៤. បទសោធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៥. ចតុត្ថេ ឯកតោតិ អនុបសម្បន្នេន សទ្ធិំ. បុរិមព្យញ្ជនេន សទិសំ បច្ឆាព្យញ្ជនន្តិ ‘‘រូបំ អនិច្ច’’ន្តិ ឯត្ថ អនិច្ច-សទ្ទេន សទិសំ ‘‘វេទនា អនិច្ចា’’តិ ឯត្ថ អនិច្ច-សទ្ទំ វទតិ. អក្ខរសមូហោតិ អវិភត្តិកោ អក្ខរសមូហោ. អក្ខរានុព្យញ្ជនសមូហោ បទន្តិ វិភត្តិអន្តំ បទមាហ. វិភត្តិអន្តមេវ បទំ គហេត្វា ‘‘បឋមបទំ បទមេវ, ទុតិយំ អនុបទ’’ន្តិ វុត្តំ.

ឯកំ បទន្តិ គាថាបទំ សន្ធាយ វទតិ. បទគណនាយាតិ គាថាបទគណនាយ. អបាបុណិត្វាតិ សទ្ធិំ អកថេត្វា. រុន្តិ ឱបាតេតីតិ ឯត្ថ អនុនាសិកោ អាគមវសេន វុត្តោ, សំយោគបុព្ពស្ស រស្សត្តំ កតន្តិ វេទិតព្ពំ. តេនាហ ‘‘រូ-ការមត្តមេវា’’តិ. ឯត្ថ ច ‘‘រូបំ អនិច្ចន្តិ ភណ សាមណេរា’’តិ វុច្ចមានោ សចេ រូ-ការំ អវត្វា រុ-ឥតិ រស្សំ កត្វា វទតិ, អញ្ញំ ភណិតំ នាម ហោតិ, តស្មា អនាបត្តិ. ឯវញ្ច កត្វា ‘‘វេទនា អនិច្ចា’’តិ ឯត្ថាបិ អនិច្ច-សទ្ទមត្តេនេវ អាបត្តិ ហោតីតិ វេទិតព្ពំ. ឯស នយោតិ ឯកមេវក្ខរំ វត្វា ឋានំ. ‘‘មនោបុព្ពង្គមា ធម្មា’’តិ វុច្ចមានោ ហិ ម-ការមត្តមេវ វត្វា តិដ្ឋតិ. ‘‘ឯវំ មេ សុត’’ន្តិអាទិសុត្តំ ភណាបិយមានោ ឯ-ការំ វត្វា តិដ្ឋតិ ចេ, អន្វក្ខរេន បាចិត្តិយំ, អបរិបុណ្ណបទំ វត្វា ឋិតេ អនុព្យញ្ជនេន. បទេសុ ឯកំ បឋមបទំ វិរជ្ឈតិ, ទុតិយេន អនុបទេន បាចិត្តិយំ.

អនង្គណសុត្តំ (ម. និ. ១.៥៧ អាទយោ) សម្មាទិដ្ឋិសុត្តំ (ម. និ. ១.៨៩ អាទយោ) មហាវេទល្លញ្ច (ម. និ. ១.៤៤៩ អាទយោ) ធម្មសេនាបតិនា ភាសិតំ, អនុមានសុត្តំ (ម. និ. ១.១៨១ អាទយោ) មហាមោគ្គល្លានត្ថេរេន, ចូឡវេទល្លសុត្តំ (ម. និ. ១.៤៦០ អាទយោ) ធម្មទិន្នាយ ថេរិយា ភាសិតំ. បច្ចេកពុទ្ធភាសិតម្បិ ពុទ្ធភាសិតេយេវ សង្គហំ គច្ឆតិ. អដ្ឋកថានិស្សិតោតិ បុព្ពេ មគធភាសាយ វុត្តំ ធម្មសង្គហារុឡ្ហំ អដ្ឋកថំ សន្ធាយ វទតិ. ឥទានិបិ ‘‘យថាបិ ទីបិកោ នាម, និលីយិត្វា គណ្ហតេ មិគេ’’តិ (មិ. ប. ៦.១.៥) ឯវមាទិកំ សង្គហារុឡ្ហំ អដ្ឋកថាវចនំ គហេតព្ពន្តិ វទន្តិ. បាឡិនិស្សិតោតិ ‘‘មក្កដី វជ្ជិបុត្តា ចា’’តិឯវមាទិនា (បារា. ៦៦) បាឡិយំយេវ អាគតោ. វិវដ្ដូបនិស្សិតន្តិ និព្ពានុបនិស្សិតំ. វិវដ្ដនិស្សិតំ បន សាមញ្ញតោ គហេតព្ពន្តិ អាហ ‘‘កិញ្ចាបី’’តិអាទិ. ថេរស្សាតិ នាគសេនត្ថេរស្ស. មគ្គកថាទីនិ បករណានិ. ‘‘អក្ខរេន វាចេតិ, អក្ខរក្ខរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ វត្តព្ពេ ‘‘អក្ខរាយ វាចេតិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ បាឡិយំ វុត្តំ.

៤៨. អនុបសម្បន្នេន សទ្ធិំ គណ្ហន្តស្ស អនាបត្តីតិ អនុបសម្បន្នេន សហ និសីទិត្វា ឧទ្ទេសំ គណ្ហន្តស្ស អនាបត្តិ វុត្តា. ទហរភិក្ខុ និសិន្នោ…បេ… ភណតោ អនាបត្តីតិ ឯត្ថ ទ្វីសុបិ ឋិតេសុ និសិន្នេសុ វា ឧបសម្បន្នស្ស ភណាមីតិ ភណន្តស្ស អនាបត្តិយេវ. ឧបចារំ មុញ្ចិត្វាតិ បរិសបរិយន្តតោ ទ្វាទសហត្ថំ មុញ្ចិត្វា. ‘‘និសិន្នេ វាចេមី’’តិ ភណន្តស្សបិ ឧបចារំ មុញ្ចិត្វា និសិន្នត្តា អនាបត្តិ. សចេ បន ទូរេ និសិន្នម្បិ វាចេមីតិ វិសុំ សល្លក្ខេត្វា ភណតិ, អាបត្តិយេវ. ឯកោ បាទោ ន អាគច្ឆតីតិ បុព្ពេ បគុណោយេវ បច្ឆា អសរន្តស្ស ន អាគច្ឆតិ, តំ ‘‘ឯវំ ភណាហី’’តិ ឯកតោ ភណន្តស្ស អនាបត្តិ. ឱបាតេតីតិ សទ្ធិំ កថេតិ. សេសមេត្ថ ឧត្តានមេវ. អនុបសម្បន្នតា, វុត្តលក្ខណធម្មំ បទសោ វាចនតា, ឯកតោ ភណនញ្ចាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ.

បទសោធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.