២. គណភោជនសិក្ខាបទំ

២០៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន ទេវទត្តោ បរិហីនលាភសក្ការោ សបរិសោ កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជតិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិស្សន្តិ! កស្ស សម្បន្នំ ន មនាបំ, កស្ស សាទុំ ន រុច្ចតី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ទេវទត្តោ សបរិសោ កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ ត្វំ, ទេវទត្ត, សបរិសោ កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, សបរិសោ កុលេសុ វិញ្ញាបេត្វា វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១០. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា គិលានេ ភិក្ខូ ភត្តេន និមន្តេន្តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានេន ភិក្ខុនា គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១១. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ចីវរទានសមយេ សចីវរភត្តំ បដិយាទេត្វា ភិក្ខូ និមន្តេន្តិ – ‘‘ភោជេត្វា ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមា’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ចីវរំ បរិត្តំ ឧប្បជ្ជតិ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចីវរទានសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១២. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ចីវរការកេ ភិក្ខូ ភត្តេន និមន្តេន្តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចីវរការសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១៣. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មនុស្សេហិ សទ្ធិំ អទ្ធានំ គច្ឆន្តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ តេ មនុស្សេ ឯតទវោចុំ – ‘‘មុហុត្តំ, អាវុសោ, អាគមេថ; បិណ្ឌាយ ចរិស្សាមា’’តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឥធេវ, ភន្តេ, ភុញ្ជថា’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន បដិគ្គណ្ហន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានគមនសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១៤. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មនុស្សេហិ សទ្ធិំ នាវាយ គច្ឆន្តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ តេ មនុស្សេ ឯតទវោចុំ – ‘‘មុហុត្តំ, អាវុសោ, តីរំ ឧបនេថ; បិណ្ឌាយ ចរិស្សាមា’’តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឥធេវ, ភន្តេ, ភុញ្ជថា’’តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន បដិគ្គណ្ហន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, នាវាភិរុហនសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ, នាវាភិរុហនសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១៥. តេន ០ ខោ បន សមយេន ទិសាសុ វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខូ រាជគហំ អាគច្ឆន្តិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. មនុស្សា នានាវេរជ្ជកេ ភិក្ខូ បស្សិត្វា ភត្តេន និមន្តេន្តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មហាសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘គណភោជនេ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ, នាវាភិរុហនសមយោ, មហាសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

២១៦. តេន ខោ បន សមយេន រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស ញាតិសាលោហិតោ អាជីវកេសុ បព្ពជិតោ ហោតិ. អថ ខោ សោ អាជីវកោ យេន រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ មាគធំ សេនិយំ ពិម្ពិសារំ ឯតទវោច – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, មហារាជ, សព្ពបាសណ្ឌិកភត្តំ កាតុ’’ន្តិ. ‘‘សចេ ត្វំ, ភន្តេ, ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បឋមំ ភោជេយ្យាសិ’’. ‘‘ឯវំ ករេយ្យាមី’’តិ. អថ ខោ សោ អាជីវកោ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសិ – ‘‘អធិវាសេន្តុ មេ ភិក្ខូ ស្វាតនាយ ភត្ត’’ន្តិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា នាធិវាសេន្តិ – ‘‘បដិក្ខិត្តំ ភគវតា គណភោជន’’ន្តិ. អថ ខោ សោ អាជីវកោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិ, សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតោ ខោ សោ អាជីវកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ភវម្បិ គោតមោ បព្ពជិតោ, អហម្បិ បព្ពជិតោ; អរហតិ បព្ពជិតោ បព្ពជិតស្ស បិណ្ឌំ បដិគ្គហេតុំ. អធិវាសេតុ មេ ភវំ គោតមោ ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន. អថ ខោ សោ អាជីវកោ ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា បក្កាមិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សមណភត្តសមយេ គណភោជនំ ភុញ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២១៧. គណភោជនេ , អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានសមយោ, ចីវរទានសមយោ, ចីវរការសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ, នាវាភិរុហនសមយោ, មហាសមយោ, សមណភត្តសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

២១៨. គណភោជនំ នាម យត្ថ ចត្តារោ ភិក្ខូ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន ភោជនេន និមន្តិតា ភុញ្ជន្តិ. ឯតំ គណភោជនំ នាម.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

គិលានសមយោ នាម អន្តមសោ បាទាបិ ផលិតា [ផាលិតា (ស្យា. ក.)] ហោន្តិ. ‘‘គិលានសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

ចីវរទានសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ចមាសា. ‘‘ចីវរទានសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

ចីវរការសមយោ នាម ចីវរេ កយិរមានេ. ‘‘ចីវរការសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

អទ្ធានគមនសមយោ នាម ‘‘អទ្ធយោជនំ គច្ឆិស្សាមី’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ, គច្ឆន្តេន ភុញ្ជិតព្ពំ, គតេន ភុញ្ជិតព្ពំ.

នាវាភិរុហនសមយោ នាម ‘‘នាវំ អភិរុហិស្សាមី’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ, អារុឡ្ហេន ភុញ្ជិតព្ពំ, ឱរុឡ្ហេន ភុញ្ជិតព្ពំ.

មហាសមយោ នាម យត្ថ ទ្វេ តយោ ភិក្ខូ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា យាបេន្តិ, ចតុត្ថេ អាគតេ ន យាបេន្តិ. ‘‘មហាសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

សមណភត្តសមយោ នាម យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ ភត្តំ ករោតិ. ‘‘សមណភត្តសមយោ’’តិ ភុញ្ជិតព្ពំ.

‘‘អញ្ញត្រ សមយា ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

២១៩. គណភោជនេ គណភោជនសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. គណភោជនេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. គណភោជនេ នគណភោជនសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

នគណភោជនេ គណភោជនសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នគណភោជនេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. នគណភោជនេ នគណភោជនសញ្ញី, អនាបត្តិ.

២២០. អនាបត្តិ សមយេ, ទ្វេ តយោ ឯកតោ ភុញ្ជន្តិ, បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ឯកតោ សន្និបតិត្វា ភុញ្ជន្តិ, និច្ចភត្តំ, សលាកភត្តំ, បក្ខិកំ, ឧបោសថិកំ, បាដិបទិកំ, បញ្ច ភោជនានិ ឋបេត្វា សព្ពត្ថ អនាបត្តិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

គណភោជនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទុតិយំ.