បារិវាសិកក្ខន្ធកកថាវណ្ណនា

២៧៤៨. ឯវំ មហាវគ្គវិនិច្ឆយំ សង្ខេបេន ទស្សេត្វា ចូឡវគ្គាគតវិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘តជ្ជនីយ’’ន្តិអាទិ. តជ្ជនីយន្តិ កលហការកានំ ភិក្ខូនំ តតោ វិរមនត្ថាយ និគ្គហវសេន អនុញ្ញាតំ ញត្តិចតុត្ថំ តជ្ជនីយកម្មញ្ច. និយស្សន្តិ ពាលស្ស អព្យត្តស្ស អាបត្តិពហុលស្ស អនបទានស្ស អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ សំសដ្ឋស្ស វិហរតោ ភិក្ខុនោ និគ្គហវសេន និស្សាយ វសនត្ថាយ កាតុំ អនុញ្ញាតំ ញត្តិចតុត្ថំ និយស្សកម្មញ្ច.

បព្ពាជន្តិ កុលទូសកស្ស ភិក្ខុនោ យត្ថ តេន កុលទូសនំ កតំ, តត្ថ ន លភិតព្ពអាវាសត្ថាយ និគ្គហវសេន អនុញ្ញាតំ ញត្តិចតុត្ថំ បព្ពាជនីយកម្មញ្ច. បដិសារណន្តិ សទ្ធស្ស ឧបាសកស្ស ទាយកស្ស ការកស្ស សង្ឃុបដ្ឋាកស្ស ជាតិអាទីហិ អក្កោសវត្ថូហិ អក្កោសកស្ស ភិក្ខុនោ តំខមាបនត្ថាយ និគ្គហវសេន អនុញ្ញាតំ ញត្តិចតុត្ថំ បដិសារណីយកម្មញ្ច.

តិវិធុក្ខេបនន្តិ អាបត្តិយា អទស្សនេ, អាបត្តិយា អប្បដិកម្មេ, បាបិកាយ ទិដ្ឋិយា អប្បដិនិស្សគ្គេ ច តតោ ឱរមិតុំ និគ្គហវសេន អនុញ្ញាតំ ញត្តិចតុត្ថំ តិវិធំ ឧក្ខេបនីយកម្មញ្ចាតិ. ទីបយេតិ បាឡិយា, អដ្ឋកថាយ ច វុត្តនយេន បកាសេយ្យាតិ អត្ថោ.

តជ្ជនីយាទិកម្មានំ ឱសារណនិស្សារណវសេន បច្ចេកំ ទុវិធត្តេបិ តំ ភេទំ អនាមសិត្វា កេវលំ ជាតិវសេន ‘‘សត្ត កម្មានី’’តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. យថា ទស្សិតោ បនេតេសំ វិសេសោ អត្ថុប្បត្តិវសេនាតិ ទដ្ឋព្ពោ. វិត្ថារោ បនេសំ កម្មក្ខន្ធកតោ វេទិតព្ពោ.

២៧៤៩. ខន្ធកេ កម្មសង្ខាតេ ខន្ធកេ អាគតានិ តេចត្តាលីស វត្តានិ. តទនន្តរេតិ តស្ស កម្មក្ខន្ធកស្ស អនន្តរេ. ខន្ធកេតិ បារិវាសិកក្ខន្ធកេ. នវ អធិកានិ យេសំ តេ នវាធិកានិ តិំសេវ វត្តានិ, ឯកូនចត្តាលីស វត្តានីតិ វុត្តំ ហោតិ.

