៩. វិកប្បនសិក្ខាបទំ
៣៧២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ភាតុនោ សទ្ធិវិហារិកស្ស ភិក្ខុនោ សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ [អបច្ចុទ្ធារកំ (សី. ស្យា.)] បរិភុញ្ជតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ – ‘‘អយំ, អាវុសោ, អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ មយ្ហំ ចីវរំ សាមំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជតី’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧបនន្ទ, ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ បរិភុញ្ជិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –
៣៧៣. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សិក្ខមានាយ វា សាមណេរស្ស វា សាមណេរិយា វា សាមំ ចីវរំ វិកប្បេត្វា អប្បច្ចុទ្ធារណំ [អបច្ចុទ្ធារកំ (សី. ស្យា.)] បរិភុញ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.
៣៧៤. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.
ភិក្ខុស្សាតិ អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស.
ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.
សិក្ខមានា នាម ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខា.
សាមណេរោ នាម ទសសិក្ខាបទិកោ.
សាមណេរី នាម ទសសិក្ខាបទិកា.
សាមន្តិ សយំ វិកប្បេត្វា.
ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.
វិកប្បនា នាម ទ្វេ វិកប្បនា – សម្មុខាវិកប្បនា ច បរម្មុខាវិកប្បនា ច.
សម្មុខាវិកប្បនា នាម ‘‘ឥមំ ចីវរំ តុយ្ហំ វិកប្បេមិ ឥត្ថន្នាមស្ស វា’’តិ.
បរម្មុខាវិកប្បនា នាម ‘‘ឥមំ ចីវរំ វិកប្បនត្ថាយ តុយ្ហំ ទម្មី’’តិ. តេន វត្តព្ពោ – ‘‘កោ តេ មិត្តោ វា សន្ទិដ្ឋោ វា’’តិ? ‘‘ឥត្ថន្នាមោ ច ឥត្ថន្នាមោ ចា’’តិ. តេន វត្តព្ពោ – ‘‘អហំ តេសំ ទម្មិ, តេសំ សន្តកំ បរិភុញ្ជ វា វិស្សជ្ជេហិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោហី’’តិ.
អប្បច្ចុទ្ធារណំ នាម តស្ស វា អទិន្នំ, តស្ស វា អវិស្សសន្តោ បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.
៣៧៥. អប្បច្ចុទ្ធារណេ អប្បច្ចុទ្ធារណសញ្ញី បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អប្បច្ចុទ្ធារណេ វេមតិកោ បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អប្បច្ចុទ្ធារណេ អប្បច្ចុទ្ធារណសញ្ញី បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.
អធិដ្ឋេតិ វា វិស្សជ្ជេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បច្ចុទ្ធារណេ អប្បច្ចុទ្ធារណសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បច្ចុទ្ធារណេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បច្ចុទ្ធារណេ បច្ចុទ្ធារណសញ្ញី, អនាបត្តិ.
៣៧៦. អនាបត្តិ សោ វា ទេតិ, តស្ស វា វិស្សសន្តោ បរិភុញ្ជតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.
វិកប្បនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ នវមំ.