៥. បាចិត្តិយកណ្ឌំ

១. មុសាវាទវគ្គោ

១. មុសាវាទសិក្ខាបទំ

ឥមេ ខោ បនាយស្មន្តោ ទ្វេនវុតិ បាចិត្តិយា

ធម្មា ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តិ.

១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ហត្ថកោ សក្យបុត្តោ វាទក្ខិត្តោ ហោតិ. សោ តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានាតិ, បដិជានិត្វា អវជានាតិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរតិ, សម្បជានមុសា ភាសតិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេតិ. តិត្ថិយា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ហត្ថកោ សក្យបុត្តោ អម្ហេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានិស្សតិ, បដិជានិត្វា អវជានិស្សតិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរិស្សតិ, សម្បជានមុសា ភាសិស្សតិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេស្សតី’’តិ!

អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ តិត្ថិយានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេន ហត្ថកោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ហត្ថកំ សក្យបុត្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, អាវុសោ ហត្ថក, តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានាសិ, បដិជានិត្វា អវជានាសិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរសិ, សម្បជានមុសា ភាសសិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេសី’’តិ? ‘‘ឯតេ ខោ, អាវុសោ, តិត្ថិយា នាម យេន កេនចិ ជេតព្ពា; នេវ តេសំ ជយោ ទាតព្ពោ’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ហត្ថកោ សក្យបុត្តោ តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានិស្សតិ, បដិជានិត្វា អវជានិស្សតិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរិស្សតិ, សម្បជានមុសា ភាសិស្សតិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេស្សតី’’តិ!

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ហត្ថកំ សក្យបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ហត្ថកំ សក្យបុត្តំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ហត្ថក, តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានាសិ, បដិជានិត្វា អវជានាសិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរសិ, សម្បជានមុសា ភាសសិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, តិត្ថិយេហិ សទ្ធិំ សល្លបន្តោ អវជានិត្វា បដិជានិស្សសិ, បដិជានិត្វា អវជានិស្សសិ, អញ្ញេនញ្ញំ បដិចរិស្សសិ, សម្បជានមុសា ភាសិស្សសិ, សង្កេតំ កត្វា វិសំវាទេស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២. ‘‘សម្បជានមុសាវាទេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៣. សម្បជានមុសាវាទោ នាម វិសំវាទនបុរេក្ខារស្ស វាចា, គិរា, ព្យប្បថោ, វចីភេទោ, វាចសិកា វិញ្ញត្តិ, អដ្ឋ អនរិយវោហារា – អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេតិ, អស្សុតំ សុតំ មេតិ, អមុតំ មុតំ មេតិ, អវិញ្ញាតំ វិញ្ញាតំ មេតិ, ទិដ្ឋំ អទិដ្ឋំ មេតិ, សុតំ អស្សុតំ មេតិ, មុតំ អមុតំ មេតិ, វិញ្ញាតំ អវិញ្ញាតំ មេតិ.

អទិដ្ឋំ នាម ន ចក្ខុនា ទិដ្ឋំ. អស្សុតំ នាម ន សោតេន សុតំ. អមុតំ នាម ន ឃានេន ឃាយិតំ, ន ជិវ្ហាយ សាយិតំ, ន កាយេន ផុដ្ឋំ. អវិញ្ញាតំ នាម ន មនសា វិញ្ញាតំ. ទិដ្ឋំ នាម ចក្ខុនា ទិដ្ឋំ. សុតំ នាម សោតេន សុតំ. មុតំ នាម ឃានេន ឃាយិតំ, ជិវ្ហាយ សាយិតំ, កាយេន ផុដ្ឋំ. វិញ្ញាតំ នាម មនសា វិញ្ញាតំ.

៤. តីហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ.

ចតូហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ.

បញ្ចហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ, វិនិធាយ ខន្តិំ.

ឆហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ, វិនិធាយ ខន្តិំ, វិនិធាយ រុចិំ.

សត្តហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស’’ – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ, វិនិធាយ ខន្តិំ, វិនិធាយ រុចិំ, វិនិធាយ ភាវំ.

៥. តីហាការេហិ ‘‘អស្សុតំ សុតំ មេ’’តិ…បេ… អមុតំ មុតំ មេតិ…បេ… អវិញ្ញាតំ វិញ្ញាតំ មេតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ.

ចតូហាការេហិ…បេ… បញ្ចហាការេហិ…បេ… ឆហាការេហិ…បេ… សត្តហាការេហិ ‘‘អវិញ្ញាតំ វិញ្ញាតំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិតន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ, វិនិធាយ ខន្តិំ, វិនិធាយ រុចិំ, វិនិធាយ ភាវំ.

