អាបត្តិសមុដ្ឋានកថាវណ្ណនា

៤០៥. អាទិនាតិ បឋមេន កាយសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន.

៤០៦-៧. ទុក្កដាទយោតិ អាទិ-សទ្ទេន ថុល្លច្ចយសង្ឃាទិសេសា គហិតា. យថាហ – ‘‘បយោគេ ទុក្កដំ. ឯកំ បិណ្ឌំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តស្មិំ បិណ្ឌេ អាគតេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សា’’តិ (បរិ. ២៧៧). វិកាលេ បន បាចិត្តីតិ វិកាលភោជនបាចិត្តិ. អញ្ញាតិហត្ថតោតិ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរឃរំ បវិដ្ឋាយ ហត្ថតោ. គហេត្វាតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា. ‘‘បញ្ច ឥមា អាបត្តិយោ’’តិ បទច្ឆេទោ.

៤០៨. ទុតិយេនាតិ វាចាសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន.

៤០៩-១០. សមាទិសតិ កថេតិ ចេ. សព្ពថា វិបន្នន្តិ អទេសិតវត្ថុកតាទិនា សព្ពប្បការេន វិបន្នប្បទេសំ. កុដិន្តិ សញ្ញាចិកាយ កុដិំ. យថាហ បរិវារេ ‘‘តស្ស កុដិំ ករោន្តិ អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមន’’ន្តិ (បរិ. ២៧៨). បទសោធម្មំ មូលំ សមុដ្ឋានំ យស្ស បាចិត្តិយស្សាតិ តថា វុត្តំ, តេន បទសោធម្មមូលេន, សហត្ថេ ចេតំ ករណវចនំ.

៤១១. តតិយេន សមុដ្ឋានេនាតិ កាយវាចាសង្ខាតេន សមុដ្ឋានេន.

៤១២. សំវិទហិត្វានាតិ សទ្ធិំ វិទហិត្វា, ‘‘កុដិំ ករោមា’’តិ អញ្ញេហិ សទ្ធិំ មន្តេត្វាតិ អត្ថោ.

៤១៣. វត្វាតិ អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វា. ភិក្ខុនិន្តិ ភិក្ខូនំ ភុញ្ជនដ្ឋានេ ឋត្វា ‘‘ឥធ សូបំ ទេថ, ឥធ ឱទនំ ទេថា’’តិ វោសាសមានំ ឧបាសកានំ វត្វា ទាបេន្តិំ ភិក្ខុនិំ. ន និវារេត្វាតិ ‘‘អបសក្ក តាវ, ភគិនិ, យាវ ភិក្ខូ ភុញ្ជន្តី’’តិ អនបសាទេត្វា ភុញ្ជតោតិ យោជនា.

៤១៤. ចតុត្ថេន កាយចិត្តសមុដ្ឋានេន កតិ អាបត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា.

៤១៧. បញ្ចមេនាតិ វាចាចិត្តសមុដ្ឋានេន. វទន្តិ វទន្តោ សមុទាចរន្តោ.

៤១៨. កុដិន្តិ និទស្សនមត្តំ, អទេសិតវត្ថុកំ បមាណាតិក្កន្តំ សារម្ភំ អបរិក្កមនំ សេនាសនម្បិ គហណំ វេទិតព្ពំ.

៤១៩. វាចេតិ បទសោ ធម្មន្តិ ឯត្ថ ‘‘អនុបសម្បន្ន’’ន្តិ សេសោ. យថាហ – ‘‘ភិក្ខុ អកប្បិយសញ្ញី អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេតី’’តិ (បរិ. ២៨១). ទវកម្យតា វទន្តស្សាតិ ជាតិអាទីហិ អក្កោសវត្ថូហិ កីឡាធិប្បាយេន វទន្តស្ស. ទវកម្យតាតិ ច ‘‘បដិសង្ខា យោនិសោ’’តិអាទីសុ (ម. និ. ១.២២, ២៤, ៤២២; អ. និ. ៦.៥៨; ៨.៩; មហានិ. ១៩៩, ២០៦; ធ. ស. ១៣៥៥; វិភ. ៥១៨) វិយ យ-ការលោបេន និទ្ទេសោ.

