៦. អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥១៥. ឆដ្ឋេ បតិកិដ្ឋោតិ និហីនោ, លាមកោតិ អត្ថោ. លោលជាតិកោតិ លោលសភាវោ. បដុយេវ បដ្ដោ. តេនាហ ‘‘ឆេកោ’’តិអាទិ. កិស្មិំ វិយាតិ ឯត្ថ ‘‘កិស្មិំ វិយា’’តិ និបាតវសេន សមានត្ថំ ‘‘កិំសុ វិយា’’តិ និបាតបទន្តិ អាហ ‘‘កិំសុ វិយា’’តិ, កិំ វិយាតិ អត្ថោ, ទុក្ខំ វិយាតិ អធិប្បាយោ. តេនាហ ‘‘កិលេសោ វិយា’’តិអាទិ. ធម្មវសេន ឧបចារវសេន និមន្តនា ធម្មនិមន្តនាតិ បាឡិបទស្ស អត្ថោ វេទិតព្ពោ. សចេ បន ‘‘វទេយ្យាថ, ភន្តេ, យេនត្ថោ’’តិ ឥទំ សច្ចមេវ វុត្តំ សិយា, បវារិតោយេវ ហោតិ. យស្មា បន បវារេត្វាបិ អទាតុកាមោ អប្បវារិតដ្ឋានេយេវ តិដ្ឋតិ, តស្មា ភគវា បវារិតាបវារិតភាវំ អវិចារេត្វា ‘‘ញាតកោ តេ, ឧបនន្ទ, អញ្ញាតកោ’’តិ ញាតកអញ្ញាតកភាវំយេវ វិចារេសិ. មុសិំសូតិ វិលុម្បិំសុ.

៥១៧. អនុបុព្ពកថាតិ អនុបុព្ពេន វិនិច្ឆយកថា. សេសបរិក្ខារានំ សទ្ធិវិហារិកេហិ គហិតត្តា និវាសនបារុបនមត្តមេវ អវសិដ្ឋន្តិ អាហ ‘‘និវាសនបារុបនមត្តំយេវ ហរិត្វា’’តិ. សទ្ធិវិហារិកានំ តាវ អាគមនស្ស វា អនាគមនស្ស វា អជាននតាយ វុត្តំ ‘‘ថេរេហិ នេវ តាវ…បេ… ភញ្ជិតព្ព’’ន្តិ. បរេសម្បិ អត្ថាយ លភន្តីតិ អត្តនោ ចីវរំ ទទមានា សយំ សាខាភង្គេន បដិច្ឆាទេន្តីតិ តេសំ អត្ថាយបិ ភញ្ជិតុំ លភន្តិ. ‘‘តិណេន វា បណ្ណេន វា បដិច្ឆាទេត្វា អាគន្តព្ព’’ន្តិ វចនតោ ឦទិសេសុ ភូតគាមបាតព្យតាបិ អនុញ្ញាតាយេវ ហោតីតិ អាហ – ‘‘នេវ ភូតគាមបាតព្យតាយ បាចិត្តិយំ ហោតី’’តិ. ន តេសំ ធារណេ ទុក្កដន្តិ តេសំ តិត្ថិយទ្ធជានំ ធារណេបិ ទុក្កដំ នត្ថិ.

