៣. បរិញ្ញាវារវណ្ណនា

២០៦-២០៨. តស្សាបីតិ បុគ្គលោកាសវារស្សបិ. ឱកាសេ បុគ្គលស្សេវាតិ យថាគហិតេ ឱកាសេ យោ បុគ្គលោ, តស្សេវ ឱកាសវិសិដ្ឋបុគ្គលស្សេវាតិ អត្ថោ. យថា បន បុគ្គលវារេ លព្ភមានេ បុគ្គលោកាសវារោបិ លព្ភតិ, ឯវំ ឱកាសវារោបិ លព្ភេយ្យាតិ ចោទនំ សន្ធាយាហ ‘‘ឱកាសវារោបិ ចា’’តិ. តស្មាតិ យស្មា វុច្ចមានោបិ ឱកាសោ បុគ្គលស្ស វិសេសភាវេនេវ វុច្ចេយ្យ, ន វិសុំ, តស្មា.

អញ្ញថាតិ បវត្តិវារេ វិយ អាទាននិក្ខេបបរិច្ឆិន្នំ កម្មជសន្តានំ ឯកត្តេន គហេត្វា តស្ស ឧប្បាទនិរោធវសេន បរិញ្ញាវចនេ. ‘‘យោ រូបក្ខន្ធំ បរិជានាតី’’តិ សន្និដ្ឋានបទសង្គហិតត្ថាភាវទស្សនមុខេន ឥតរស្សបិ អភាវំ ទស្សេតុំ ‘‘រុបក្ខន្ធបរិជាននស្ស អភាវា’’តិ វុត្តំ. ‘‘អាមន្តា’’តិ ច កតំ, តស្មា បវត្តេ ចិត្តក្ខណវសេនេវេត្ថ តយោ អទ្ធោ លព្ភន្តីតិ អត្ថោ. ‘‘អគ្គមគ្គសមង្គិញ្ច អរហន្តញ្ចា’’តិ ទ្វិន្នំ បទានំ ‘‘រូបក្ខន្ធញ្ច ន បរិជានន្តិ វេទនាក្ខន្ធញ្ច ន បរិជានិត្ថា’’តិ ទ្វីហិ បទេហិ យថាក្កមំ សម្ពន្ធោ. ‘‘ឋបេត្វា អវសេសា បុគ្គលា’’តិ បន បច្ចេកំ យោជេតព្ពំ. អគ្គមគ្គ…បេ… នត្ថីតិ ឥមិនា អរហត្តមគ្គញាណស្សេវ បរិញ្ញាមត្ថកប្បត្តិយា បរិញ្ញាកិច្ចំ សាតិសយំ, តទភាវា ន ឥតរេសន្តិ ទស្សេតិ. យតោ តស្សេវ វជិរូបមតា វុត្តា, សេសានញ្ច វិជ្ជូបមតា. តេនាតិ តេន យថាវុត្តេន វចនេន. តទវសេសសព្ពបុគ្គលេតិ តតោ អគ្គមគ្គសមង្គិតោ អវសេសសព្ពបុគ្គលេ. ឥមំ បន យថាវុត្តទោសំ បរិហរន្តា ‘‘បុថុជ្ជនាទយោ សន្ធាយា’’តិ វទន្តិ.

បរិញ្ញាវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ខន្ធយមកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.