២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

១០២៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ ឧបាលិស្ស ឧបជ្ឈាយោ អាយស្មា កប្បិតកោ សុសានេ វិហរតិ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខុនីនំ មហត្តរា [មហន្តតរា (សី.)] ភិក្ខុនី កាលង្កតា ហោតិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ តំ ភិក្ខុនិំ នីហរិត្វា អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារស្ស អវិទូរេ ឈាបេត្វា ថូបំ កត្វា គន្ត្វា តស្មិំ ថូបេ រោទន្តិ. អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ តេន សទ្ទេន ឧព្ពាឡ្ហោ តំ ថូបំ ភិន្ទិត្វា បកិរេសិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘ឥមិនា កប្បិតកេន អម្ហាកំ អយ្យាយ ថូបោ ភិន្នោ, ហន្ទ នំ ឃាតេមា’’តិ, មន្តេសុំ. អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អាយស្មតោ ឧបាលិស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អាយស្មា ឧបាលិ អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ វិហារា និក្ខមិត្វា និលីនោ អច្ឆិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ យេនាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតោ កប្បិតកស្ស វិហារំ បាសាណេហិ ច លេឌ្ឌូហិ ច ឱត្ថរាបេត្វា, ‘‘មតោ កប្បិតកោ’’តិ បក្កមិំសុ.

អថ ខោ អាយស្មា កប្បិតកោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ វេសាលិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. អទ្ទសំសុ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អាយស្មន្តំ កប្បិតកំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ. ទិស្វាន ឯវមាហំសុ – ‘‘អយំ កប្បិតកោ ជីវតិ, កោ នុ ខោ អម្ហាកំ មន្តំ សំហរី’’តិ? អស្សោសុំ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘អយ្យេន កិរ ឧបាលិនា អម្ហាកំ មន្តោ សំហដោ’’តិ. តា អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ អក្កោសិំសុ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយំ កាសាវដោ មលមជ្ជនោ និហីនជច្ចោ អម្ហាកំ មន្តំ សំហរិស្សតី’’តិ! យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អយ្យំ ឧបាលិំ អក្កោសិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឧបាលិំ អក្កោសន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឧបាលិំ អក្កោសិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

១០២៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុំ អក្កោសេយ្យ វា បរិភាសេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១០៣០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ភិក្ខុន្តិ ឧបសម្បន្នំ. អក្កោសេយ្យ វាតិ ទសហិ វា អក្កោសវត្ថូហិ អក្កោសតិ ឯតេសំ វា អញ្ញតរេន, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

បរិភាសេយ្យ វាតិ ភយំ ឧបទំសេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១០៣១. ឧបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នេ វេមតិកា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អនុបសម្បន្នំ អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១០៣២. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារាយ, ធម្មបុរេក្ខារាយ, អនុសាសនិបុរេក្ខារាយ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.