យានិ ច នេសំ វត្ថានិ ទេន្តីតិ សម្ពន្ធោ. ថេរានំ សយមេវ ទិន្នត្តា វុត្តំ ‘‘អច្ឆិន្នចីវរដ្ឋានេ ឋិតត្តា’’តិ. យទិ លទ្ធិំ គណ្ហាតិ, តិត្ថិយបក្កន្តកោ នាម ហោតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘លទ្ធិំ អគ្គហេត្វា’’តិ. ‘‘នោ ចេ ហោតិ សង្ឃស្ស វិហារចីវរំ វា…បេ… អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ ឥមិនា អន្តរាមគ្គេ បវិដ្ឋវិហារតោ និក្ខមិត្វា អញ្ញត្ថ អត្តនោ អភិរុចិតដ្ឋានំ គច្ឆន្តស្ស ទុក្កដំ វុត្តំ. ឥមិនា ច ‘‘យំ អាវាសំ បឋមំ ឧបគច្ឆតី’’តិ វុត្តំ អន្តរាមគ្គេ ឋិតវិហារម្បិ សចេ នគ្គោ ហុត្វា គច្ឆតិ, ទុក្កដមេវាតិ វេទិតព្ពំ. យទិ ឯវំ តត្ថ កស្មា ន វុត្តន្តិ ចេ? អនោកាសត្តា. តត្ថ ហិ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា…បេ… ចីវរំ វិញ្ញាបេតុ’’ន្តិ ឥមិនា សម្ពន្ធេន សង្ឃិកម្បិ ចីវរំ និវាសេតុំ បារុបិតុញ្ច អនុជានន្តោ ‘‘យំ អាវាសំ បឋមំ…បេ… គហេត្វា បារុបិតុ’’ន្តិ អាហ, តស្មា តត្ថ អនោកាសត្តា ទុក្កដំ ន វុត្តំ.

វិហារចីវរន្តិ សេនាសនចីវរំ. ចិមិលិកាហីតិ បដបិលោតិកាហិ. តស្ស ឧបរីតិ ភូមត្ថរណស្ស ឧបរិ. វិទេសគតេនាតិ អញ្ញំ ចីវរំ អលភិត្វា វិទេសគតេន. ឯកស្មិំ…បេ… ឋបេតព្ពន្តិ ឯត្ថ ‘‘លេសេន គហេត្វា អគតត្តា ឋបេន្តេន ច សង្ឃិកបរិភោគេនេវ ឋបិតត្តា អញ្ញស្មិំ សេនាសនេ និយមិតម្បិ អញ្ញត្ថ ឋបេតុំ វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ. បរិភោគេនេវាតិ អញ្ញំ ចីវរំ អលភិត្វា បរិភុញ្ជនេន.

៥១៩-៥២១. បរិភោគជិណ្ណន្តិ យថា តេន ចីវរេន សរីរំ បដិច្ឆាទេតុំ ន សក្កា, ឯវំ ជិណ្ណំ. កប្បិយវោហារេនាតិ កយវិក្កយាបត្តិតោ មោចនត្ថំ វុត្តំ. ‘‘វិញ្ញាបេន្តស្សា’’តិ ឥមស្សេវ អត្ថំ វិភាវេតិ ‘‘ចេតាបេន្តស្ស បរិវត្តាបេន្តស្សា’’តិ. អត្តនោ ធនេន ហិ វិញ្ញាបនំ នាម បរិវត្តនមេវាតិ អធិប្បាយោ. សង្ឃវសេន បវារិតានំ វិញ្ញាបនេ វត្តំ ទស្សេតិ ‘‘បមាណមេវ វដ្ដតី’’តិ. សង្ឃវសេន ហិ បវារិតេ សព្ពេសំ សាធារណត្តា អធិកំ វិញ្ញាបេតុំ ន វដ្ដតិ. យំ យំ បវារេតីតិ យំ យំ ចីវរាទិំ ទស្សាមីតិ បវារេតិ. វិញ្ញាបនកិច្ចំ នត្ថីតិ វិនា វិញ្ញត្តិយា ទីយមានត្តា វិញ្ញាបេត្វា កិំ ករិស្សតីតិ អធិប្បាយោ. អញ្ញស្សត្ថាយាតិ ឯត្ថាបិ ‘‘ញាតកានំ បវារិតាន’’ន្តិ ឥទំ អនុវត្តតិយេវាតិ អាហ ‘‘អត្តនោ ញាតកបវារិតេ’’តិអាទិ. វិកប្បនុបគចីវរតា, សមយាភាវោ, អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិ, តាយ ច បដិលាភោតិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ.

អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.