កម្មក្ខន្ធកេ តាវ –

‘‘អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខេបនីយកម្មកតេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា សម្មា វត្តិតព្ពំ. តត្រាយំ សម្មាវត្តនា – ន ឧបសម្បាទេតព្ពំ, ន និស្សយោ ទាតព្ពោ, ន សាមណេរោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិ សាទិតព្ពា, សម្មតេនាបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទិតព្ពា, យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខេបនីយកម្មំ កតំ ហោតិ, សា អាបត្តិ ន អាបជ្ជិតព្ពា, អញ្ញា វា តាទិសិកា, តតោ វា បាបិដ្ឋតរា, កម្មំ ន គរហិតព្ពំ, កម្មិកា ន គរហិតព្ពា, ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ អាសនាភិហារោ សេយ្យាភិហារោ បាទោទកំ បាទបីឋំ បាទកថលិកំ បត្តចីវរបដិគ្គហណំ នហានេ បិដ្ឋិបរិកម្មំ សាទិតព្ពំ, ន បកតត្តោ ភិក្ខុ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតព្ពោ, ន អាចារវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតព្ពោ, ន ទិដ្ឋិវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតព្ពោ, ន អាជីវវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតព្ពោ, ន ភិក្ខុ ភិក្ខូហិ ភេទេតព្ពោ, ន គិហិទ្ធជោ ធារេតព្ពោ, ន តិត្ថិយទ្ធជោ ធារេតព្ពោ, ន តិត្ថិយា សេវិតព្ពា, ភិក្ខូ សេវិតព្ពា, ភិក្ខុសិក្ខាយ សិក្ខិតព្ពំ, ន បកតត្តេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អនាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វា អនាវាសេ វា វត្ថព្ពំ, បកតត្តំ ភិក្ខុំ ទិស្វា អាសនា វុដ្ឋាតព្ពំ, ន បកតត្តោ ភិក្ខុ អាសាទេតព្ពោ អន្តោ វា ពហិ វា, ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថោ ឋបេតព្ពោ, ន បវារណា ឋបេតព្ពា, ន សវចនីយំ កាតព្ពំ, ន អនុវាទោ បដ្ឋបេតព្ពោ, ន ឱកាសោ ការេតព្ពោ, ន ចោទេតព្ពោ, ន សារេតព្ពោ, ន ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតព្ព’’ន្តិ (ចូឡវ. ៥១) –

ឯវំ ចេតានិ តេចត្តាលីស វត្តានិ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘តេចត្តាលីស វត្តានិ, ខន្ធកេ កម្មសញ្ញិតេ’’តិ.

បារិវាសិកក្ខន្ធកេ (ចូឡវ. ៧៦-៨២) –

‘‘បារិវាសិកេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា សម្មា វត្តិតព្ពំ. តត្រាយំ សម្មាវត្តនា – ន ឧបសម្បាទេតព្ពំ, ន និស្សយោ ទាតព្ពោ, ន សាមណេរោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិ សាទិតព្ពា, សម្មតេនបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទិតព្ពា, យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន បរិវាសោ ទិន្នោ ហោតិ, សា អាបត្តិ ន អាបជ្ជិតព្ពា, អញ្ញា វា តាទិសិកា, តតោ វា បាបិដ្ឋតរា, កម្មំ ន គរហិតព្ពំ, កម្មិកា ន គរហិតព្ពា, ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថោ ឋបេតព្ពោ, ន បវារណា ឋបេតព្ពា, ន សវចនីយំ កាតព្ពំ, ន អនុវាទោ បដ្ឋបេតព្ពោ, ន ឱកាសោ ការេតព្ពោ, ន ចោទេតព្ពោ, ន សារេតព្ពោ, ន ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតព្ពំ.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ បុរតោ គន្តព្ពំ, ន បុរតោ និសីទិតព្ពំ, យោ ហោតិ សង្ឃស្ស អាសនបរិយន្តោ សេយ្យាបរិយន្តោ វិហារបរិយន្តោ, សោ តស្ស បទាតព្ពោ, តេន ច សោ សាទិតព្ពោ.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ បុរេសមណេន វា បច្ឆាសមណេន វា កុលានិ ឧបសង្កមិតព្ពានិ, ន អារញ្ញិកង្គំ សមាទាតព្ពំ, ន បិណ្ឌបាតិកង្គំ សមាទាតព្ពំ, ន ច តប្បច្ចយា បិណ្ឌបាតោ នីហរាបេតព្ពោ ‘មា មំ ជានិំសូ’តិ.

