៨. ឧយ្យុត្តសេនាសិក្ខាបទំ

៣១១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន រាជា បសេនទិ កោសលោ សេនាយ អព្ភុយ្យាតោ ហោតិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ អគមំសុ. អទ្ទសា ខោ រាជា បសេនទិ កោសលោ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តេ. ទិស្វាន បក្កោសាបេត្វា ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស តុម្ហេ, ភន្តេ, អាគតត្ថា’’តិ? ‘‘មហារាជានំ មយំ ទដ្ឋុកាមា’’ [មហារាជ មហារាជានំ មយំ ទដ្ឋុកាមា (ក.)] តិ. ‘‘កិំ, ភន្តេ, មំ ទិដ្ឋេន យុទ្ធាភិនន្ទិនំ [យុទ្ធាភិនន្ទិនា (ក.)]; ននុ ភគវា បស្សិតព្ពោ’’តិ? មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ អាគច្ឆិស្សន្តិ! អម្ហាកម្បិ អលាភា, អម្ហាកម្បិ ទុល្លទ្ធំ, យេ មយំ អាជីវស្ស ហេតុ បុត្តទារស្ស ការណា សេនាយ អាគច្ឆាមា’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣១២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ មាតុលោ សេនាយ គិលានោ ហោតិ. សោ តស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អហញ្ហិ សេនាយ គិលានោ. អាគច្ឆតុ ភទន្តោ. ឥច្ឆាមិ ភទន្តស្ស អាគត’’ន្តិ. អថ ខោ តស្ស ភិក្ខុនោ ឯតទហោសិ – ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ – ‘ន ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គន្តព្ព’ន្តិ. អយញ្ច មេ មាតុលោ សេនាយ គិលានោ. កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តថារូបប្បច្ចយា សេនាយ គន្តុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៣១៣. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឧយ្យុត្តំ សេនំ ទស្សនាយ គច្ឆេយ្យ, អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៣១៤. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ឧយ្យុត្តា នាម សេនា គាមតោ និក្ខមិត្វា និវិដ្ឋា វា ហោតិ បយាតា វា.

សេនា នាម ហត្ថី អស្សា រថា បត្តី. ទ្វាទសបុរិសោ ហត្ថី, តិបុរិសោ អស្សោ, ចតុបុរិសោ រថោ, ចត្តារោ បុរិសា សរហត្ថា បត្តិ. ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយាតិ ឋបេត្វា តថារូបប្បច្ចយំ.

៣១៥. ឧយ្យុត្តេ ឧយ្យុត្តសញ្ញី ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧយ្យុត្តេ វេមតិកោ ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧយ្យុត្តេ អនុយ្យុត្តសញ្ញី ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អញ្ញត្រ តថារូបប្បច្ចយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឯកមេកំ ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុយ្យុត្តេ ឧយ្យុត្តសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុយ្យុត្តេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុយ្យុត្តេ អនុយ្យុត្តសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៣១៦. អនាបត្តិ អារាមេ ឋិតោ បស្សតិ, ភិក្ខុស្ស ឋិតោកាសំ វា និសិន្នោកាសំ វា និបន្នោកាសំ វា អាគច្ឆតិ, បដិបថំ គច្ឆន្តោ បស្សតិ, តថារូបប្បច្ចយា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឧយ្យុត្តសេនាសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ.