៩. ទុតិយឧបក្ខដសិក្ខាបទំ

៥៣២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បុរិសោ អញ្ញតរំ បុរិសំ ឯតទវោច – ‘‘អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’តិ. សោបិ ឯវមាហ – ‘‘អហម្បិ អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’តិ. អស្សោសិ ខោ អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ តេសំ បុរិសានំ ឥមំ កថាសល្លាបំ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ យេនាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘មហាបុញ្ញោសិ ត្វំ, អាវុសោ ឧបនន្ទ. អមុកស្មិំ ឱកាសេ អញ្ញតរោ បុរិសោ អញ្ញតរំ បុរិសំ ឯតទវោច – ‘អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’តិ. សោបិ ឯវមាហ – ‘អហម្បិ អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’’តិ. ‘‘អត្ថាវុសោ, មំ តេ ឧបដ្ឋាកា’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ យេន តេ បុរិសា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេ បុរិសេ ឯតទវោច – ‘‘សច្ចំ កិរ មំ តុម្ហេ, អាវុសោ, ចីវរេហិ អច្ឆាទេតុកាមាត្ថា’’តិ? ‘‘អបិ នយ្យ, ឯវំ ហោតិ – ‘អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេហិ អច្ឆាទេស្សាមា’’’តិ. ‘‘សចេ ខោ មំ តុម្ហេ, អាវុសោ, ចីវរេហិ អច្ឆាទេតុកាមាត្ថ, ឯវរូបេន ចីវរេន អច្ឆាទេថ, ក្យាហំ តេហិ អច្ឆន្នោបិ ករិស្សាមិ, យានាហំ ន បរិភុញ្ជិស្សាមី’’តិ. អថ ខោ តេ បុរិសា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា អសន្តុដ្ឋា. នយិមេ សុករា ចីវរេហិ អច្ឆាទេតុំ. កថញ្ហិ នាម អយ្យោ ឧបនន្ទោ អម្ហេហិ បុព្ពេ អប្បវារិតោ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សតី’’តិ!

អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ បុរិសានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧបនន្ទ, បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតកា តេ, ឧបនន្ទ, អញ្ញាតកា’’តិ? ‘‘អញ្ញាតកា, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកានំ ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកេ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥៣៣. ‘‘ភិក្ខុំ បនេវ ឧទ្ទិស្ស ឧភិន្នំ អញ្ញាតកានំ គហបតីនំ វា គហបតានីនំ វា បច្ចេកចីវរចេតាបន្នានិ ឧបក្ខដានិ ហោន្តិ – ‘ឥមេហិ មយំ បច្ចេកចីវរចេតាបន្នេហិ បច្ចេកចីវរានិ ចេតាបេត្វា ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុំ ចីវរេហិ អច្ឆាទេស្សាមា’តិ; តត្រ ចេ សោ ភិក្ខុ បុព្ពេ អប្បវារិតោ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជេយ្យ – ‘សាធុ វត មំ អាយស្មន្តោ ឥមេហិ បច្ចេកចីវរចេតាបន្នេហិ ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វា ចីវរំ ចេតាបេត្វា អច្ឆាទេថ, ឧភោវ សន្តា ឯកេនា’តិ, កល្យាណកម្យតំ ឧបាទាយ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៥៣៤. ភិក្ខុំ បនេវ ឧទ្ទិស្សាតិ ភិក្ខុស្សត្ថាយ, ភិក្ខុំ អារម្មណំ ករិត្វា, ភិក្ខុំ អច្ឆាទេតុកាមា.

ឧភិន្នន្តិ ទ្វិន្នំ.

អញ្ញាតកា នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធា.

គហបតី នាម យេ កេចិ អគារ អជ្ឈាវសន្តិ.

គហបតានិយោ នាម យា កាចិ អគារំ អជ្ឈាវសន្តិ.

ចីវរចេតាបន្នានិ នាម ហិរញ្ញា វា សុវណ្ណា វា មុត្តា វា មណី វា បវាឡា វា ផលិកា វា បដកា វា សុត្តា វា កប្បាសា វា.

ឥមេហិ បច្ចេកចីវរចេតាបន្នេហិតិ បច្ចុបដ្ឋិតេហិ.

ចេតាបេត្វាតិ បរិវត្តេត្វា.

អច្ឆាទេស្សាមាតិ ទស្សាម.

តត្រ ចេ សោ ភិក្ខូតិ យំ ភិក្ខុំ ឧទ្ទិស្ស ចីវរចេតាបន្នានិ ឧបក្ខដានិ ហោន្តិ សោ ភិក្ខុ.

បុព្ពេ អប្បវារិតោតិ បុព្ពេ អវុត្តោ ហោតិ – ‘‘កីទិសេន តេ, ភន្តេ, ចីវរេន អត្ថោ, កីទិសំ តេ ចីវរំ ចេតាបេមា’’តិ.

ឧបសង្កមិត្វាតិ ឃរំ គន្ត្វា យត្ថ កត្ថចិ ឧបសង្កមិត្វា.

ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជេយ្យាតិ អាយតំ វា ហោតុ វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា សណ្ហំ វា.

ឥមេហិ បច្ចេកចីវរចេតាបន្នេហីតិ បច្ចុបដ្ឋិតេហិ.

ឯវរូបំ វា ឯវរូបំ វាតិ អាយតំ វា វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា សណ្ហំ វា.

ចេតាបេត្វាតិ បរិវត្តេត្វា.

អច្ឆាទេថាតិ ទជ្ជេថ.

ឧភោវ សន្តា ឯកេនាតិ ទ្វេបិ ជនា ឯកេន.

កល្យាណកម្យតំ ឧបាទាយាតិ សាធត្ថិកោ មហគ្ឃត្ថិកោ.

តស្ស វចនេន អាយតំ វា វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា សណ្ហំ វា ចេតាបេន្តិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកេ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបន្នំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥៣៥. អញ្ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ វេមតិកោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ ញាតកសញ្ញី បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥៣៦. អនាបត្តិ – ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, មហគ្ឃំ ចេតាបេតុកាមានំ អប្បគ្ឃំ ចេតាបេតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ទុតិយឧបក្ខដសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ នវមំ.