‘‘បារិវាសិកេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា អាគន្តុកេន អារោចេតព្ពំ, អាគន្តុកស្ស អារោចេតព្ពំ, ឧបោសថេ អារោចេតព្ពំ, បវារណាយ អារោចេតព្ពំ, សចេ គិលានោ ហោតិ, ទូតេនបិ អារោចេតព្ពំ.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា អភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា អភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា អភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា អភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា អភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា អភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា អភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា អភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា អភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា. ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា គន្តព្ពោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ នានាសំវាសកា អញ្ញត្រ បកតត្តេន អញ្ញត្រ អន្តរាយា.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អនាវាសា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អនាវាសោ យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘គន្តព្ពោ, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា សភិក្ខុកា អាវាសា វា អនាវាសា វា សភិក្ខុកោ អាវាសោ វា អនាវាសោ វា យត្ថស្សុ ភិក្ខូ សមានសំវាសកា យំ ជញ្ញា ‘សក្កោមិ អជ្ជេវ គន្តុ’ន្តិ.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា បកតត្តេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អនាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វា អនាវាសេ វា វត្ថព្ពំ, បកតត្តំ ភិក្ខុំ ទិស្វា អាសនា វុដ្ឋាតព្ពំ, បកតត្តោ ភិក្ខុ អាសនេន និមន្តេតព្ពោ, ន បកតត្តេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ ឯកាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន នីចេ អាសនេ និសិន្នេ ឧច្ចេ អាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន ឆមាយំ និសិន្នេ អាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន ឯកចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ, ន នីចេ ចង្កមេ ចង្កមន្តេ ឧច្ចេ ចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ, ន ឆមាយំ ចង្កមន្តេ ចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ.

‘‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា បារិវាសិកេន វុឌ្ឍតរេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ…បេ… មូលាយបដិកស្សនារហេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ…បេ… មានត្តារហេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ…បេ… មានត្តចារិកេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ…បេ… អព្ភានារហេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អនាវាសេ វត្ថព្ពំ, ន ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វា អនាវាសេ វា វត្ថព្ពំ, ន ឯកាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន នីចេ អាសនេ និសិន្នេ ឧច្ចេ អាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន ឆមាយំ និសិន្នេ អាសនេ និសីទិតព្ពំ, ន ឯកចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ, ន នីចេ ចង្កមេ ចង្កមន្តេ ឧច្ចេ ចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ, ន ឆមាយំ ចង្កមន្តេ ចង្កមេ ចង្កមិតព្ពំ.

‘‘បារិវាសិកចតុត្ថោ ចេ, ភិក្ខវេ, បរិវាសំ ទទេយ្យ, មូលាយ បដិកស្សេយ្យ, មានត្តំ ទទេយ្យ, តំវីសោ អព្ភេយ្យ, អកម្មំ ន ច ករណីយ’’ន្តិ (ចូឡវ. ៧៦-៨២) –

ឯវំ បារិវាសិកានំ ចតុនវុតិ វត្តានិ.

សា ច នេសំ ចតុនវុតិសង្ខា ឯវំ វេទិតព្ពា – នឧបសម្បាទនាទិនកម្មិកគរហបរិយោសានានិ នវ វត្តានិ, តតោ បកតត្តស្ស ឧបោសថដ្ឋបនាទិភិក្ខូហិសម្បយោជនបរិយោសានានិ អដ្ឋ, តតោ នបុរតោគមនាទី បញ្ច, នបុរេគមនាទី ចត្តារិ, អាគន្តុកេន អារោចនាទី ចត្តារីតិ តិំស, សភិក្ខុកាវាសាទិតោ អភិក្ខុកាវាសាទិគមនបអសំយុត្តានិ តីណិ នវកានិ ចាតិ សត្តបញ្ញាស, តតោ នបកតត្តេន សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នវាសាទិបដិសំយុត្តានិ ឯកាទស, តតោ នបារិវាសិកវុឌ្ឍតរមូលាយបដិកស្សនារហមានត្តារហមានត្តចារិកអព្ភានារហេហិ សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នវាសាទិបដិសំយុត្តានិ បច្ចេកំ ឯកាទស កត្វា បញ្ចបញ្ញាសាយ វត្តេសុ បារិវាសិកវុឌ្ឍតរមូលាយបដិកស្សនារហមានត្តារហានំ តិណ្ណំ សមានត្តា តេសុ ឯកំ ឯកាទសកំ, មានត្តចារិកអព្ភានារហានំ ទ្វិន្នំ សមានត្តា តេសុ ឯកំ ឯកាទសកន្តិ ទុវេ ឯកាទសកានិ, អន្តេ បារិវាសិកចតុត្ថស្ស សង្ឃស្ស បរិវាសាទិទានចតុក្កេ គណបូរណត្ថទោសតោ និវត្តិវសេន ចត្តារិ ចត្តារីតិ ចតុនវុតិ វត្តានិ. តានិ អគ្គហិតគ្គហណេន ឯកូនចត្តាលីសវត្តានិ នាម. អាទិតោ នវ, ឧបោសថដ្ឋបនាទីនិ អដ្ឋ, បកតត្តេន ឯកច្ឆន្នវាសាទី ចត្តារិ ចាតិ ឯកវីសតិ វត្តានិ កម្មក្ខន្ធកេ គហិតត្តា ឥធ គណនាយ អគ្គហេត្វា តតោ សេសេសុ តេសត្តតិយា វត្តេសុ បារិវាសិកវុឌ្ឍតរាទីហិ ឯកច្ឆន្នេ វាសាទិបដិសំយុត្តានិ ទ្វាវីសតិ វត្តានិ បកតត្តេហិ សមានត្តា តានិ ច ‘‘គន្តព្ពោ ភិក្ខវេ’’តិអាទិកំ នវកំ តថា គច្ឆន្តស្ស អនាបត្តិទស្សនបរំ, ន អាវាសតោ គច្ឆន្តស្ស អាបត្តិទស្សនបរន្តិ តញ្ច អគ្គហេត្វា អវសេសេសុ ទ្វាចត្តាលីសវត្តេសុ បារិវាសិកចតឧត្ថាទិកម្មចតុក្កំ គរុកាបត្តិវុដ្ឋានាយ គណបូរណត្ថសាមញ្ញេន ឯកំ កត្វា តយោ អបនេត្វា គណិតានិ ឯកូនចត្តាលីសានិ ហោន្តីតិ វុត្តំ ‘‘នវាធិកានិ តិំសេវ, ខន្ធកេ តទនន្តរេ’’តិ.

២៧៥០. ឥមានិ ឯកូនចត្តាលីស វត្តានិ បុរិមេហិ តេចត្តាលីសវត្តេហិ សទ្ធិំ ទ្វាសីតិ ហោន្តីតិ អាហ ‘‘ឯវំ សព្ពានិ…បេ… គហិតាគហណេន តូ’’តិ.

ឯវំ កម្មក្ខន្ធកបារិវាសិកក្ខន្ធកេសុ មហេសិនា វុត្តានិ ខន្ធកវត្តានិ គហិតាគហណេន ទ្វាសីតិ ឯវ ហោន្តីតិ យោជនា. ឯវមេត្ថ ទ្វាសីតិក្ខន្ធកវត្តានិ ទស្សិតានិ.

អាគមដ្ឋកថាវណ្ណនាយំ បន –

‘‘បារិវាសិកានំ ភិក្ខូនំ វត្តំ បញ្ញបេស្សាមីតិ (ចូឡវ. ៧៥) អារភិត្វា ‘ន ឧបសម្បាទេតព្ពំ…បេ… ន ឆមាយំ ចង្កមន្តេ ចង្កមេ ចង្កមិតព្ព’ន្តិ (ចូឡវ. ៧៦-៨១) វុត្តាវសានានិ ឆសដ្ឋិ, តតោ បរំ ‘ន, ភិក្ខវេ, បារិវាសិកេន ភិក្ខុនា បារិវាសិកេន វុឌ្ឍតរេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ, មូលាយបដិកស្សនារហេន, មានត្តារហេន, មានត្តចារិកេន, អព្ភានារហេន ភិក្ខុនា សទ្ធិំ ឯកច្ឆន្នេ អាវាសេ វត្ថព្ព’ន្តិអាទីនំ (ចូឡវ. ៨២) បកតត្តេ ចរិតព្ពេហិ អនញ្ញត្តា វិសុំ តេ អគណេត្វា បារិវាសិកវុឌ្ឍតរាទីសុ បុគ្គលន្តរេសុ ចរិតព្ពត្តា តេសំ វសេន សម្បិណ្ឌេត្វា ឯកេកំ កត្វា គណិតានិ បញ្ចាតិ ឯកសត្តតិ វត្តានិ, ឧក្ខេបនីយកម្មកតវត្តេសុ វត្តបញ្ញាបនវសេន វុត្តំ ‘ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ អភិវាទនំ …បេ… នហានេ បិដ្ឋិបរិកម្មំ សាទិតព្ព’ន្តិ (ចូឡវ. ៥១) ឥទំ អភិវាទនាទីនំ អសាទិយនំ ឯកំ, ‘ន បកតត្តោ ភិក្ខុ សីលវិបត្តិយា អនុទ្ធំសេតព្ពោ’តិអាទីនិ ច ទសាតិ ឯវមេតានិ ទ្វាសីតិ ហោន្តិ. ឯតេស្វេវ កានិចិ តជ្ជនីយកម្មាទិវត្តានិ, កានិចិ បារិវាសិកាទិវត្តានីតិ អគ្គហិតគ្គហណេន ទ្វាសីតិ ឯវា’’តិ (ម. និ. ដី. ២.២៥; សារត្ថ. ដី. ២.៣៩; វិ. វិ. ដី. ១.៣៩) –

វុត្តំ. ឯតានិ បន វត្តានិ កទាចិ តជ្ជនីយកម្មកតាទិកាលេ, បារិវាសិកាទិកាលេ ច ចរិតព្ពានិ ខុទ្ទកវត្តានីតិ គហេតព្ពានិ អាគន្តុកវត្តាទីនំ ចុទ្ទសមហាវត្តានំ វក្ខមានត្តា.

២៧៥១. ឥទានិ បារិវាសិកស្ស ភិក្ខុនោ រត្តិច្ឆេទំ, វត្តភេទញ្ច ទស្សេតុមាហ ‘‘បរិវាសញ្ច វត្តញ្ចា’’តិអាទិ. បរិវាសញ្ច វត្តញ្ច សមាទិន្នស្សាតិ ‘‘បរិវាសំ សមាទិយាមី’’តិ បរិវាសញ្ច ‘‘វត្តំ សមាទិយាមី’’តិ វត្តញ្ច បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ សន្តិកេ ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា វចីភេទំ កត្វា សមាទិន្នស្ស. ភិក្ខុនោតិ បារិវាសិកស្ស ភិក្ខុនោ.

២៧៥២. សហវាសាទយោ ‘‘ឯកច្ឆន្នេ’’តិអាទិនា សយមេវ វក្ខតិ. សហវាសោ, វិនាវាសោ, អនារោចនមេវ ចាតិ ឥមេហិ តីហិ បារិវាសិកភិក្ខុស្ស រត្តិច្ឆេទោ ច ទុក្កដញ្ច ហោតីតិ យោជនា.

២៧៥៣. ឧទកបាតេន សមន្តា និព្ពកោសស្ស ឧទកបាតដ្ឋានេន. ឯកច្ឆន្នេតិ ឯកច្ឆន្នេ បរិច្ឆន្នេ វា អបរិច្ឆន្នេ វា អាវាសេ. បកតត្តេន ភិក្ខុនា សហ ឧក្ខិត្តស្ស និវាសោ និវារិតោតិ យោជនា. ‘‘និវារិតោ’’តិ ឥមិនា ទុក្កដំ ហោតីតិ ទីបេតិ.

២៧៥៤. អន្តោយេវាតិ ឯកច្ឆន្នស្ស អាវាសបរិច្ឆេទស្ស អន្តោយេវ. ‘‘ន លព្ភតី’’តិ ឥមិនា រត្តិច្ឆេទោ ច ទុក្កដញ្ច ហោតីតិ ទីបេតិ.

