៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទំ

២២១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តេន ខោ បន សមយេន វេសាលិយំ បណីតានំ ភត្តានំ ភត្តបដិបាដិ អធិដ្ឋិតា ហោតិ. អថ ខោ អញ្ញតរស្ស ទលិទ្ទស្ស កម្មការស្ស [កម្មករស្ស (សី.)] ឯតទហោសិ – ‘‘ន ខោ ឥទំ ឱរកំ ភវិស្សតិ យថយិមេ មនុស្សា សក្កច្ចំ ភត្តំ ករោន្តិ; យំនូនាហម្បិ ភត្តំ ករេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ យេន កិរបតិកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ កិរបតិកំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, អយ្យបុត្ត, ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ភត្តំ កាតុំ. ទេហិ មេ វេតន’’ន្តិ. សោបិ ខោ កិរបតិកោ សទ្ធោ ហោតិ បសន្នោ. អថ ខោ សោ កិរបតិកោ តស្ស ទលិទ្ទស្ស កម្មការស្ស អព្ភាតិរេកំ [អតិរេកំ (ស្យា.)] វេតនំ អទាសិ. អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អធិវាសេតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’តិ. ‘‘មហា ខោ, អាវុសោ, ភិក្ខុសង្ឃោ. ជានាហី’’តិ. ‘‘ហោតុ [ហោតុ មេ (ក.)] ភន្តេ, មហា ភិក្ខុសង្ឃោ. ពហូ មេ ពទរា បដិយត្តា ពទរមិស្សេន បេយ្យា បរិបូរិស្សន្តី’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន.

អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ – ‘‘ទលិទ្ទេន កិរ កម្មការេន ស្វាតនាយ ពុទ្ធប្បមុខោ ភិក្ខុសង្ឃោ និមន្តិតោ, ពទរមិស្សេន បេយ្យា បរិបូរិស្សន្តី’’តិ. តេ កាលស្សេវ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ភុញ្ជិំសុ. អស្សោសុំ ខោ មនុស្សា – ‘‘ទលិទ្ទេន កិរ កម្មការេន ពុទ្ធប្បមុខោ ភិក្ខុសង្ឃោ និមន្តិតោ’’តិ. តេ ទលិទ្ទស្ស កម្មការស្ស បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ អភិហរិំសុ. អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចាបេសិ – ‘‘កាលោ, ភន្តេ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ.

អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តស្ស ទលិទ្ទស្ស កម្មការស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន. អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ ភត្តគ្គេ ភិក្ខូ បរិវិសតិ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘ថោកំ, អាវុសោ, ទេហិ. ថោកំ, អាវុសោ, ទេហី’’តិ. ‘‘មា ខោ តុម្ហេ, ភន្តេ, ‘អយំ ទលិទ្ទោ កម្មការោ’តិ ថោកំ ថោកំ បដិគ្គណ្ហិត្ថ. បហូតំ មេ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយត្តំ.

បដិគ្គណ្ហថ, ភន្តេ, យាវទត្ថ’’ន្តិ. ‘‘ន ខោ មយំ, អាវុសោ, ឯតំការណា ថោកំ ថោកំ បដិគ្គណ្ហាម. អបិច, មយំ កាលស្សេវ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ភុញ្ជិម្ហា; តេន មយំ ថោកំ ថោកំ បដិគ្គណ្ហាមា’’តិ.

