១០. ឧយ្យោធិកសិក្ខាបទំ

៣២២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទិរត្តតិរត្តំ សេនាយ វសមានា ឧយ្យោធិកម្បិ ពលគ្គម្បិ សេនាព្យូហម្បិ អនីកទស្សនម្បិ គច្ឆន្តិ. អញ្ញតរោបិ ឆព្ពគ្គិយោ ភិក្ខុ ឧយ្យោធិកំ គន្ត្វា កណ្ឌេន បដិវិទ្ធោ ហោតិ. មនុស្សា តំ ភិក្ខុំ ឧប្បណ្ឌេសុំ – ‘‘កច្ចិ, ភន្តេ, សុយុទ្ធំ អហោសិ, កតិ តេ លក្ខានិ លទ្ធានី’’តិ? សោ ភិក្ខុ តេហិ មនុស្សេហិ ឧប្បណ្ឌីយមានោ មង្កុ អហោសិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ឧយ្យោធិកំ ទស្សនាយ អាគច្ឆិស្សន្តិ! អម្ហាកម្បិ អលាភា, អម្ហាកម្បិ ទុល្លទ្ធំ, យេ មយំ អាជីវស្ស ហេតុ បុត្តទារស្ស ការណា ឧយ្យោធិកំ អាគច្ឆាមា’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧយ្យោធិកំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឧយ្យោធិកំ ទស្សនាយ គច្ឆថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឧយ្យោធិកំ ទស្សនាយ គច្ឆិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៣២៣. ‘‘ទិរត្តតិរត្តំ ចេ ភិក្ខុ សេនាយ វសមានោ ឧយ្យោធិកំ វា ពលគ្គំ វា សេនាព្យូហំ វា អនីកទស្សនំ វា គច្ឆេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៣២៤. ទិរត្តតិរត្តំ ចេ ភិក្ខុ សេនាយ វសមានោតិ ទ្វេតិស្សោ រត្តិយោ វសមានោ.

ឧយ្យោធិកំ នាម យត្ថ សម្បហារោ ទិស្សតិ.

ពលគ្គំ នាម ឯត្តកា ហត្ថី, ឯត្តកា អស្សា, ឯត្តកា រថា, ឯត្តកា បត្តី.

សេនាព្យូហំ នាម ឥតោ ហត្ថី ហោន្តុ, ឥតោ អស្សា ហោន្តុ, ឥតោ រថា ហោន្តុ, ឥតោ បត្តិកា ហោន្តុ.

អនីកំ នាម ហត្ថានីកំ, អស្សានីកំ, រថានីកំ, បត្តានីកំ. តយោ ហត្ថី បច្ឆិមំ ហត្ថានីកំ, តយោ អស្សា បច្ឆិមំ អស្សានីកំ, តយោ រថា បច្ឆិមំ រថានីកំ, ចត្តារោ បុរិសា សរហត្ថា បត្តី បច្ឆិមំ បត្តានីកំ. ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឯកមេកំ ទស្សនាយ គច្ឆតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យត្ថ ឋិតោ បស្សតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទស្សនូបចារំ វិជហិត្វា បុនប្បុនំ បស្សតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៣២៥. អនាបត្តិ អារាមេ ឋិតោ បស្សតិ, ភិក្ខុស្ស ឋិតោកាសំ វា និសិន្នោកាសំ វា និបន្នោកាសំ វា អាគន្ត្វា សម្បហារោ ទិស្សតិ, បដិបថំ គច្ឆន្តោ បស្សតិ, សតិ ករណីយេ គន្ត្វា បស្សតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឧយ្យោធិកសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទសមំ.

អចេលកវគ្គោ បញ្ចមោ.

តស្សុទ្ទានំ –

បូវំ កថោបនន្ទស្ស, តយំបដ្ឋាកមេវ ច;

មហានាមោ បសេនទិ, សេនាវិទ្ធោ ឥមេ ទសាតិ [អចេលកំ ឧយ្យោជញ្ច, សភោជនំ ទុវេ រហោ; សភត្តកញ្ច ភេសជ្ជំ, ឧយ្យុត្តំ សេនុយ្យោធិកំ].