២៧៥៥. មហាអដ្ឋកថាទិសូតិ អាទិ-សទ្ទេន កុរុន្ទដ្ឋកថាទិំ សង្គណ្ហាតិ. ឧភិន្នន្តិ ឧក្ខិត្តកបារិវាសិកានំ. ឥតិ អវិសេសេន និទ្ទិដ្ឋន្តិ យោជនា.

២៧៥៦. ឥមិនា សហវាសេន រត្តិច្ឆេទញ្ច ទុក្កដញ្ច ទស្សេត្វា វិនាវាសេន ទស្សេតុមាហ ‘‘អភិក្ខុកេ បនាវាសេ’’តិ. អាវាសេតិ វសនត្ថាយ កតសេនាសនេ. អនាវាសេតិ វាសត្ថាយ អកតេ ចេតិយឃរេ វា ពោធិឃរេ វា សម្មជ្ជនិអដ្ដកេ វា ទារុអដ្ដកេ វា បានីយមាឡេ វា វច្ចកុដិយំ វា ទ្វារកោដ្ឋកេ វា អញ្ញត្រ វា យត្ថ កត្ថចិ ឯវរូបេ ឋានេ. វិប្បវាសំ វសន្តស្សាតិ បកតត្តេន វិនា វាសំ កប្បេន្តស្ស. រត្តិច្ឆេទោ ច ទុក្កដន្តិ រត្តិច្ឆេទោ ចេវ វត្តភេទទុក្កដញ្ច ហោតិ.

២៧៥៧. ឯវំ វិប្បវាសេន រត្តិច្ឆេទទុក្កដានិ ទស្សេត្វា អនារោចនេន ទស្សេតុមាហ ‘‘បារិវាសិកភិក្ខុស្សា’’តិអាទិ. ភិក្ខុំ ទិស្វានាតិ អាកាសេនាបិ គច្ឆន្តំ សមានសំវាសកំ អាគន្តុកំ ភិក្ខុំ ទិស្វា. តង្ខណេតិ តស្មិំ ទិដ្ឋក្ខណេយេវ. ‘‘អនារោចេន្តស្ស ឯវ ឯតស្សា’’តិ បទច្ឆេទោ. ឯវការេន រត្តិច្ឆេទោ ច ទុក្កដញ្ចាតិ ឧភយំ ឯតស្ស ហោតីតិ ទីបេន្តេន អទិដ្ឋោ ចេ, រត្តិច្ឆេទោវ ហោតីតិ ញាបេតិ. យថាហ – ‘‘សោបិស្ស រត្តិច្ឆេទំ ករោតិ, អញ្ញាតត្តា បន វត្តភេទទុក្កដំ នត្ថី’’តិ (ចូឡវ. អដ្ឋ. ៧៥). នានាសំវាសកេន សហ វិនយកម្មំ កាតុំ ន វដ្ដតិ, តស្ស អនារោចនេបិ រត្តិច្ឆេទោ ន ហោតិ.

២៧៥៨-៩. បារិវាសិកោ ភិក្ខុ យត្ថ សង្ឃនវកដ្ឋានេ ឋិតោ, តត្ថេវ តស្មិំយេវ ឋានេ ឋត្វា យថាវុឌ្ឍំ បកតត្តេហិបិ សទ្ធិំ វុឌ្ឍបដិបាដិយា បញ្ច កិច្ចានិ កាតុំ វដ្ដតីតិ យោជនា.

តានិ សរូបតោ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឧបោសថបវារណ’’ន្តិអាទិ. ឧបោសថបវារណំ យថាវុឌ្ឍំ កាតុំ លភតីតិ យោជនា. ទេន្តីតិ ឯត្ថ ‘‘ឃណ្ដិំ បហរិត្វា’’តិ សេសោ. សង្ឃទាយកាតិ កម្មធារយសមាសោ. សង្ឃស្ស ឯកត្តេបិ គរូសុ ពហុវចននិទ្ទេសោ. ‘‘ទេតិ ចេ សង្ឃទាយកោ’’តិបិ បាឋោ. តត្ថ ឃណ្ដិំ បហរិត្វា ភាជេត្វា ទេន្តោ សង្ឃោ វស្សិកសាដិកំ ទេតិ ចេ, បារិវាសិកោ យថាវុឌ្ឍំ អត្តនោ បត្តដ្ឋានេ លភតីតិ យោជនា.