៦. តីហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋញ្ច មេ មុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ ‘‘អទិដ្ឋំ ទិដ្ឋញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស …បេ… តីហាការេហិ អទិដ្ឋំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ច មុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អទិដ្ឋំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ច វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អទិដ្ឋំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ច មុតញ្ច វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ច វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ច ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អស្សុតំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ច វិញ្ញាតញ្ច ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ សុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ច ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ច សុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អមុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ច ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ សុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ មុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច មុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ អវិញ្ញាតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ច មុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

៧. តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘អទិដ្ឋំ មេ’’តិ…បេ… សុតំ ‘‘អស្សុតំ មេ’’តិ…បេ… មុតំ ‘‘អមុតំ មេ’’តិ…បេ… វិញ្ញាតំ ‘‘អវិញ្ញាតំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

៨. តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘សុតំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘មុតំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘វិញ្ញាតំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘សុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ ទិដ្ឋំ ‘‘សុតញ្ច មេ មុតញ្ច វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ សុតំ ‘‘មុតំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ សុតំ ‘‘វិញ្ញាតំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ សុតំ ‘‘ទិដ្ឋំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ សុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ សុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ សុតំ ‘‘មុតញ្ច មេ វិញ្ញាតញ្ច ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ មុតំ ‘‘វិញ្ញាតំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ មុតំ ‘‘ទិដ្ឋំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ មុតំ ‘‘សុតំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ មុតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ មុតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ សុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ មុតំ ‘‘វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘ទិដ្ឋំ មេ’’តិ…បេ… តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘សុតំ មេ’’តិ …បេ… តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘មុតំ មេ’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ… តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ មុតញ្ចា’’តិ…បេ… តីហាការេហិ វិញ្ញាតំ ‘‘ទិដ្ឋញ្ច មេ សុតញ្ច មុតញ្ចា’’តិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស…បេ….

៩. តីហាការេហិ ទិដ្ឋេ វេមតិកោ ទិដ្ឋំ នោកប្បេតិ, ទិដ្ឋំ នស្សរតិ, ទិដ្ឋំ បមុដ្ឋោ ហោតិ…បេ… សុតេ វេមតិកោ សុតំ នោកប្បេតិ, សុតំ នស្សរតិ, សុតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ…បេ… មុតេ វេមតិកោ មុតំ នោកប្បេតិ, មុតំ នស្សរតិ, មុតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ…បេ… វិញ្ញាតេ វេមតិកោ វិញ្ញាតំ នោកប្បេតិ, វិញ្ញាតំ នស្សរតិ, វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ… វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ចាតិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ វិញ្ញាតញ្ច មេ សុតញ្ចាតិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ; វិញ្ញាតញ្ច មេ មុតញ្ចាតិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ; វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ចាតិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ; វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច មុតញ្ចាតិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ; វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ច មុតញ្ចាតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១០. ចតូហាការេហិ…បេ… បញ្ចហាការេហិ…បេ… ឆហាការេហិ…បេ… សត្តហាការេហិ…បេ… វិញ្ញាតំ បមុដ្ឋោ ហោតិ, វិញ្ញាតញ្ច មេ ទិដ្ឋញ្ច សុតញ្ច មុតញ្ចាតិ សម្បជានមុសា ភណន្តស្ស អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស – បុព្ពេវស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណិស្ស’’ន្តិ, ភណន្តស្ស ហោតិ ‘‘មុសា ភណាមី’’តិ, ភណិតស្ស ហោតិ ‘‘មុសា មយា ភណិត’’ន្តិ, វិនិធាយ ទិដ្ឋិំ, វិនិធាយ ខន្តិំ, វិនិធាយ រុចិំ, វិនិធាយ ភាវំ.

១១. អនាបត្តិ ទវា ភណតិ, រវា ភណតិ [ទវាយ ភណតិ, រវាយ ភណតិ (ស្យា.)]. ‘‘ទវា ភណតិ នាម សហសា ភណតិ. រវា ភណតិ នាម ‘អញ្ញំ ភណិស្សាមី’តិ អញ្ញំ ភណតិ’’. ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

មុសាវាទសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បឋមំ.

២. ឱមសវាទសិក្ខាបទំ

១២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បេសលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌន្តា [ភណ្ឌេន្តា (ឥតិបិ)] បេសលេ ភិក្ខូ ឱមសន្តិ – ជាតិយាបិ, នាមេនបិ, គោត្តេនបិ, កម្មេនបិ, សិប្បេនបិ, អាពាធេនបិ, លិង្គេនបិ, កិលេសេនបិ, អាបត្តិយាបិ; ហីនេនបិ អក្កោសេន ខុំសេន្តិ វម្ភេន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បេសលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌន្តា បេសលេ ភិក្ខូ ឱមសិស្សន្តិ – ជាតិយាបិ, នាមេនបិ, គោត្តេនបិ, កម្មេនបិ, សិប្បេនបិ, អាពាធេនបិ, លិង្គេនបិ, កិលេសេនបិ, អាបត្តិយាបិ; ហីនេនបិ អក្កោសេន ខុំសេស្សន្តិ វម្ភេស្សន្តី’’តិ!

