៧. មហានាមសិក្ខាបទំ

៣០៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន មហានាមស្ស សក្កស្ស ភេសជ្ជំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ ចតុមាសំ [ចតុម្មាសំ (សី.) ចាតុមាសំ (ស្យា.)] ភេសជ្ជេន បវារេតុ’’ន្តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, មហានាម! តេន ហិ ត្វំ, មហានាម, សង្ឃំ ចតុមាសំ ភេសជ្ជេន បវារេហី’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតុមាសំ ភេសជ្ជប្បច្ចយបវារណំ សាទិតុន្តិ.

៣០៤. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មហានាមំ សក្កំ បរិត្តំ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តិ. តថេវ មហានាមស្ស សក្កស្ស ភេសជ្ជំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ទុតិយម្បិ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ អបរម្បិ ចតុមាសំ ភេសជ្ជេន បវារេតុ’’ន្តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, មហានាម! តេន ហិ ត្វំ, មហានាម, សង្ឃំ អបរម្បិ ចតុមាសំ ភេសជ្ជេន បវារេហី’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុន បវារណម្បិ សាទិតុន្តិ.

៣០៥. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មហានាមំ សក្កំ បរិត្តំយេវ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេន្តិ. តថេវ មហានាមស្ស សក្កស្ស ភេសជ្ជំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. តតិយម្បិ ខោ មហានាមោ សក្កោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ មហានាមោ សក្កោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភន្តេ, សង្ឃំ យាវជីវំ ភេសជ្ជេន បវារេតុ’’ន្តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, មហានាម! តេន ហិ ត្វំ, មហានាម, សង្ឃំ យាវជីវំ ភេសជ្ជេន បវារេហី’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, និច្ចបវារណម្បិ សាទិតុន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទុន្និវត្ថា ហោន្តិ ទុប្បារុតា អនាកប្បសម្បន្នា. មហានាមោ សក្កោ វត្តា ហោតិ – ‘‘កិស្ស តុម្ហេ, ភន្តេ, ទុន្និវត្ថា ទុប្បារុតា អនាកប្បសម្បន្នា? ននុ នាម បព្ពជិតេន សុនិវត្ថេន ភវិតព្ពំ សុបារុតេន អាកប្បសម្បន្នេនា’’តិ? ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហានាមេ សក្កេ ឧបនន្ធិំសុ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កេន នុ ខោ មយំ ឧបាយេន មហានាមំ សក្កំ មង្កុ ករេយ្យាមា’’តិ? អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘មហានាមេន ខោ, អាវុសោ, សក្កេន សង្ឃោ ភេសជ្ជេន បវារិតោ. ហន្ទ មយំ, អាវុសោ, មហានាមំ សក្កំ សប្បិំ វិញ្ញាបេមា’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ យេន មហានាមោ សក្កោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា មហានាមំ សក្កំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ទោណេន, អាវុសោ, សប្បិនា អត្ថោ’’តិ. ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថ. មនុស្សា វជំ គតា សប្បិំ អាហរិតុំ. កាលំ អាហរិស្សថា’’តិ [កាលេ ហរិស្សថាតិ (ស្យា.)].

ទុតិយម្បិ ខោ…បេ… តតិយម្បិ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហានាមំ សក្កំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ទោណេន, អាវុសោ, សប្បិនា អត្ថោ’’តិ. ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថ. មនុស្សា វជំ គតា សប្បិំ អាហរិតុំ. កាលំ អាហរិស្សថា’’តិ. ‘‘កិំ បន តយា, អាវុសោ, អទាតុកាមេន បវារិតេន, យំ ត្វំ បវារេត្វា ន ទេសី’’តិ! អថ ខោ មហានាមោ សក្កោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទន្តា – ‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថា’តិ វុច្ចមានា នាគមេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ មហានាមស្ស សក្កស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ មហានាមេន សក្កេន – ‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថា’តិ វុច្ចមានា នាគមេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, មហានាមេន សក្កេន – ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ, អាគមេថា’’តិ វុច្ចមានា នាគមេថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, មហានាមេន សក្កេន – ‘‘អជ្ជណ្ហោ, ភន្តេ អាគមេថា’’តិ វុច្ចមានា នាគមេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៣០៦. ‘‘អគិលានេន ភិក្ខុនា ចតុមាសប្បច្ចយបវារណា សាទិតព្ពា, អញ្ញត្រ បុនបវារណាយ, អញ្ញត្រ និច្ចបវារណាយ; តតោ ចេ ឧត្តរិ សាទិយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៣០៧. អគិលានេន ភិក្ខុនា ចតុមាសប្បច្ចយបវារណា សាទិតព្ពាតិ គិលានប្បច្ចយបវារណា សាទិតព្ពា.

