៤. កាណមាតុសិក្ខាបទំ

២៣០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន កាណមាតា ឧបាសិកា សទ្ធា ហោតិ បសន្នា. កាណា គាមកេ អញ្ញតរស្ស បុរិសស្ស ទិន្នា ហោតិ. អថ ខោ កាណា មាតុឃរំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អថ ខោ កាណាយ សាមិកោ កាណាយ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អាគច្ឆតុ កាណា, ឥច្ឆាមិ កាណាយ អាគត’’ន្តិ. អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា ‘‘កិស្មិំ វិយ រិត្តហត្ថំ គន្តុ’’ន្តិ បូវំ [បូបំ (ណ្វាទិ)] បចិ. បក្កេ បូវេ អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ កាណមាតាយ ឧបាសិកាយ និវេសនំ បាវិសិ. អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា តស្ស ភិក្ខុនោ បូវំ ទាបេសិ. សោ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. សោបិ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. យថាបដិយត្តំ បូវំ បរិក្ខយំ អគមាសិ. ទុតិយម្បិ ខោ កាណាយ សាមិកោ កាណាយ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អាគច្ឆតុ កាណា, ឥច្ឆាមិ កាណាយ អាគត’’ន្តិ. ទុតិយម្បិ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា ‘‘កិស្មិំ វិយ រិត្តហត្តំ គន្តុ’’ន្តិ បូវំ បចិ. បក្កេ បូវេ អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ កាណមាតាយ ឧបាសិកាយ និវេសនំ បាវិសិ. អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា តស្ស ភិក្ខុនោ បូវំ ទាបេសិ. សោ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. សោបិ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. យថាបដិយត្តំ បូវំ បរិក្ខយំ អគមាសិ. តតិយម្បិ ខោ កាណាយ សាមិកោ កាណាយ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អាគច្ឆតុ កាណា, ឥច្ឆាមិ កាណាយ អាគតំ. សចេ កាណា នាគច្ឆិស្សតិ, អហំ អញ្ញំ បជាបតិំ អានេស្សាមី’’តិ. តតិយម្បិ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា កិស្មិំ វិយ រិត្តហត្ថំ គន្តុន្តិ បូវំ បចិ. បក្កេ បូវេ អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ កាណមាតាយ ឧបាសិកាយ និវេសនំ បាវិសិ. អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា តស្ស ភិក្ខុនោ បូវំ ទាបេសិ. សោ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. សោបិ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ បូវំ ទាបេសិ. យថាបដិយត្តំ បូវំ បរិក្ខយំ អគមាសិ. អថ ខោ កាណាយ សាមិកោ អញ្ញំ បជាបតិំ អានេសិ.

អស្សោសិ ខោ កាណា – ‘‘តេន កិរ បុរិសេន អញ្ញា បជាបតិ អានីតា’’តិ. សា រោទន្តី អដ្ឋាសិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន កាណមាតាយ ឧបាសិកាយ និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ កាណមាតរំ ឧបាសិកំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កិស្សាយំ កាណា រោទតី’’តិ? អថ ខោ កាណមាតា ឧបាសិកា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ ភគវា កាណមាតរំ ឧបាសិកំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ.

២៣១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ សត្ថោ រាជគហា បដិយាលោកំ គន្តុកាមោ ហោតិ. អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ តំ សត្ថំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. អញ្ញតរោ ឧបាសកោ តស្ស ភិក្ខុនោ សត្តុំ ទាបេសិ. សោ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ សត្តុំ ទាបេសិ. សោ និក្ខមិត្វា អញ្ញស្ស អាចិក្ខិ. តស្សបិ សត្តុំ ទាបេសិ. យថាបដិយត្តំ បាថេយ្យំ បរិក្ខយំ អគមាសិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ តេ មនុស្សេ ឯតទវោច – ‘‘អជ្ជណ្ហោ, អយ្យា, អាគមេថ, យថាបដិយត្តំ បាថេយ្យំ អយ្យានំ ទិន្នំ. បាថេយ្យំ បដិយាទេស្សាមី’’តិ. ‘‘នាយ្យោ [នាយ្យ (ស្យា.)] សក្កា អាគមេតុំ, បយាតោ សត្ថោ’’តិ អគមំសុ. អថ ខោ តស្ស ឧបាសកស្ស បាថេយ្យំ បដិយាទេត្វា បច្ឆា គច្ឆន្តស្ស ចោរា អច្ឆិន្ទិំសុ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ន មត្តំ ជានិត្វា បដិគ្គហេស្សន្តិ! អយំ ឥមេសំ ទត្វា បច្ឆា គច្ឆន្តោ ចោរេហិ អច្ឆិន្នោ’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ…បេ… វិនយានុគ្គហាយ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២៣២. ‘‘ភិក្ខុំ បនេវ កុលំ ឧបគតំ បូវេហិ វា មន្ថេហិ វា អភិហដ្ឋុំ បវារេយ្យ, អាកង្ខមានេន ភិក្ខុនា ទ្វត្តិបត្តបូរា បដិគ្គហេតព្ពា តតោ ចេ ឧត្តរិ បដិគ្គណ្ហេយ្យ បាចិត្តិយំ. ទ្វត្តិបត្តបូរេ បដិគ្គហេត្វា តតោ នីហរិត្វា ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សំវិភជិតព្ពំ. អយំ តត្ថ សាមីចី’’តិ.

២៣៣. ភិក្ខុំ បនេវ កុលំ ឧបគតន្តិ កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ, សុទ្ទកុលំ.

ឧបគតន្តិ តត្ថ គតំ.

បូវំ នាម យំកិញ្ចិ បហេណកត្ថាយ បដិយត្តំ.

មន្ថំ នាម យំកិញ្ចិ បាថេយ្យត្ថាយ បដិយត្តំ.

អភិហដ្ឋុំ បវារេយ្យាតិ យាវតកំ ឥច្ឆសិ តាវតកំ គណ្ហាហីតិ.

អាកង្ខមានេនាតិ ឥច្ឆមានេន.

ទ្វត្តិបត្តបូរា បដិគ្គហេតព្ពាតិ ទ្វេតយោ បត្តបូរា បដិគ្គហេតព្ពា.

តតោ ចេ ឧត្តរិ បដិគណ្ហេយ្យាតិ តតុត្តរិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ទ្វត្តិបត្តបូរេ បដិគ្គហេត្វា តតោ និក្ខមន្តេន ភិក្ខុំ បស្សិត្វា អាចិក្ខិតព្ពំ – ‘‘អមុត្រ មយា ទ្វត្តិបត្តបូរា បដិគ្គហិតា, មា ខោ តត្ថ បដិគ្គណ្ហី’’តិ. សចេ បស្សិត្វា ន អាចិក្ខតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សចេ អាចិក្ខិតេ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

តតោ នីហរិត្វា ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សំវិភជិតព្ពន្តិ បដិក្កមនំ នីហរិត្វា សំវិភជិតព្ពំ.

អយំ តត្ថ សាមីចីតិ អយំ តត្ថ អនុធម្មតា.

២៣៤. អតិរេកទ្វត្តិបត្តបូរេ អតិរេកសញ្ញី បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អតិរេកទ្វត្តិបត្តបូរេ វេមតិកោ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អតិរេកទ្វត្តិបត្តបូរេ ឩនកសញ្ញី បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឩនកទ្វត្តិបត្តបូរេ អតិរេកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកទ្វត្តិបត្តបូរេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឩនកទ្វត្តិបត្តបូរេ ឩនកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

២៣៥. អនាបត្តិ ទ្វត្តិបត្តបូរេ បដិគ្គណ្ហាតិ, ឩនកទ្វត្តិបត្តបូរេ បដិគ្គណ្ហាតិ, ន បហេណកត្ថាយ ន បាថេយ្យត្ថាយ បដិយត្តំ ទេន្តិ, បហេណកត្ថាយ វា បាថេយ្យត្ថាយ វា បដិយត្តសេសកំ ទេន្តិ, គមនេ បដិប្បស្សទ្ធេ ទេន្តិ, ញាតកានំ បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

កាណមាតុសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.