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, បេសលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌន្តា បេសលេ ភិក្ខូ ឱមសថ – ជាតិយាបិ…បេ… ហីនេនបិ អក្កោសេន ខុំសេថ វម្ភេថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, បេសលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌន្តា បេសលេ ភិក្ខូ ឱមសិស្សថ – ជាតិយាបិ…បេ… ហីនេនបិ អក្កោសេន ខុំសេស្សថ វម្ភេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

១៣. ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, តក្កសិលាយំ [តក្កសីលាយំ (ក.)] អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស នន្ទិវិសាលោ នាម ពលីពទ្ទោ [ពលិវទ្ទោ (សី.), ពលិពទ្ទោ (ស្យា.)] អហោសិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, នន្ទិវិសាលោ ពលីពទ្ទោ តំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, សេដ្ឋិនា សទ្ធិំ សហស្សេន អព្ភុតំ ករោហិ – មយ្ហំ ពលីពទ្ទោ សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេស្សតី’’តិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ សេដ្ឋិនា សទ្ធិំ សហស្សេន អព្ភុតំ អកាសិ – មយ្ហំ ពលីពទ្ទោ សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេស្សតីតិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ សកដសតំ អតិពន្ធិត្វា នន្ទិវិសាលំ ពលីពទ្ទំ យុញ្ជិត្វា ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, កូដ [អញ្ឆ កូដ (សី. ស្យា.)], វហស្សុ, កូដា’តិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, នន្ទិវិសាលោ ពលីពទ្ទោ តត្ថេវ អដ្ឋាសិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ សហស្សេន បរាជិតោ បជ្ឈាយិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, នន្ទិវិសាលោ ពលីពទ្ទោ តំ ព្រាហ្មណំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, ព្រាហ្មណ, បជ្ឈាយសី’’តិ? ‘តថា ហិ បនាហំ, ភោ, តយា សហស្សេន បរាជិតោ’’តិ. ‘កិស្ស បន មំ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, អកូដំ កូដវាទេន បាបេសិ? គច្ឆ ត្វំ, ព្រាហ្មណ, សេដ្ឋិនា សទ្ធិំ ទ្វីហិ សហស្សេហិ អព្ភុតំ ករោហិ – ‘‘មយ្ហំ ពលីពទ្ទោ សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេស្សតី’’តិ. ‘‘មា ច មំ អកូដំ កូដវាទេន បាបេសី’’តិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ សេដ្ឋិនា សទ្ធិំ ទ្វីហិ សហស្សេហិ អព្ភុតំ អកាសិ – ‘‘មយ្ហំ ពលីពទ្ទោ សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេស្សតី’’តិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, សោ ព្រាហ្មណោ សកដសតំ អតិពន្ធិត្វា នន្ទិវិសាលំ ពលីពទ្ទំ យុញ្ជិត្វា ឯតទវោច – ‘‘អច្ឆ, ភទ្រ, វហស្សុ, ភទ្រា’’តិ. អថ ខោ, ភិក្ខវេ, នន្ទិវិសាលោ ពលីពទ្ទោ សកដសតំ អតិពទ្ធំ បវដ្ដេសិ.

[ជា. ១.១.២៨ នន្ទិវិសាលជាតកេបិ, តត្ថ បន មនុញ្ញសទ្ទោ ទិស្សតិ] ‘‘មនាបមេវ ភាសេយ្យ, នា, មនាបំ កុទាចនំ;

មនាបំ ភាសមានស្ស, គរុំ ភារំ ឧទព្ពហិ;

ធនញ្ច នំ អលាភេសិ, តេន ច, ត្តមនោ អហូតិ.

‘‘តទាបិ មេ, ភិក្ខវេ, អមនាបា ខុំសនា វម្ភនា. កិមង្គំ បន ឯតរហិ មនាបា ភវិស្សតិ ខុំសនា វម្ភនា? នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ…. ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៤. ‘‘ឱមសវាទេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៥. ឱមសវាទោ នាម ទសហិ អាការេហិ ឱមសតិ – ជាតិយាបិ, នាមេនបិ, គោត្តេនបិ, កម្មេនបិ, សិប្បេនបិ, អាពាធេនបិ, លិង្គេនបិ, កិលេសេនបិ, អាបត្តិយាបិ, អក្កោសេនបិ.

ជាតិ នាម ទ្វេ ជាតិយោ – ហីនា ច ជាតិ ឧក្កដ្ឋា ច ជាតិ. ហីនា នាម ជាតិ – ចណ្ឌាលជាតិ, វេនជាតិ, នេសាទជាតិ, រថការជាតិ, បុក្កុសជាតិ. ឯសា ហីនា នាម ជាតិ. ឧក្កដ្ឋា នាម ជាតិ – ខត្តិយជាតិ, ព្រាហ្មណជាតិ. ឯសា ឧក្កដ្ឋា នាម ជាតិ.

នាមំ នាម ទ្វេ នាមានិ – ហីនញ្ច នាមំ ឧក្កដ្ឋញ្ច នាមំ. ហីនំ នាម នាមំ – អវកណ្ណកំ, ជវកណ្ណកំ, ធនិដ្ឋកំ, សវិដ្ឋកំ, កុលវឌ្ឍកំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ ឱញ្ញាតំ អវញ្ញាតំ ហីឡិតំ បរិភូតំ អចិត្តីកតំ, ឯតំ ហីនំ នាម នាមំ. ឧក្កដ្ឋំ នាម នាមំ – ពុទ្ធប្បដិសំយុត្តំ, ធម្មប្បដិសំយុត្តំ, សង្ឃប្បដិសំយុត្តំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ អនោញ្ញាតំ អនវញ្ញាតំ អហីឡិតំ អបរិភូតំ ចិត្តីកតំ, ឯតំ ឧក្កដ្ឋំ នាម នាមំ.

