យុត្តិហារសំវណ្ណនា

មមន្តិ សាមិនិទ្ទេសោ យុជ្ជតិ សភាវនិរុត្តិយា តថាបយោគទិស្សនតោ, អវណ្ណស្ស ច តទបេក្ខត្តា. វាតិ វិកប្បនត្ថនិទ្ទេសោ យុជ្ជតិ នេបាតិកានមនេកត្ថត្តា, ឯត្ថ ច និយមាភាវតោ. ភិក្ខវេតិ អាមន្តននិទ្ទេសោ យុជ្ជតិ តទត្ថេយេវ ឯតស្ស បយោគស្ស ទិស្សនតោ, ទេសកស្ស ច បដិគ្គាហកាបេក្ខតោតិ ឯវមាទិនា ព្យញ្ជនតោ ច –

សព្ពេន សព្ពំ អាឃាតាទីនមករណំ តាទិភាវាយ សំវត្តតីតិ យុជ្ជតិ ឥដ្ឋានិដ្ឋេសុ សមប្បវត្តិសព្ភាវតោ. យស្មិំ សន្តានេ អាឃាតាទយោ ឧប្បន្នា, តន្និមិត្តកា អន្តរាយា តស្សេវ សម្បត្តិវិពន្ធាយ សំវត្តន្តីតិ យុជ្ជតិ កម្មានំ សន្តានន្តរេសុ អសង្កមនតោ. ចិត្តមភិភវិត្វា ឧប្បន្នា អាឃាតាទយោ សុភាសិតទុព្ភាសិតសល្លក្ខណេបិ អសមត្ថតាយ សំវត្តន្តីតិ យុជ្ជតិ កោធលោភានំ អន្ធតមសភាវតោ. បាណាតិបាតាទិទុស្សីល្យតោ វេរមណី សព្ពសត្តានំ បាមោជ្ជបាសំសាយ សំវត្តតីតិ យុជ្ជតិ សីលសម្បត្តិយា មហតោ កិត្តិសទ្ទស្ស អព្ភុគ្គតត្តា. គម្ភីរតាទិវិសេសយុត្តេន គុណេន តថាគតស្ស វណ្ណនា ឯកទេសភូតាបិ សកលសព្ពញ្ញុគុណគ្គហណាយ សំវត្តតីតិ យុជ្ជតិ អនញ្ញសាធារណត្តា. តជ្ជាអយោនិសោមនសិការបរិក្ខតានិ អធិគមតក្កនានិ សស្សតវាទាទិអភិនិវេសាយ សំវត្តន្តីតិ យុជ្ជតិ កប្បនជាលស្ស អសមុគ្ឃាដិតត្តា. វេទនាទីនំ អនវពោធេន វេទនាបច្ចយា តណ្ហា វឌ្ឍតីតិ យុជ្ជតិ អស្សាទានុបស្សនាសព្ភាវតោ, សតិ ច វេទយិតភាវេ (វេទយិតរាគេ (ទី. និ. ដី. ១.១៤៩) តត្ថ អត្តត្តនិយគាហោ, សស្សតាទិគាហោ ច វិបរិប្ផន្ទតីតិ យុជ្ជតិ ការណស្ស សន្និហិតត្តា. តណ្ហាបច្ចយា ហិ ឧបាទានំ សម្ភវតិ. សស្សតាទិវាទេ បញ្ញបេន្តានំ, តទនុច្ឆវិកញ្ច វេទនំ វេទយន្តានំ ផស្សោ ហេតូតិ យុជ្ជតិ វិសយិន្ទ្រិយវិញ្ញាណសង្គតិយា វិនា តទភាវតោ. ឆផស្សាយតននិមិត្តំ វដ្ដស្ស អនុបច្ឆេទោតិ យុជ្ជតិ តត្ថ អវិជ្ជាតណ្ហានំ អប្បហីនត្តា. ឆន្នំ ផស្សាយតនានំ សមុទយត្ថង្គមាទិបជាននា សព្ពទិដ្ឋិគតិកសញ្ញំ អតិច្ច តិដ្ឋតីតិ យុជ្ជតិ ចតុសច្ចបដិវេធភាវតោ. ឥមាហិយេវ ទ្វាសដ្ឋិយា សព្ពទិដ្ឋិគតានំ អន្តោជាលីកតភាវោតិ យុជ្ជតិ អកិរិយវាទាទីនំ, ឥស្សរវាទាទីនញ្ច តទន្តោគធត្តា, តថា ចេវ ហេដ្ឋា សំវណ្ណិតំ. ឧច្ឆិន្នភវនេត្តិកោ តថាគតស្ស កាយោតិ យុជ្ជតិ ភគវតោ អភិនីហារសម្បត្តិយា ចតូសុ សតិបដ្ឋានេសុ ឋត្វា សត្តន្នំ ពោជ្ឈង្គានំ យថាភូតំ ភាវិតត្តា. កាយស្ស ភេទា បរិនិព្ពុតំ ន ទក្ខន្តីតិ យុជ្ជតិ អនុបាទិសេសនិព្ពានប្បត្តិយំ រូបាទីសុ កស្សចិបិ អនវសេសតោតិ ឥមិនា នយេន អត្ថតោ ច សុត្តេ ព្យញ្ជនត្ថានំ យុត្តិតាវិភាវនលក្ខណោ យុត្តិហារោ នាម យថាហ ‘‘សព្ពេសំ ហារានំ, យា ភូមី’’តិអាទិ (នេត្តិ. ៤.៣).