៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៩០. ចតុត្ថេ ចីវរន្តិ និវាសនាទិ យំ កិញ្ចិ ចីវរំ. បិណ្ឌបាតន្តិ យោ កោចិ អាហារោ. សោ ហិ បិណ្ឌោល្យេន ភិក្ខុនោ បត្តេ បតនតោ តត្ថ តត្ថ លទ្ធភិក្ខានំ បិណ្ឌានំ បាតោ សន្និបាតោតិ វា បិណ្ឌបាតោតិ វុច្ចតិ. សេនាសនន្តិ សយនញ្ច អាសនញ្ច. យត្ថ ហិ វិហារាទិកេ សេតិ និបជ្ជតិ អាសតិ និសីទតិ, តំ សេនាសនំ. បតិ ឯតិ ឯតស្មាតិ បច្ចយោតិ អាហ ‘‘បតិករណដ្ឋេន បច្ចយោ’’តិ. រោគស្ស បតិអយនដ្ឋេន វា បច្ចយោ, បច្ចនីកគមនដ្ឋេនាតិ អត្ថោ, វូបសមនត្ថេនាតិ វុត្តំ ហោតិ. ធាតុក្ខោភលក្ខណស្ស ហិ តំហេតុកទុក្ខវេទនាលក្ខណស្ស វា រោគស្ស បដិបក្ខភាវោ បតិអយនដ្ឋោ. យស្ស កស្សចីតិ សប្បិអាទីសុ យស្ស កស្សចិ. សប្បាយស្សាតិ ហិតស្ស វិការវូបសមេនាតិ អធិប្បាយោ. ភិសក្កស្ស កម្មំ តេន វិធាតព្ពតោ, តេនាហ ‘‘អនុញ្ញាតត្តា’’តិ. នគរបរិក្ខារេហីតិ នគរំ បរិវារេត្វា រក្ខណកេហិ. អាវាដបរិក្ខេបោ បរិខា ឧទ្ទាបោ បាការោ ឯសិកា បលិឃោ បាការមត្ថកមណ្ឌលន្តិ សត្ត នគរបរិក្ខារាតិ វទន្តិ. សេតបរិក្ខារោតិ សុវិសុទ្ធសីលាលង្ការោ. អរិយមគ្គោ ហិ ឥធ ‘‘រថោ’’តិ អធិប្បេតោ. តស្ស ច សម្មាវាចាទយោ អលង្ការដ្ឋេន ‘‘បរិក្ខារោ’’តិ វុត្តា. ចក្កវីរិយោតិ វីរិយចក្កោ. ជីវិតបរិក្ខារាតិ ជីវិតស្ស បវត្តិការណានិ. សមុទានេតព្ពាតិ សម្មា ឧទ្ធំ ឧទ្ធំ អានេតព្ពា បរិយេសិតព្ពា. បរិវារោបិ ហោតិ អន្តរាយានំ បរិតោ វារណតោ, តេនាហ – ‘‘ជីវិត…បេ… រក្ខណតោ’’តិ. តត្ថ អន្តរន្តិ វិវរំ, ឱកាសោតិ អត្ថោ. រក្ខណតោតិ វេរិកានំ អន្តរំ អទត្វា អត្តនោ សាមីនំ បរិវារេត្វា ឋិតសេវកា វិយ រក្ខណតោ. អស្សាតិ ជីវិតស្ស. ការណភាវតោតិ ចិរប្បវត្តិយា ការណភាវតោ. រសាយនភូតញ្ហិ ភេសជ្ជំ សុចិរម្បិ កាលំ ជីវិតំ បវត្តេតិយេវ.

