៨. អច្ចេកចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៤៦. អដ្ឋមេ អសម្មោហត្ថន្តិ ទសាហានាគតបទេ អសម្មោហត្ថំ. បឋមបទស្សាតិ ទសាហានាគតបទស្ស. តានិ ទិវសានីតិ តេសុ ទិវសេសុ. ឧប្បជ្ជេយ្យាតិ សង្ឃតោ វា គណតោ វា ឧជុកំ អត្តនោយេវ វា ឧប្បជ្ជេយ្យ. បញ្ចមិតោតិ ឯត្ថ វស្សំ វសន្តស្ស សង្ឃស្ស បញ្ចមិតោ បុព្ពេ ឧប្បន្នំ អច្ចេកចីវរំ បញ្ចមិយំ វិភជិត្វា គហិតំ អច្ចេកចីវរបរិហារមេវ លភតិ. ឧជុកំ អត្តនោយេវ ឧប្បន្នំ ចេ, បញ្ចមិយំ ឧប្បន្នមេវ អច្ចេកចីវរបរិហារំ លភតិ, ន តតោ បុព្ពេតិ ទដ្ឋព្ពំ.

សទ្ធាមត្តកន្តិ ធម្មស្សវនាទីហិ តង្ខណុប្បន្នំ សទ្ធាមត្តកំ. អារោចិតំ ចីវរន្តិ អារោចេត្វា ទិន្នចីវរំ. ឆដ្ឋិយំ ឧប្បន្នចីវរស្ស ឯកាទសមោ អរុណោ ចីវរកាលេ ឧដ្ឋាតីតិ អាហ ‘‘ឆដ្ឋិតោ បដ្ឋាយា’’តិអាទិ. ឋបិតចីវរម្បីតិ បធានចីវរទស្សនមុខេន សព្ពម្បិ អតិរេកចីវរំ វុត្តំ. អថ ‘‘ចីវរមាសេបិ អតិរេកចីវរំ និក្ខិបិតុំ វដ្ដតី’’តិ ឥទំ កុតោ លទ្ធន្តិ ចេ? ‘‘វិសុំ អននុញ្ញាតេបិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ ‘ចីវរកាលសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ច មាសា’តិ វទន្តេន តតិយកថិនសិក្ខាបទេ ‘អកាលចីវរំ នាម អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសមាសេ ឧប្បន្នំ, អត្ថតេ កថិនេ សត្តមាសេ ឧប្បន្ន’ន្តិ វទន្តេន ច អនុញ្ញាតមេវ ហោតី’’តិ វទន្តិ. ‘‘អដ្ឋកថាវចនប្បមាណេន គហេតព្ព’’ន្តិ ច កេចិ.

៦៥០. ឥទានិ បឋមកថិនាទិសិក្ខាបទេហិ តស្ស តស្ស ចីវរស្ស លព្ភមានំ បរិហារំ ឥធេវ ឧបសំហរិត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘ឥតិ អតិរេកចីវរស្ស ទសាហំ បរិហារោ’’តិអាទិមាហ. ‘‘អនត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសទិវសាធិកោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ ឯកាទសទិវសាធិកា បញ្ច មាសា’’តិ អយមេវ បាឋោ គហេតព្ពោ. កេចិ បនេត្ថ ‘‘កាមញ្ចេស ‘ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ព’ន្តិ ឥមិនាវ សិទ្ធោ, អដ្ឋុប្បត្តិវសេន បន អបុព្ពំ វិយ អត្ថំ ទស្សេត្វា សិក្ខាបទំ ឋបិត’’ន្តិ បាឋំ វត្វា ‘‘ទសទិវសាធិកោ មាសោ, ទសទិវសាធិកា បញ្ច មាសាតិ បាឋេន ភវិតព្ព’’ន្តិ វទន្តិ, តំ ន គហេតព្ពំ តស្ស បមាទបាឋត្តា. ន ហិ ទសាហេន អសម្បត្តាយ កត្តិកតេមាសិកបុណ្ណមាយ ចីវរកាលតោ បុព្ពេ ទស ទិវសា អធិកា ហោន្តិ. ឯវញ្ហិ សតិ ‘‘នវាហានាគតំ កត្តិកតេមាសិកបុណ្ណម’’ន្តិ វត្តព្ពំ.

មាតិកាដ្ឋកថាយម្បិ (កង្ខា. អដ្ឋ. អច្ចេកចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា) ‘‘បវារណមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខបញ្ចមិតោ បដ្ឋាយ ឧប្បន្នស្ស ចីវរស្ស និធានកាលោ ទស្សិតោ ហោតី’’តិ វត្វា ‘‘កាមញ្ចេស ‘ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ព’ន្តិ ឥមិនាវ សិទ្ធោ, អដ្ឋុប្បត្តិវសេន បន អបុព្ពំ វិយ អត្ថំ ទស្សេត្វា សិក្ខាបទំ ឋបិត’’ន្តិ បាឋោ ទស្សិតោ, សោបិ បមាទបាឋោយេវ. ‘‘ជុណ្ហបក្ខបញ្ចមិតោ បដ្ឋាយា’’តិ ច វុត្តត្តា តត្ថេវ បុព្ពាបរវិរោធោបិ សិយា, ឆដ្ឋិតោ បដ្ឋាយាតិ វត្តព្ពំ. ឯវញ្ហិ សតិ ‘‘ទសាហបរមសិក្ខាបទេនេវ សិទ្ធ’’ន្តិ សក្កា វត្តុំ. ឥមមេវ ច បមាទបាឋំ គហេត្វា ភទន្តពុទ្ធទត្តាចរិយេន ច –

‘‘តស្សាច្ចាយិកវត្ថស្ស, កថិនេ តុ អនត្ថតេ;

បរិហារេកមាសោវ, ទសាហបរមោ មតោ.

‘‘អត្ថតេ កថិនេ តស្ស, បញ្ច មាសា បកាសិតា;

បរិហារោ មុនិន្ទេន, ទសាហបរមា បនា’’តិ. –

វុត្តំ.

អច្ចេកចីវរកាលេ ឧប្បន្នត្តា ‘‘អច្ចេកចីវរសទិសេ’’តិ វុត្តំ. ‘‘បញ្ចមិយំ ឧប្បន្នំ អនច្ចេកចីវរំ ទសាហំ អតិក្កាមយតោ ចីវរកាលតោ បុព្ពេយេវ អាបត្តិ ហោតិ, ន ចីវរកាលាតិក្កមេ, តស្មា ចីវរកាលាតិក្កមេ បុន អាបជ្ជិតព្ពាយ អាបត្តិយា អភាវំ សន្ធាយ ‘អនច្ចេកចីវរេ អនច្ចេកចីវរសញ្ញី អនាបត្តី’តិ វុត្ត’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ. វិកប្បនុបគបច្ឆិមប្បមាណស្ស អច្ចេកចីវរស្ស អត្តនោ សន្តកតា, ទសាហានាគតាយ កត្តិកតេមាសិកបុណ្ណមាយ ឧប្បន្នភាវោ, អនធិដ្ឋិតអវិកប្បិតតា, ចីវរកាលាតិក្កមោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

អច្ចេកចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.