរិត្តេន វា វិបុលំ, វិបុលេន វា បរិត្តំ, ភិក្ខុ វិស្សាសំ គណ្ហាតិ, តាវកាលិកំ គណ្ហាតិ, ចីវរំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បរិក្ខារំ គណ្ហាតិ, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ចីវរបដិគ្គហណសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.

៦. អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទំ

៥១៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បដ្ដោ [បដ្ឋោ (ស្យា. ក.)] ហោតិ ធម្មិំ កថំ កាតុំ. អថ ខោ អញ្ញតរោ សេដ្ឋិបុត្តោ យេនាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ អាយស្មតា ឧបនន្ទេន សក្យបុត្តេន ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘វទេយ្យាថ, ភន្តេ, យេន អត្ថោ. បដិពលា មយំ អយ្យស្ស ទាតុំ យទិទំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ’’ន្តិ. ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អាវុសោ, ទាតុកាមោសិ, ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. ‘‘អម្ហាកំ ខោ, ភន្តេ, កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ. អាគមេហិ, ភន្តេ, យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ. ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរ’’ន្តិ. ទុតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោច ‘‘សចេ មេ ត្វំ អាវុសោ ទាតុកាមោសិ ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. អម្ហាកំ ខោ ភន្តេ កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ, អាគមេហិ ភន្តេ យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ, ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរន្តិ. តតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោច ‘‘សចេ មេ ត្វំ អាវុសោ ទាតុកាមោសិ, ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. អម្ហាកំ ខោ ភន្តេ កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ, អាគមេហិ ភន្តេ យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ, ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរន្តិ. ‘‘កិំ បន តយា, អាវុសោ, អទាតុកាមេន បវារិតេន យំ ត្វំ បវារេត្វា ន ទេសី’’តិ.

អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ អាយស្មតា ឧបនន្ទេន សក្យបុត្តេន និប្បីឡិយមានោ ឯកំ សាដកំ ទត្វា អគមាសិ. មនុស្សា តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស ត្វំ អយ្យោ ឯកសាដកោ អាគច្ឆសី’’តិ? អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ តេសំ មនុស្សានំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា អសន្តុដ្ឋា. នយិមេសំ សុករា ធម្មនិមន្តនាបិ កាតុំ [នយិមេ សុករា ធម្មនិមន្តនាយបិ កាតុំ (ស្យា.)]. កថញ្ហិ នាម សេដ្ឋិបុត្តេន ធម្មនិមន្តនាយ កយិរមានាយ សាដកំ គហេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧបនន្ទ, សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតកោ តេ, ឧបនន្ទ, អញ្ញាតកោ’’តិ? ‘‘អញ្ញាតកោ, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកស្ស ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកំ សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥១៦. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៥១៧. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ សាកេតា សាវត្ថិំ ២ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នា ហោន្តិ. អន្តរាមគ្គេ ចោរា និក្ខមិត្វា តេ ភិក្ខូ អច្ឆិន្ទិំសុ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេតុ’’ន្តិ, កុក្កុច្ចាយន្តា ន វិញ្ញាបេសុំ. យថានគ្គាវ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខូ អភិវាទេន្តិ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘សុន្ទរា ខោ ឥមេ, អាវុសោ, អាជីវកា យេ ឥមេ ភិក្ខូសុ អភិវាទេន្តី’’តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អាវុសោ, អាជីវកា, ភិក្ខូ មយ’’ន្តិ. ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥង្ឃាវុសោ ឧបាលិ, ឥមេ អនុយុញ្ជាហី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មតា ឧបាលិនា អនុយុញ្ជិយមានា តេ ភិក្ខូ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបាលិ តេ ភិក្ខូ អនុយុញ្ជិត្វា ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខូ ឥមេ, អាវុសោ. ទេថ នេសំ ចីវរានី’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ នគ្គា អាគច្ឆិស្សន្តិ! ននុ នាម តិណេន វា បណ្ណេន វា បដិច្ឆាទេត្វា អាគន្តព្ព’’ន្តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ តេ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា នដ្ឋចីវរស្ស វា អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេតុំ. យំ អាវាសំ បឋមំ ឧបគច្ឆតិ, សចេ តត្ថ ហោតិ សង្ឃស្ស វិហារចីវរំ វា ឧត្តរត្ថរណំ វា ភូមត្ថរណំ វា ភិសិច្ឆវិ វា, តំ គហេត្វា បារុបិតុំ លភិត្វា ឱទហិស្សាមី’’តិ. នោ ចេ ហោតិ សង្ឃស្ស វិហារចីវរំ វា ឧត្តរត្ថរណំ វា ភុមត្ថរណំ វា ភិសិច្ឆវិ វា តិណេន វា បណ្ណេន វា បដិច្ឆាទេត្វា អាគន្តព្ពំ; ន ត្វេវ នគ្គេន អាគន្តព្ពំ. យោ អាគច្ឆេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥១៨. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ – អច្ឆិន្នចីវរោ វា ហោតិ ភិក្ខុ នដ្ឋចីវរោ វា. អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

៥១៩. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតកោ នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធោ.