បុនបវារណាបិ សាទិតព្ពាតិ យទា គិលានោ ភវិស្សាមិ តទា វិញ្ញាបេស្សាមីតិ.

និច្ចបវារណាបិ សាទិតព្ពាតិ យទា គិលានោ ភវិស្សាមិ តទា វិញ្ញាបេស្សាមីតិ.

តតោ ចេ ឧត្តរិ សាទិយេយ្យាតិ អត្ថិ បវារណា ភេសជ្ជបរិយន្តា ន រត្តិបរិយន្តា, អត្ថិ បវារណា រត្តិបរិយន្តា ន ភេសជ្ជបរិយន្តា, អត្ថិ បវារណា ភេសជ្ជបរិយន្តា ច រត្តិបរិយន្តា ច, អត្ថិ បវារណា នេវ ភេសជ្ជបរិយន្តា ន រត្តិបរិយន្តា.

ភេសជ្ជបរិយន្តា នាម ភេសជ្ជានិ បរិគ្គហិតានិ ហោន្តិ – ‘‘ឯត្តកេហិ ភេសជ្ជេហិ បវារេមី’’តិ. រត្តិបរិយន្តា នាម រត្តិយោ បរិគ្គហិតាយោ ហោន្តិ – ‘‘ឯត្តកាសុ រត្តីសុ បវារេមី’’តិ. ភេសជ្ជបរិយន្តា ច រត្តិបរិយន្តា ច នាម ភេសជ្ជានិ ច បរិគ្គហិតានិ ហោន្តិ រត្តិយោ ច បរិគ្គហិតាយោ ហោន្តិ – ‘‘ឯត្តកេហិ ភេសជ្ជេហិ ឯត្តកាសុ រត្តីសុ បវារេមី’’តិ. នេវ ភេសជ្ជបរិយន្តា ន រត្តិបរិយន្តា នាម ភេសជ្ជានិ ច អបរិគ្គហិតានិ ហោន្តិ រត្តិយោ ច អបរិគ្គហិតាយោ ហោន្តិ.

៣០៨. ភេសជ្ជបរិយន្តេ – យេហិ ភេសជ្ជេហិ បវារិតោ ហោតិ តានិ ភេសជ្ជានិ ឋបេត្វា អញ្ញានិ ភេសជ្ជានិ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. រត្តិបរិយន្តេ – យាសុ រត្តីសុ បវារិតោ ហោតិ, តា រត្តិយោ ឋបេត្វា អញ្ញាសុ រត្តីសុ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ភេសជ្ជបរិយន្តេ ច រត្តិបរិយន្តេ ច – យេហិ ភេសជ្ជេហិ បវារិតោ ហោតិ, តានិ ភេសជ្ជានិ ឋបេត្វា យាសុ រត្តីសុ បវារិតោ ហោតិ, តា រត្តិយោ ឋបេត្វា អញ្ញានិ ភេសជ្ជានិ អញ្ញាសុ រត្តីសុ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. នេវ ភេសជ្ជបរិយន្តេ ន រត្តិបរិយន្តេ, អនាបត្តិ.

៣០៩. ន ភេសជ្ជេន ករណីយេន [ករណីយេ (សី. ស្យា.)] ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញេន ភេសជ្ជេន ករណីយេន អញ្ញំ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. តតុត្តរិ តតុត្តរិសញ្ញី ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. តតុត្តរិ វេមតិកោ ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. តតុត្តរិ នតតុត្តរិសញ្ញី ភេសជ្ជំ វិញ្ញាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

នតតុត្តរិ តតុត្តរិសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នតតុត្តរិ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នតតុត្តរិ នតតុត្តរិសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៣១០. អនាបត្តិ យេហិ ភេសជ្ជេហិ បវារិតោ ហោតិ តានិ ភេសជ្ជានិ វិញ្ញាបេតិ, យាសុ រត្តីសុ បវារិតោ ហោតិ តាសុ រត្តីសុ វិញ្ញាបេតិ, ‘‘ឥមេហិ តយា ភេសជ្ជេហិ បវារិតាម្ហ, អម្ហាកញ្ច ឥមិនា ច ឥមិនា ច ភេសជ្ជេន អត្ថោ’’តិ អាចិក្ខិត្វា វិញ្ញាបេតិ, ‘‘យាសុ តយា រត្តីសុ បវារិតាម្ហ តាយោ ច រត្តិយោ វីតិវត្តា អម្ហាកញ្ច ភេសជ្ជេន អត្ថោ’’តិ អាចិក្ខិត្វា វិញ្ញាបេតិ, ញាតកានំ បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

មហានាមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.