គោត្តំ នាម ទ្វេ គោត្តានិ – ហីនញ្ច គោត្តំ ឧក្កដ្ឋញ្ច គោត្តំ. ហីនំ នាម គោត្តំ – កោសិយគោត្តំ, ភារទ្វាជគោត្តំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ ឱញ្ញាតំ អវញ្ញាតំ ហីឡិតំ បរិភូតំ អចិត្តីកតំ, ឯតំ ហីនំ នាម គោត្តំ. ឧក្កដ្ឋំ នាម គោត្តំ – គោតមគោត្តំ, មោគ្គល្លានគោត្តំ, កច្ចានគោត្តំ, វាសិដ្ឋគោត្តំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ អនោញ្ញាតំ អនវញ្ញាតំ អហីឡិតំ អបរិភូតំ ចិត្តីកតំ, ឯតំ ឧក្កដ្ឋំ នាម គោត្តំ.

កម្មំ នាម ទ្វេ កម្មានិ – ហីនញ្ច កម្មំ ឧក្កដ្ឋញ្ច កម្មំ. ហីនំ នាម កម្មំ – កោដ្ឋកកម្មំ, បុប្ផឆឌ្ឌកកម្មំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ ឱញ្ញាតំ អវញ្ញាតំ ហីឡិតំ បរិភូតំ អចិត្តីកតំ, ឯតំ ហីនំ នាម កម្មំ. ឧក្កដ្ឋំ នាម កម្មំ – កសិ, វណិជ្ជា, គោរក្ខា, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ អនោញ្ញាតំ អនវញ្ញាតំ អហីឡិតំ អបរិភូតំ ចិត្តីកតំ. ឯតំ ឧក្កដ្ឋំ នាម កម្មំ.

សិប្បំ នាម ទ្វេ សិប្បានិ – ហីនញ្ច សិប្បំ ឧក្កដ្ឋញ្ច សិប្បំ. ហីនំ នាម សិប្បំ – នឡការសិប្បំ, កុម្ភការសិប្បំ, បេសការសិប្បំ, ចម្មការសិប្បំ, នហាបិតសិប្បំ, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ ឱញ្ញាតំ អវញ្ញាតំ ហីឡិតំ បរិភូតំ អចិត្តីកតំ. ឯតំ ហីនំ នាម សិប្បំ. ឧក្កដ្ឋំ នាម សិប្បំ – មុទ្ទា, គណនា, លេខា, តេសុ តេសុ វា បន ជនបទេសុ អនោញ្ញាតំ អនវញ្ញាតំ អហីឡិតំ អបរិភូតំ ចិត្តីកតំ, ឯតំ ឧក្កដ្ឋំ នាម សិប្បំ.

សព្ពេបិ អាពាធា ហីនា, អបិច មធុមេហោ អាពាធោ ឧក្កដ្ឋោ.

លិង្គំ នាម ទ្វេ លិង្គានិ – ហីនញ្ច លិង្គំ ឧក្កដ្ឋញ្ច លិង្គំ. ហីនំ នាម លិង្គំ – អតិទីឃំ, អតិរស្សំ, អតិកណ្ហំ, អច្ចោទាតំ, ឯតំ ហីនំ នាម លិង្គំ. ឧក្កដ្ឋំ នាម លិង្គំ – នាតិទីឃំ, នាតិរស្សំ, នាតិកណ្ហំ, នាច្ចោទាតំ. ឯតំ ឧក្កដ្ឋំ នាម លិង្គំ.

សព្ពេបិ កិលេសា ហីនា.

សព្ពាបិ អាបត្តិយោ ហីនា. អបិច, សោតាបត្តិសមាបត្តិ ឧក្កដ្ឋា.

អក្កោសោ នាម ទ្វេ អក្កោសា – ហីនោ ច អក្កោសោ ឧក្កដ្ឋោ ច អក្កោសោ. ហីនោ នាម អក្កោសោ – ឱដ្ឋោសិ, មេណ្ឌោសិ, គោណោសិ, គទ្រភោសិ, តិរច្ឆានគតោសិ, នេរយិកោសិ; នត្ថិ តុយ្ហំ សុគតិ, ទុគ្គតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខាតិ, យការេន វា ភការេន វា, កាដកោដចិកាយ វា, ឯសោ ហីនោ នាម អក្កោសោ. ឧក្កដ្ឋោ នាម អក្កោសោ – បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខាតិ, ឯសោ ឧក្កដ្ឋោ នាម អក្កោសោ.