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

គហបតានី នាម យា កាចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

អច្ឆិន្នចីវរោ នាម ភិក្ខុស្ស ចីវរំ អច្ឆិន្នំ ហោតិ រាជូហិ វា ចោរេហិ វា ធុត្តេហិ វា, យេហិ កេហិចិ វា អច្ឆិន្នំ ហោតិ.

នដ្ឋចីវរោ នាម ភិក្ខុស្ស ចីវរំ អគ្គិនា វា ទឌ្ឍំ ហោតិ, ឧទកេន វា វុឡ្ហំ ហោតិ, ឧន្ទូរេហិ វា ឧបចិកាហិ វា ខាយិតំ ហោតិ, បរិភោគជិណ្ណំ វា ហោតិ.

អញ្ញត្រ សមយា វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ អញ្ញាតកំ គហបតិកំ, អញ្ញត្រ សមយា វិញ្ញាបិតំ, និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥២០. អញ្ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥២១. អនាបត្តិ សមយេ, ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ.

៧. តតុត្តរិសិក្ខាបទំ

៥២២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អច្ឆិន្នចីវរកេ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘‘ភគវតា, អាវុសោ, អនុញ្ញាតំ – ‘អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា នដ្ឋចីវរស្ស វា អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេតុំ’; វិញ្ញាបេថ, អាវុសោ, ចីវរ’’ន្តិ. ‘‘អលំ, អាវុសោ, លទ្ធំ អម្ហេហិ ចីវរ’’ន្តិ. ‘‘មយំ អាយស្មន្តានំ វិញ្ញាបេមា’’តិ. ‘‘វិញ្ញាបេថ, អាវុសោ’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អច្ឆិន្នចីវរកា, អាវុសោ, ភិក្ខូ អាគតា. ទេថ នេសំ ចីវរានី’’តិ, ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេសុំ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បុរិសោ សភាយំ និសិន្នោ អញ្ញតរំ បុរិសំ ឯតទវោច – ‘‘អច្ឆិន្នចីវរកា អយ្យោ ភិក្ខូ អាគតា. តេសំ មយា ចីវរំ ទិន្ន’’ន្តិ. សោបិ ឯវមាហ – ‘‘មយាបិ ទិន្ន’’ន្តិ. អបរោបិ ឯវមាហ – ‘‘មយាបិ ទិន្ន’’ន្តិ. តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សន្តិ, ទុស្សវាណិជ្ជំ វា សមណា សក្យបុត្តិយា ករិស្សន្តិ, បគ្គាហិកសាលំ [បដគ្គាហិកសាលំ (?)] វា បសារេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ន មត្តំ ជានិត្វា ពហុំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥២៣. ‘‘តញ្ចេ អញ្ញាតកោ គហបតិ វា គហបតានី វា ពហូហិ ចីវរេហិ អភិហដ្ឋុំ បវារេយ្យ សន្តរុត្តរបរមំ តេន ភិក្ខុនា តតោ ចីវរំ សាទិតព្ពំ. តតោ ចេ ឧត្តរិ សាទិយេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥២៤. តញ្ចេតិ អច្ឆិន្នចីវរកំ ភិក្ខុំ.

អញ្ញាតកោ នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធោ.

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

គហបតានី នាម យា កាចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

ពហូហិ ចីវរេហីតិ ពហុកេហិ ចីវរេហិ.

អភិហដ្ឋុំ បវារេយ្យាតិ យាវតកំ ឥច្ឆសិ តាវតកំ គណ្ហាហីតិ.

សន្តរុត្តរបរមំ តេន ភិក្ខុនា តតោ ចីវរំ សាទិតព្ពន្តិ សចេ តីណិ នដ្ឋានិ ហោន្តិ ទ្វេ សាទិតព្ពានិ, ទ្វេ នដ្ឋានិ ឯកំ សាទិតព្ពំ, ឯកំ នដ្ឋំ ន កិញ្ចិ សាទិតព្ពំ.

តតោ ចេ ឧត្តរិ សាទិយេយ្យាតិ តតុត្តរិ វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ អញ្ញាតកំ គហបតិកំ ឧបសង្កមិត្វា តតុត្តរិ វិញ្ញាបិតំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥២៥. អញ្ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី តតុត្តរិ ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ វេមតិកោ តតុត្តរិ ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ ញាតកសញ្ញី តតុត្តរិ ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥២៦. អនាបត្តិ – ‘‘សេសកំ អាហរិស្សាមី’’តិ ហរន្តោ គច្ឆតិ, ‘‘សេសកំ តុយ្ហេវ ហោតូ’’តិ ទេន្តិ, ន អច្ឆិន្នការណា ទេន្តិ, ន នដ្ឋការណា ទេន្តិ, ញាតកានំ, បវារិតានំ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

តតុត្តរិសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.