អថ ខោ សោ ទលិទ្ទោ កម្មការោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទន្តា មយា និមន្តិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តិ! ន ចាហំ បដិពលោ យាវទត្ថំ ទាតុ’’ន្តិ? អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តស្ស ទលិទ្ទស្ស កម្មការស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ អញ្ញត្រ និមន្តិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អញ្ញត្រ និមន្តិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា អញ្ញត្រ និមន្តិតា អញ្ញត្រ ភុញ្ជិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘បរម្បរភោជនេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២២២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បិណ្ឌបាតំ អាទាយ យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ភុញ្ជាហិ, អាវុសោ’’តិ. ‘‘អលំ, អាវុសោ, អត្ថិ មេ ភត្តបច្ចាសា’’តិ. តស្ស ភិក្ខុនោ បិណ្ឌបាតោ ឧស្សូរេ [ឧស្សូរេន (ក.)] អាហរីយិត្ថ. សោ ភិក្ខុ ន ចិត្តរូបំ ភុញ្ជិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានេន ភិក្ខុនា បរម្បរភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘បរម្បរភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២២៣. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ចីវរទានសមយេ សចីវរភត្តំ បដិយាទេត្វា [បដិយាទាបេត្វា (ឥតិបិ)] ភិក្ខូ និមន្តេន្តិ – ‘‘ភោជេត្វា ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមា’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា បរម្បរភោជន’’ន្តិ. ចីវរំ បរិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចីវរទានសមយេ បរម្បរភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘បរម្បរភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២២៤. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ចីវរការកេ ភិក្ខូ ភត្តេន និមន្តេន្តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា បរម្បរភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចីវរការសមយេ បរម្បរភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២២៥. ‘‘បរម្បរភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២២៦. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ អាយស្មតា អានន្ទេន បច្ឆាសមណេន យេន អញ្ញតរំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ តេ មនុស្សា ភគវតោ ច អាយស្មតោ ច អានន្ទស្ស ភោជនំ អទំសុ. អាយស្មា អានន្ទោ កុក្កុច្ចាយន្តោ ន បដិគ្គណ្ហាតិ. ‘‘គណ្ហាហិ [បតិគណ្ហាហិ (សី.)], អានន្ទា’’តិ. ‘‘អលំ, ភគវា, អត្ថិ មេ ភត្តបច្ចាសា’’តិ. ‘‘តេនហានន្ទ, វិកប្បេត្វា គណ្ហាហី’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិកប្បេត្វា [ភត្តបច្ចាសំ វិកប្បេត្វា (ស្យា.)] បរម្បរភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, វិកប្បេតព្ពំ – ‘មយ្ហំ ភត្តបច្ចាសំ ឥត្ថន្នាមស្ស ទម្មី’’’តិ.

២២៧. បរម្បរភោជនំ នាម បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន ភោជនេន និមន្តិតោ, តំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរំ ភោជនំ ភុញ្ជតិ, ឯតំ បរម្បរភោជនំ នាម.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

គិលានសមយោ នាម ន សក្កោតិ ឯកាសនេ និសិន្នោ យាវទត្ថំ ភុញ្ជិតុំ. ‘‘គិលានសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

ចីវរទានសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ច មាសា. ‘‘ចីវរទានសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

ចីវរការសមយោ នាម ចីវរេ កយិរមានេ. ‘‘ចីវរការសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

‘‘អញ្ញត្រ សមយា ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

២២៨. បរម្បរភោជនេ បរម្បរភោជនសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរម្បរភោជនេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរម្បរភោជនេ នបរម្បរភោជនសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

នបរម្បរភោជនេ បរម្បរភោជនសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នបរម្បរភោជនេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នបរម្បរភោជនេ នបរម្បរភោជនសញ្ញី, អនាបត្តិ.

២២៩. អនាបត្តិ សមយេ, វិកប្បេត្វា ភុញ្ជតិ, ទ្វេ តយោ និមន្តនេ ឯកតោ ភុញ្ជតិ, និមន្តនបដិបាដិយា ភុញ្ជតិ, សកលេន គាមេន និមន្តិតោ តស្មិំ គាមេ យត្ថ កត្ថចិ ភុញ្ជតិ, សកលេន បូគេន និមន្តិតោ តស្មិំ បូគេ យត្ថ កត្ថចិ ភុញ្ជតិ, និមន្តិយមានោ ភិក្ខំ គហេស្សាមីតិ ភណតិ, និច្ចភត្តេ, សលាកភត្តេ, បក្ខិកេ, ឧបោសថិកេ, បាដិបទិកេ, បញ្ច ភោជនានិ ឋបេត្វា សព្ពត្ថ អនាបត្តិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បរម្បរភោជនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ តតិយំ.