១៦. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, ចណ្ឌាលំ វេនំ នេសាទំ រថការំ បុក្កុសំ – ‘‘ចណ្ឌាលោសិ, វេនោសិ, នេសាទោសិ, រថការោសិ, បុក្កុសោសី’’តិ ភណតិ [វទេតីតិ ឧទ្ទេសោ. ភណតីតិ វិត្ថារោ (វជិរពុទ្ធិ)], អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, ខត្តិយំ ព្រាហ្មណំ – ‘‘ចណ្ឌាលោសិ, វេនោសិ, នេសាទោសិ, រថការោសិ, បុក្កុសោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, ចណ្ឌាលំ វេនំ នេសាទំ រថការំ បុក្កុសំ – ‘‘ខត្តិយោសិ, ព្រាហ្មណោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, ខត្តិយំ ព្រាហ្មណំ – ‘‘ខត្តិយោសិ, ព្រាហ្មណោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

១៧. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, អវកណ្ណកំ ជវកណ្ណកំ ធនិដ្ឋកំ សវិដ្ឋកំ កុលវឌ្ឍកំ – ‘‘អវកណ្ណកោសិ, ជវកណ្ណកោសិ, ធនិដ្ឋកោសិ, សវិដ្ឋកោសិ, កុលវឌ្ឍកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, ពុទ្ធរក្ខិតំ ធម្មរក្ខិតំ សង្ឃរក្ខិតំ – ‘‘អវកណ្ណកោសិ, ជវកណ្ណកោសិ, ធនិដ្ឋកោសិ, សវិដ្ឋកោសិ, កុលវឌ្ឍកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, អវកណ្ណកំ ជវកណ្ណកំ ធនិដ្ឋកំ សវិដ្ឋកំ កុលវឌ្ឍកំ – ‘‘ពុទ្ធរក្ខិតោសិ, ធម្មរក្ខិតោសិ, សង្ឃរក្ខិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧកដ្ឋំ វទេតិ, ពុទ្ធរក្ខិតំ ធម្មរក្ខិតំ សង្ឃរក្ខិតំ – ‘‘ពុទ្ធរក្ខិតោសិ, ធម្មរក្ខិតោសិ, សង្ឃរក្ខិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

១៨. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, កោសិយំ ភារទ្វាជំ – ‘‘កោសិយោសិ, ភារទ្វាជោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, គោតមំ មោគ្គល្លានំ កច្ចានំ វាសិដ្ឋំ – ‘‘កោសិយោសិ, ភារទ្វាជោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, កោសិយំ ភារទ្វាជំ – ‘‘គោតមោសិ, មោគ្គល្លានោសិ, កច្ចានោសិ, វាសិដ្ឋោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, គោតមំ មោគ្គល្លានំ កច្ចានំ វាសិដ្ឋំ – ‘‘គោតមោសិ, មោគ្គល្លានោសិ, កច្ចានោសិ, វាសិដ្ឋោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

