៤. បុរាណចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥០៣. ចតុត្ថេ ភត្តវិស្សគ្គន្តិ បាឡិបទស្ស ភត្តកិច្ចន្តិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ, ‘‘ភត្តសំវិធាន’’ន្តិបិ កេចិ. តត្ថ នាម ត្វន្តិ ឥមស្សបិ សោ នាម ត្វន្តិ អត្ថោ វេទិតព្ពោ, ‘‘តាយ នាម ត្វ’’ន្តិ កេចិ.

៥០៥. បិតា ច មាតា ច បិតរោ, បិតូនំ បិតរោ បិតាមហា, តេសំយេវ យុគោ បិតាមហយុគោ, តស្មា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា បិតាមហទ្វន្ទាតិ ឯវមេត្ថ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. ឯវញ្ហិ បិតាមហគ្គហណេនេវ មាតាមហោបិ គហិតោតិ. ‘‘យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា’’តិ វចនតោ ហេដ្ឋា ច ឧទ្ធញ្ច អដ្ឋមយុគោ ញាតិ នាម ន ហោតិ. ទេសនាមុខមេវ ចេតន្តិ បិតាមហយុគាតិ បិតាមហ-គ្គហណំ ទេសនាមុខំ បិតាមហីមាតាមហីអាទីនម្បិ អធិប្បេតត្តា. បិតុ មាតា បិតាមហី. មាតុ បិតា មាតាមហោ. មាតុ មាតា មាតាមហី. ឯត្ថ កិញ្ចាបិ បញ្ចសតសាកិយានីនំ វសេន ភិក្ខុភាវេ ឋត្វា បរិវត្តលិង្គាយ ភិក្ខុនិយា ច វសេន ឯកតោឧបសម្បន្នា ភិក្ខុនី លព្ភតិ, តថាបិ បកតិនិយាមេនេវ ទស្សេតុំ ‘‘ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា’’តិ វុត្តំ. ‘‘កប្បំ កត្វាតិ វចនតោ ទិន្នកប្បមេវ បាចិត្តិយំ ជនេតី’’តិ វទន្តិ. ‘‘បុរាណចីវរំ នាម សកិំ និវត្ថម្បិ សកិំ បារុតម្បី’’តិ ឥទំ និទស្សនមត្តន្តិ អាហ ‘‘អន្តមសោ បរិភោគសីសេនា’’តិអាទិ. ‘‘កាយេន ផុសិត្វា បរិភោគោយេវ បរិភោគោ នាមា’’តិ កុរុន្ទិយំ អធិប្បាយោ.

៥០៦. កាយវិការំ កត្វាតិ ឥទំ យាវ ‘‘ឱរតោ ឋបេតី’’តិ បទំ, តាវ សព្ពបទេសុ សម្ពន្ធិតព្ពំ. យថា សា ‘‘ធោវាបេតុកាមោ អយ’’ន្តិ ជានាតិ, ឯវំ កាយវិការំ កត្វាតិ អត្ថោ. ‘‘កាយវិការំ កត្វា’’តិ វចនតោ កាយវាចាហិ កញ្ចិ វិការំ អកត្វា ហត្ថេន ហត្ថេ ទេន្តស្សបិ អនាបត្តិ. អន្តោទ្វាទសហត្ថេ ឱកាសេតិ ឥទំ វិសេសនំ យថាសម្ភវំ យោជេតព្ពំ. តថា ហិ ហត្ថេន ហត្ថេ ទេន្តស្ស បាទមូលេ ច ឋបេត្វា ទេន្តស្ស ‘‘អន្តោទ្វាទសហត្ថេ ឱកាសេ’’តិ ឥទំ វត្តព្ពន្តិ នត្ថិ អញ្ញថា អសម្ភវតោ. សតិ ហិ សម្ភវេ ព្យភិចារេ ច វិសេសនំ សាត្ថកំ ហោតិ. ឧបរិ ‘‘ខិបតី’’តិអាទីនិ បន សន្ធាយ ឥទំ វិសេសនំ វុត្តំ, តស្មា អន្តោទ្វាទសហត្ថេ ឱកាសេ ឋត្វា ឧបរិ ខិបន្តស្ស អញ្ញស្ស ហត្ថេ បេសេន្តស្ស ច អាបត្តិ. ឧបចារំ បន មុញ្ចិត្វា កាយវាចាហិ វិការំ កត្វា អាណាបេន្តស្សបិ អនាបត្តិ. ឧបចារេតិ អន្តោទ្វាទសហត្ថមេវ ឱកាសំ វទតិ. ឧបចារំ មុញ្ចិត្វាតិ ទ្វាទសហត្ថូបចារំ មុញ្ចិត្វា.

ឯកេន វត្ថុនាតិ បឋមំ កត្វា និដ្ឋាបិតំ សន្ធាយ វុត្តំ. រជនេ អនាបត្តីតិ រជនំ បច្ចាសីសន្តស្សបិ ‘‘ធោវិត្វា អានេហី’’តិ វុត្តត្តា អនាបត្តិ អនាណត្តិយា កតត្តា. ‘‘អវុត្តា ធោវតី’’តិ ឥមិនា ‘‘អវុត្តា រជតិ, អវុត្តា អាកោដេតី’’តិ ឥទម្បិ វុត្តមេវ ហោតីតិ អាហ – ‘‘អវុត្តា ធោវតីតិ ឥមិនា លក្ខណេន អនាបត្តី’’តិ. សម្ពហុលា អាបត្តិយោ អាបជ្ជតីតិ បាចិត្តិយេន សទ្ធិំ ទ្វេ ទុក្កដានិ អាបជ្ជតិ. យថាវត្ថុកមេវាតិ និស្សគ្គិយមេវាតិ អត្ថោ. បញ្ច សតានិ បរិមាណមេតាសន្តិ បញ្ចសតា.

៥០៧. ចីវរំ ធោវាតិ…បេ… អាណាបេន្តស្សាតិ ឯត្ថ តាយ ធោវនំ បច្ចាសីសន្តស្សបិ អនាបត្តិ. បុរាណចីវរតា, ឧបចារេ ឋត្វា អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អាណាបនំ, តស្សា ធោវនាទីនិ ចាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

បុរាណចីវរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.