៤២០. ឆដ្ឋេន កាយវាចាចិត្តសមុដ្ឋានេន. សំវិទហិត្វានាតិ សំវិធាយ, ‘‘ត្វញ្ច អហញ្ច ឯកតោ អវហរិស្សាមា’’តិ សម្មន្តនំ កត្វា. ភណ្ឌំ ហរតីតិ ‘‘ភារិយំ ត្វំ ឯកំ បស្សំ គណ្ហ, អហំ ឥម’’ន្តិ វត្វា តេន សហ ឋានា ចាវេតិ ចេ.

៤២៣. ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ. វិមតូបរមំ បរមន្តិ ឯត្ថ ‘‘កប្បិយំ នុ ខោ, អកប្បិយ’’ន្តិ វា ‘‘អាបត្តិ នុ ខោ, អនាបត្តី’’តិ វា ‘‘ធម្មោ នុ ខោ, អធម្មោ’’តិ វា ឯវមាទិនា នយេន វិវិធេនាការេន បវត្តា វិមតិ វិចិកិច្ឆា វិមតិ. វិមតិំ ឧបរមេតិ វិនាសេតីតិ វិមតូបរមំ. បរមំ ឧត្តមំ. ឧត្តរន្តិ វិភង្គខន្ធកាគតានំ និទានាទិវិនិច្ឆយានំ បញ្ហឧត្តរភាវេន ឋិតត្តា ឧត្តរំ. ឥមំ ឧត្តរំ នាម បករណំ យោ ឧត្តរតិ បញ្ញាយ ឱគាហេត្វា បរិយោសាបេតិ. ឥធ ‘‘ឧត្តរំ ឧត្តរ’’ន្តិ បទទ្វយេ ឯកំ គុណនិទស្សនំ, ឯកំ សត្ថនិទស្សនន្តិ គហេតព្ពំ. សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ វិនយំ បិដកំ ឧត្តរតីតិ សម្ពន្ធោ. កិំ វិសិដ្ឋន្តិ អាហ ‘‘សុនយ’’ន្តិអាទិ. សុដ្ឋុ ចារិត្តវារិត្តទឡ្ហីករណសិថិលករណភេទា បញ្ញត្តិអនឧបញ្ញត្តាទិនយា ឯត្ថាតិ សុនយោ, តំ. សុដ្ឋុ នីយតិ វិនិច្ឆយោ ឯតេនាតិ សុនយោ, ឧត្តរវិនិច្ឆយោ, តេន. វិនិច្ឆយាវពោធេន សំយុត្តោ សមន្នាគតោ. ទុក្ខេន ឧត្តរីយតីតិ ទុត្តរំ. បាតិមោក្ខសំវរសីលទីបកត្តេន សមាធិបញ្ញានិព្ពានសង្ខាតឧត្តរប្បត្តិយា បតិដ្ឋាភាវតោ ឧត្តរំ ឧត្តរតិ ឱគាហេត្វា បរិយោសានំ បាបុណាតីតិ អត្ថោ.

ឥធ យោ វិមតូបរមំ បរមំ ឧត្តរំ ឧត្តរំ នាម បករណំ ឧត្តរតិ, សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ សុនយំ ទុត្តរំ ឧត្តរំ វិនយំ ឧត្តរតីតិ យោជនា. ច-សទ្ទេន សត្ថន្តរសមុច្ចយត្ថេន ឥមមត្ថំ ទីបេតិ. សេយ្យថិទំ, ឥធ យោ សុនយំ ទុត្តរំ ឧត្តរំ វិនយំ ឧត្តរតិ, សុនយេន យុតោ សោ បុគ្គលោ វិមតូបរមំ បរមំ ឧត្តរំ ឧត្តរំ នាម បករណំ ឧត្តរតីតិ. ឥមិនា យោ ឧត្តរំ ជានាតិ, សោ វិនយំ ជានាតិ. យោ វិនយំ ជានាតិ, សោ ឧត្តរំ ជានាតីតិ ឧត្តរបករណស្ស វិនយបិដកជាននេ អច្ចន្តូបការិតា វិភាវិតាតិ ទដ្ឋព្ពំ.

ឥតិ ឧត្តរេ លីនត្ថបកាសនិយា

អាបត្តិសមុដ្ឋានកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.