១៩. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, កោដ្ឋកំ បុប្ផឆឌ្ឌកំ – ‘‘កោដ្ឋកោសិ, បុប្ផឆឌ្ឌកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, កស្សកំ វាណិជំ គោរក្ខំ – ‘‘កោដ្ឋកោសិ, បុប្ផឆឌ្ឌកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, កោដ្ឋកំ បុប្ផឆឌ្ឌកំ – ‘‘កស្សកោសិ, វាណិជោសិ, គោរក្ខោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, កស្សកំ វាណិជំ គោរក្ខំ – ‘‘កស្សកោសិ, វាណិជោសិ, គោរក្ខោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២០. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, នឡការំ កុម្ភការំ បេសការំ ចម្មការំ នហាបិតំ – ‘‘នឡការោសិ, កុម្ភការោសិ, បេសការោសិ, ចម្មការោសិ, នហាបិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, មុទ្ទិកំ គណកំ លេខកំ – ‘‘នឡការោសិ, កុម្ភការោសិ, បេសការោសិ, ចម្មការោសិ, នហាបិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, នឡការំ កុម្ភការំ បេសការំ ចម្មការំ នហាបិតំ – ‘‘មុទ្ទិកោសិ, គណកោសិ, លេខកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, មុទ្ទិកំ គណកំ លេខកំ – ‘‘មុទ្ទិកោសិ, គណកោសិ, លេខកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២១. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, កុដ្ឋិកំ គណ្ឌិកំ កិលាសិកំ សោសិកំ អបមារិកំ – ‘‘កុដ្ឋិកោសិ, គណ្ឌិកោសិ, កិលាសិកោសិ, សោសិកោសិ, អបមារិកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, មធុមេហិកំ – ‘‘កុដ្ឋិកោសិ, គណ្ឌិកោសិ, កិលាសិកោសិ, សោសិកោសិ, អបមារិកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, កុដ្ឋិកំ គណ្ឌិកំ កិលាសិកំ សោសិកំ អបមារិកំ – ‘‘មធុមេហិកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, មធុមេហិកំ – ‘‘មធុមេហិកោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២២. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, អតិទីឃំ អតិរស្សំ អតិកណ្ហំ អច្ចោទាតំ – ‘‘អតិទីឃោសិ, អតិរស្សោសិ, អតិកណ្ហោសិ, អច្ចោទាតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, នាតិទីឃំ នាតិរស្សំ នាតិកណ្ហំ នាច្ចោទាតំ – ‘‘អតិទីឃោសិ, អតិរស្សោសិ, អតិកណ្ហោសិ, អច្ចោទាតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, អតិទីឃំ អតិរស្សំ អតិកណ្ហំ អច្ចោទាតំ – ‘‘នាតិទីឃោសិ, នាតិរស្សោសិ, នាតិកណ្ហោសិ, នាច្ចោទាតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, នាតិទីឃំ នាតិរស្សំ នាតិកណ្ហំ នាច្ចោទាតំ – ‘‘នាតិទីឃោសិ, នាតិរស្សោសិ, នាតិកណ្ហោសិ, នាច្ចោទាតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២៣. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, រាគបរិយុដ្ឋិតំ ទោសបរិយុដ្ឋិតំ មោហបរិយុដ្ឋិតំ – ‘‘រាគបរិយុដ្ឋិតោសិ, ទោសបរិយុដ្ឋិតោសិ, មោហបរិយុដ្ឋិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, វីតរាគំ វីតទោសំ វីតមោហំ – ‘‘រាគបរិយុដ្ឋិតោសិ, ទោសបរិយុដ្ឋិតោសិ, មោហបរិយុដ្ឋិតោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, រាគបរិយុដ្ឋិតំ ទោសបរិយុដ្ឋិតំ មោហបរិយុដ្ឋិតំ – ‘‘វីតរាគោសិ, វីតទោសោសិ, វីតមោហោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, វីតរាគំ វីតទោសំ វីតមោហំ – ‘‘វីតរាគោសិ, វីតទោសោសិ, វីតមោហោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២៤. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នំ សង្ឃាទិសេសំ អជ្ឈាបន្នំ ថុល្លច្ចយំ អជ្ឈាបន្នំ បាចិត្តិយំ អជ្ឈាបន្នំ បាដិទេសនីយំ អជ្ឈាបន្នំ ទុក្កដំ អជ្ឈាបន្នំ ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នំ – ‘‘បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នោសិ, សង្ឃាទិសេសំ អជ្ឈាបន្នោសិ, ថុល្លច្ចយំ អជ្ឈាបន្នោសិ, បាចិត្តិយំ អជ្ឈាបន្នោសិ, បាដិទេសនីយំ អជ្ឈាបន្នោសិ, ទុក្កដំ អជ្ឈាបន្នោសិ, ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, សោតាបន្នំ – ‘‘បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នោសិ…បេ… ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នំ…បេ… ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នំ – ‘‘សោតាបន្នោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, សោតាបន្នំ – ‘‘សោតាបន្នោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២៥. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ, ឱដ្ឋំ មេណ្ឌំ គោណំ គទ្រភំ តិរច្ឆានគតំ នេរយិកំ – ‘‘ឱដ្ឋោសិ, មេណ្ឌោសិ, គោណោសិ, គទ្រភោសិ, តិរច្ឆានគតោសិ, នេរយិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ សុគតិ, ទុគ្គតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, បណ្ឌិតំ ព្យត្តំ មេធាវិ ពហុស្សុតំ ធម្មកថិកំ – ‘‘ឱដ្ឋោសិ, មេណ្ឌោសិ, គោណោសិ, គទ្រភោសិ, តិរច្ឆានគតោសិ, នេរយិកោសិ; នត្ថិ តុយ្ហំ សុគតិ, ទុគ្គតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, ឱដ្ឋំ មេណ្ឌំ គោណំ គទ្រភំ តិរច្ឆានគតំ នេរយិកំ – ‘‘បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, បណ្ឌិតំ ព្យត្តំ មេធាវិំ ពហុស្សុតំ ធម្មកថិកំ – ‘‘បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

២៦. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ខត្តិយា, ព្រាហ្មណា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

២៧. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ អវកណ្ណកា ជវកណ្ណកា ធនិដ្ឋកា សវិដ្ឋកា កុលវឌ្ឍកា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ពុទ្ធរក្ខិតា ធម្មរក្ខិតា សង្ឃរក្ខិតា’’តិ ភណតិ …បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ កោសិយា ភារទ្វាជា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ គោតមា មោគ្គល្លានា កច្ចានា វាសិដ្ឋា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ កោដ្ឋកា បុប្ផឆឌ្ឌកា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ កស្សកា វាណិជា គោរក្ខា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ នឡការា កុម្ភការា បេសការា ចម្មការា នហាបិតា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ មុទ្ទិកា គណកា លេខកា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ កុដ្ឋិកា គណ្ឌិកា កិលាសិកា សោសិកា អបមារិកា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ មធុមេហិកា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ អតិទីឃា អតិរស្សា អតិកណ្ហា អច្ចោទាតា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ នាតិទីឃា នាតិរស្សា នាតិកណ្ហា នាច្ចោទាតា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ រាគបរិយុដ្ឋិតា ទោសបរិយុដ្ឋិតា មោហបរិយុដ្ឋិតា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ វីតរាគា វីតទោសា វីតមោហា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នា…បេ… ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ សោតាបន្នា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ឱដ្ឋា មេណ្ឌា គោណា គទ្រភា តិរច្ឆានគតា នេរយិកា, នត្ថិ តេសំ សុគតិ, ទុគ្គតិយេវ តេសំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

២៨. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បណ្ឌិតា ព្យត្តា, មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថិ តេសំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ តេសំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

២៩. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘យេ នូន ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស…បេ….