២៩១. ឧបចារេតិ យត្ថ ឋិតោ វិញ្ញាបេតុំ សក្កោតិ, តាទិសេ. កាមោ ចេវ ហេតុ ច បារិចរិយា ច អត្ថោ. សេសំ ព្យញ្ជនន្តិអាទីសុ បាឡិយំ ‘‘អត្តកាម’’ន្តិ បទំ ឧទ្ធរិត្វា អត្តនោ កាមំ, អត្តនោ ហេតុំ, អត្តនោ អធិប្បាយំ, អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ចត្តារោ អត្ថា បទភាជនេ វុត្តា. តេសុ បឋមេ អត្ថវិកប្បេ កាមោ ច ហេតុ ច បារិចរិយា ច អត្ថោ, សេសំ អធិប្បាយបទមេកំ ព្យញ្ជនំ បឋមវិគ្គហេ តទត្ថស្ស អសម្ភវភាវតោ និរត្ថកត្តា. ទុតិយេ បន អត្ថវិកប្បេ អធិប្បាយោ ច បារិចរិយា ច អត្ថោ, កាមោ ច ហេតុ ចាតិ សេសំ បទទ្វយំ ព្យញ្ជនំ តេសំ តត្ថ អត្ថាភាវតោតិ ឯវំ ចត្តារិ បទានិ ទ្វិន្នំ វិគ្គហានំ វសេន យោជិតានីតិ កេចិ វទន្តិ. គណ្ឋិបទេ ច អយមេវត្ថោ វុត្តោ. ចូឡមជ្ឈិមមហាគណ្ឋិបទេសុ បន ‘‘បឋមស្មិំ អត្ថវិកប្បេ កាមោ ច ហេតុ ច បារិចរិយា ច អធិប្បាយត្ថោ, សេសំ មេថុនធម្មសង្ខាតេន កាមេនាតិអាទិ វិគ្គហវាក្យំ អក្ខរវិវរណមត្តតោ ព្យញ្ជនមត្តំ. ទុតិយេ អត្ថវិកប្បេ អធិប្បាយោ ច បារិចរិយា ច អធិប្បាយត្ថោ, សេសំ អត្តនា កាមិតា ឥច្ឆិតាតិអាទិ វិគ្គហវាក្យំ អក្ខរវិវរណមត្តតោ ព្យញ្ជនមត្ត’’ន្តិ ឯវមត្ថោ វុត្តោ. ‘‘ព្យញ្ជនេ អាទរំ អកត្វា’’តិ វចនតោ អយមេវត្ថោ ឥធ យុត្តតរោតិ វិញ្ញាយតិ. ព្យញ្ជនេ អាទរំ អកត្វាតិ ឥមិនា ហិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តវិគ្គហវសេន ព្យញ្ជនេ អាទរំ អកត្វាតិ អយមត្ថោ ទីបិតោ.

ឥទានិ យថាវុត្តមេវត្ថំ បទភាជនេន សំសន្ទិត្វា ទស្សេតុំ ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ហិ វុត្តេ ជានិស្សន្តិ បណ្ឌិតា’’តិអាទិ អារទ្ធំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘អត្តនោ ហេតុ’’ន្តិ វុត្តេ អត្តនោ អត្ថាយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ. ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ ច វុត្តេ កាមេន បារិចរិយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ. តស្មា អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ឥមេហិ តីហិ បទេហិ អត្តនោ អត្ថាយ កាមេន បារិចរិយា អត្តកាមបារិចរិយាតិ អយមត្ថវិកប្បោ វុត្តោតិ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តិ. ‘‘អត្តនោ អធិប្បាយ’’ន្តិ វុត្តេ បន អធិប្បាយសទ្ទស្ស កាមិតសទ្ទេន សមានត្ថភាវតោ អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ឥមស្ស ច ឧភយវិគ្គហសាមញ្ញតោ អត្តនោ ឥច្ឆិតកាមិតដ្ឋេន អត្តកាមបារិចរិយាតិ អយមត្ថវិកប្បោ ទ្វីហិ បទេហិ ទស្សិតោតិ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តីតិ.

ឯតទគ្គន្តិ ឯសា អគ្គា. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេ កិញ្ចាបិ មេថុនយាចនំ អាគតំ, តថាបិ តំ ទុដ្ឋុល្លវាចស្សាទរាគវសេន វុត្តំ, ឥធ បន អត្តនោ មេថុនស្សាទរាគវសេនាតិ អយំ វិសេសោ. វិនីតវត្ថូសុ ‘‘តេន ហិ ភគិនិ អគ្គទានំ ទេហី’’តិ ឥទំ អត្តនោ អត្ថាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. មនុស្សិត្ថី, ឥត្ថិសញ្ញិតា, អត្តកាមបារិចរិយាយ រាគោ, តេន រាគេន វណ្ណភណនំ, តង្ខណវិជាននន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ.

អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.