១២. បរិណាមនសិក្ខាបទំ

៤៨៩. [ឥទំ វត្ថុ បារា. ៦៥៧] តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សាវត្ថិយំ អញ្ញតរស្ស បូគស្ស សង្ឃស្ស សចីវរភត្តំ បដិយត្តំ ហោតិ – ‘‘ភោជេត្វា ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមា’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ យេន សោ បូគោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា តំ បូគំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ទេថាវុសោ, ឥមានិ ចីវរានិ ឥមេសំ ភិក្ខូន’’ន្តិ. ‘‘ន មយំ, ភន្តេ, ទស្សាម. អម្ហាកំ សង្ឃស្ស អនុវស្សំ សចីវរភិក្ខា បញ្ញត្តា’’តិ. ‘‘ពហូ, អាវុសោ, សង្ឃស្ស ទាយកា, ពហូ សង្ឃស្ស ភត្តា [ភទ្ទា (ក.)]. ឥមេ តុម្ហេ និស្សាយ តុម្ហេ សម្បស្សន្តា ឥធ វិហរន្តិ. តុម្ហេ ចេ ឥមេសំ ន ទស្សថ, អថ កោ ចរហិ ឥមេសំ ទស្សតិ? ទេថាវុសោ, ឥមានិ ចីវរានិ ឥមេសំ ភិក្ខូន’’ន្តិ. អថ ខោ សោ បូគោ ឆព្ពគ្គិយេហិ ភិក្ខូហិ និប្បីឡិយមានោ យថាបដិយត្តំ ចីវរំ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ទត្វា សង្ឃំ ភត្តេន បរិវិសិ. យេ តេ ភិក្ខូ ជានន្តិ សង្ឃស្ស សចីវរភត្តំ បដិយត្តំ ‘‘ន ច ជានន្តិ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ទិន្ន’’ន្តិ តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឱណោជេថាវុសោ, សង្ឃស្ស ចីវរ’’ន្តិ. ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ. យថាបដិយត្តំ ចីវរំ អយ្យា ឆព្ពគ្គិយា អយ្យានំ ឆព្ពគ្គិយានំ បរិណាមេសុ’’ន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៩០. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ជានំ សង្ឃិកំ លាភំ បរិណតំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៤៩១. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ជានាតិ នាម សាមំ វា ជានាតិ, អញ្ញេ វា តស្ស អារោចេន្តិ, សោ វា អារោចេតិ.

សង្ឃិកំ នាម សង្ឃស្ស ទិន្នំ ហោតិ បរិច្ចត្តំ.

លាភោ នាម ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារា, អន្តមសោ ចុណ្ណបិណ្ឌោបិ, ទន្តកដ្ឋម្បិ, ទសិកសុត្តម្បិ.

បរិណតំ នាម ‘‘ទស្សាម ករិស្សាមា’’តិ វាចា ភិន្នា ហោតិ, តំ បុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៤៩២. បរិណតេ បរិណតសញ្ញី បុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរិណតេ វេមតិកោ បុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បរិណតេ អបរិណតសញ្ញី បុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, អនាបត្តិ. សង្ឃស្ស បរិណតំ អញ្ញសង្ឃស្ស វា ចេតិយស្ស វា បរិណាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ចេតិយស្ស បរិណតំ អញ្ញចេតិយស្ស វា សង្ឃស្ស វា បុគ្គលស្ស វា បរិណាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បុគ្គលស្ស បរិណតំ អញ្ញបុគ្គលស្ស វា សង្ឃស្ស វា ចេតិយស្ស វា បរិណាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អបរិណតេ បរិណតសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អបរិណតេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អបរិណតេ អបរិណតសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៤៩៣. អនាបត្តិ – ‘‘កត្ថ ទេមា’’តិ បុច្ឆីយមានោ – ‘‘យត្ថ តុម្ហាកំ ទេយ្យធម្មោ បរិភោគំ វា លភេយ្យ បដិសង្ខារំ វា លភេយ្យ ចិរដ្ឋិតិកោ វា អស្ស យត្ថ វា បន តុម្ហាកំ ចិត្តំ បសីទតិ តត្ថ ទេថា’’តិ ភណតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បរិណាមនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទ្វាទសមំ.

សហធម្មិកវគ្គោ អដ្ឋមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

សហធម្ម-វិវណ្ណញ្ច, មោហាបនំ បហារកំ;

តលសត្តិ អមូលញ្ច, សញ្ចិច្ច ច ឧបស្សុតិ;

បដិពាហនឆន្ទញ្ច, ទព្ពញ្ច បរិណាមនន្តិ.