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘យេ នូន បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

៣០. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘ន មយំ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘ន មយំ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថម្ហាកំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ អម្ហាកំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

៣១. ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ហីនេន ហីនំ វទេតិ,…បេ… ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, បណ្ឌិតំ ព្យត្តំ មេធាវិំ ពហុស្សុតំ ធម្មកថិកំ – ‘‘បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថិ តេសំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ តេសំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘យេ នូន ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘យេ នូន បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ខុំសេតុកាមោ វម្ភេតុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ, ‘‘ន មយំ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘ន មយំ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថម្ហាកំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ អម្ហាកំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

៣២. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ហីនេន ហីនំ វទេតិ, ចណ្ឌាលំ វេនំ នេសាទំ រថការំ បុក្កុសំ – ‘‘ចណ្ឌាលោសិ, វេនោសិ, នេសាទោសិ, រថការោសិ, បុក្កុសោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, ខត្តិយំ ព្រាហ្មណំ – ‘‘ចណ្ឌាលោសិ, វេនោសិ, នេសាទោសិ, រថការោសិ, បុក្កុសោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ, ចណ្ឌាលំ វេនំ នេសាទំ រថការំ បុក្កុសំ – ‘‘ខត្តិយោសិ, ព្រាហ្មណោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, ខត្តិយំ ព្រាហ្មណំ – ‘‘ខត្តិយោសិ, ព្រាហ្មណោសី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ហីនេន ហីនំ វទេតិ…បេ… ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, បណ្ឌិតំ ព្យត្តំ មេធាវិំ ពហុស្សុតំ ធម្មកថិកំ – ‘‘បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

៣៣. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថិ តេសំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តេសំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘យេ នូន ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘យេ នូន បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘ន មយំ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘ន មយំ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថម្ហាកំ ទុគ្គតិ, សុគតិយេវ អម្ហាកំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

៣៤. ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ហីនេន ហីនំ វទេតិ…បេ… ហីនេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ហីនំ វទេតិ…បេ… ឧក្កដ្ឋេន ឧក្កដ្ឋំ វទេតិ, បណ្ឌិតំ ព្យត្តំ មេធាវិំ ពហុស្សុតំ ធម្មកថិកំ – ‘‘បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ ធម្មកថិកោសិ, នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ; សុគតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថិ តេសំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តេសំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘យេ នូន ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘យេ នូន បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

ឧបសម្បន្នោ អនុបសម្បន្នំ ន ខុំសេតុកាមោ ន វម្ភេតុកាមោ ន មង្កុកត្តុកាមោ, ទវកម្យតា ឯវំ វទេតិ, ‘‘ន មយំ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’’តិ ភណតិ…បេ…. ‘‘ន មយំ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថម្ហាកំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ អម្ហាកំ បាដិកង្ខា’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុព្ភាសិតស្ស.

៣៥. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារស្ស, ធម្មបុរេក្ខារស្ស, អនុសាសនិបុរេក្ខារស្ស, ឧម្មត្តកស្ស, ខិត្តចិត្តស្ស, វេទនាដ្ដស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឱមសវាទសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទុតិយំ.

៣. បេសុញ្ញសិក្ខាបទំ

៣៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរន្តិ; ឥមស្ស សុត្វា អមុស្ស អក្ខាយន្តិ, ឥមស្ស ភេទាយ; អមុស្ស សុត្វា ឥមស្ស អក្ខាយន្តិ, អមុស្ស ភេទាយ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរិស្សន្តិ, ឥមស្ស សុត្វា អមុស្ស អក្ខាយិស្សន្តិ, ឥមស្ស ភេទាយ; អមុស្ស សុត្វា ឥមស្ស អក្ខាយិស្សន្តិ, អមុស្ស ភេទាយ! តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរថ, ឥមស្ស សុត្វា អមុស្ស អក្ខាយថ, ឥមស្ស ភេទាយ, អមុស្ស សុត្វា ឥមស្ស អក្ខាយថ, អមុស្ស ភេទាយ? តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខូនំ ភណ្ឌនជាតានំ កលហជាតានំ វិវាទាបន្នានំ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរិស្សថ! ឥមស្ស សុត្វា អមុស្ស អក្ខាយិស្សថ, ឥមស្ស ភេទាយ! អមុស្ស សុត្វា ឥមស្ស អក្ខាយិស្សថ, អមុស្ស ភេទាយ! តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ. បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៣៧. ‘‘ភិក្ខុបេសុញ្ញេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៣៨. បេសុញ្ញំ នាម ទ្វីហាការេហិ បេសុញ្ញំ ហោតិ – បិយកម្យស្ស វា ភេទាធិប្បាយស្ស វា. ទសហាការេហិ បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ជាតិតោបិ, នាមតោបិ, គោត្តតោបិ, កម្មតោបិ, សិប្បតោបិ, អាពាធតោបិ, លិង្គតោបិ, កិលេសតោបិ, អាបត្តិតោបិ, អក្កោសតោបិ.

ជាតិ នាម ទ្វេ ជាតិយោ – ហីនា ច ជាតិ ឧក្កដ្ឋា ច ជាតិ. ហីនា នាម ជាតិ – ចណ្ឌាលជាតិ វេនជាតិ នេសាទជាតិ រថការជាតិ បុក្កុសជាតិ. ឯសា ហីនា នាម ជាតិ. ឧក្កដ្ឋា នាម ជាតិ – ខត្តិយជាតិ ព្រាហ្មណជាតិ. ឯសា ឧក្កដ្ឋា នាម ជាតិ…បេ….

អក្កោសោ នាម ទ្វេ អក្កោសា – ហីនោ ច អក្កោសោ ឧក្កដ្ឋោ ច អក្កោសោ. ហីនោ នាម អក្កោសោ – ឱដ្ឋោសិ, មេណ្ឌោសិ, គោណោសិ, គទ្រភោសិ, តិរច្ឆានគតោសិ, នេរយិកោសិ; នត្ថិ តុយ្ហំ សុគតិ; ទុគ្គតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខាតិ, យការេន វា ភការេន វា កាដកោដចិកាយ វា. ឯសោ ហីនោ នាម អក្កោសោ. ឧក្កដ្ឋោ នាម អក្កោសោ – បណ្ឌិតោសិ, ព្យត្តោសិ, មេធាវីសិ, ពហុស្សុតោសិ, ធម្មកថិកោសិ; នត្ថិ តុយ្ហំ ទុគ្គតិ; សុគតិ យេវ តុយ្ហំ បាដិកង្ខាតិ. ឯសោ ឧក្កដ្ឋោ នាម អក្កោសោ.

៣៩. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘ចណ្ឌាលោ វេនោ នេសាទោ រថការោ បុក្កុសោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘ខត្តិយោ ព្រាហ្មណោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘អវកណ្ណកោ ជវកណ្ណកោ ធនិដ្ឋកោ សវិដ្ឋកោ កុលវឌ្ឍកោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘ពុទ្ធរក្ខិតោ ធម្មរក្ខិតោ សង្ឃរក្ខិតោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘កោសិយោ ភារទ្វាជោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘គោតមោ មោគ្គល្លានោ កច្ចានោ វាសិដ្ឋោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘កោដ្ឋកោ បុប្ផឆឌ្ឌកោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘កស្សកោ វាណិជោ គោរក្ខោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘នឡការោ កុម្ភការោ បេសការោ ចម្មការោ នហាបិតោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘មុទ្ទិកោ គណកោ លេខកោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

៤០. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘កុដ្ឋិកោ គណ្ឌិកោ កិលាសិកោ សោសិកោ អបមារិកោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘មធុមេហិកោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘អតិទីឃោ អតិរស្សោ អតិកណ្ហោ អច្ចោទាតោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘នាតិទីឃោ នាតិរស្សោ នាតិកណ្ហោ នាច្ចោទាតោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘រាគបរិយុដ្ឋិតោ ទោសបរិយុដ្ឋិតោ មោហបរិយុដ្ឋិតោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘វីតរាគោ វីតទោសោ វីតមោហោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘បារាជិកំ អជ្ឈាបន្នោ, សង្ឃាទិសេសំ អជ្ឈាបន្នោ, ថុល្លច្ចយំ អជ្ឈាបន្នោ, បាចិត្តិយំ អជ្ឈាបន្នោ, បាដិទេសនីយំ អជ្ឈាបន្នោ, ទុក្កដំ អជ្ឈាបន្នោ, ទុព្ភាសិតំ អជ្ឈាបន្នោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘សោតាបន្នោ’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘ឱដ្ឋោ មេណ្ឌោ គោណោ គទ្រភោ តិរច្ឆានគតោ នេរយិកោ, នត្ថិ តស្ស សុគតិ, ទុគ្គតិយេវ តស្ស បាដិកង្ខា’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ តំ ‘បណ្ឌិតោ ព្យត្តោ មេធាវី ពហុស្សុតោ ធម្មកថិកោ, នត្ថិ តស្ស ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តស្ស បាដិកង្ខា’តិ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.

៤១. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា, បុក្កុសា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ខត្តិយា ព្រាហ្មណា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស…បេ….

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថិ តេសំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ តេសំ បាដិកង្ខា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘យេ នូន ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘យេ នូន បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘ន មយំ ចណ្ឌាលា វេនា នេសាទា រថការា បុក្កុសា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ‘ន មយំ បណ្ឌិតា ព្យត្តា មេធាវី ពហុស្សុតា ធម្មកថិកា, នត្ថម្ហាកំ ទុគ្គតិ, សុគតិ យេវ អម្ហាកំ បាដិកង្ខា’តិ ភណតិ, ន សោ អញ្ញំ ភណតិ, តញ្ញេវ ភណតី’’តិ. អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ ទុក្កដស្ស.

៤២. ឧបសម្បន្នោ ឧបសម្បន្នស្ស សុត្វា ឧបសម្បន្នស្ស បេសុញ្ញំ ឧបសំហរតិ; អាបត្តិ វាចាយ, វាចាយ បាចិត្តិយស្ស.