ឱណោជនន្តិ វិស្សជ្ជនំ, សង្ឃតោ អត្តនោ បត្តានំ ទ្វិន្នំ, តិណ្ណំ វា ឧទ្ទេសភត្តាទីនំ អត្តនោ បុគ្គលិកភត្តបច្ចាសាយ បដិគ្គហេត្វា ‘‘មយ្ហំ អជ្ជ ភត្តបច្ចាសា អត្ថិ, ស្វេ គណ្ហិស្សាមី’’តិ វត្វា សង្ឃវិស្សជ្ជនំ លភតីតិ វុត្តំ ហោតិ. ភត្តន្តិ អាគតាគតេហិ វុឌ្ឍបដិបាដិយា គហេត្វា គន្តព្ពំ វិហារេ សង្ឃស្ស ចតុស្សាលភត្តំ. តថា បារិវាសិកោ យថាវុឌ្ឍំ លភតីតិ យោជនា. ឥមេ បញ្ចាតិ វុត្តមេវត្ថំ និគមយតិ.

តត្រាយំ វិនិច្ឆយោ (ចូឡវ. អដ្ឋ. ៧៥) – ឧបោសថបវារណេ តាវ បាតិមោក្ខេ ឧទ្ទិស្សមានេ ហត្ថបាសេ និសីទិតុំ វដ្ដតិ. មហាបច្ចរិយំ បន ‘‘បាឡិយា អនិសីទិត្វា បាឡិំ វិហាយ ហត្ថបាសំ អមុញ្ចន្តេន និសីទិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ. បារិសុទ្ធិឧបោសថេ ករិយមានេ សង្ឃនវកដ្ឋានេ និសីទិត្វា តត្ថេវ និសិន្នេន អត្តនោ បាឡិយា បារិសុទ្ធិឧបោសថោ កាតព្ពោវ. បវារណាយបិ សង្ឃនវកដ្ឋានេ និសីទិត្វា តត្ថេវ និសិន្នេន អត្តនោ បាឡិយា បវារេតព្ពំ. សង្ឃេន ឃណ្ដិំ បហរិត្វា ភាជិយមានំ វស្សិកសាដិកម្បិ អត្តនោ បត្តដ្ឋានេ គហេតុំ វដ្ដតិ.

ឱណោជនេ សចេ បារិវាសិកស្ស ទ្វេ តីណិ ឧទ្ទេសភត្តាទីនិ បាបុណន្តិ, អញ្ញា ចស្ស បុគ្គលិកភត្តបច្ចាសា ហោតិ, តានិ បដិបាដិយា គហេត្វា ‘‘ភន្តេ, ហេដ្ឋា គាហេថ, អជ្ជ មយ្ហំ ភត្តបច្ចាសា អត្ថិ, ស្វេវ គណ្ហិស្សាមី’’តិ វត្វា វិស្សជ្ជេតព្ពានិ, ឯវំ តានិ បុនទិវសេសុ គណ្ហិតុំ លភតិ. ‘‘បុនទិវសេ សព្ពបឋមំ ឯតស្ស ទាតព្ព’’ន្តិ កុរុន្ទិយំ វុត្តំ. យទិ បន ន គណ្ហាតិ ន វិស្សជ្ជេតិ, បុនទិវសេ ន លភតិ. ឥទំ ឱណោជនំ នាម បារិវាសិកស្សេវ ឱទិស្ស អនុញ្ញាតំ. កស្មា? តស្ស ហិ សង្ឃនវកដ្ឋានេ និសិន្នស្ស ភត្តគ្គេ យាគុខជ្ជកាទីនិ បាបុណន្តិ វា ន វា, តស្មា ‘‘សោ ភិក្ខាហារេន មា កិលមិត្ថា’’តិ ឥទមស្ស សង្គហករណត្ថាយ ឱទិស្ស អនុញ្ញាតំ.

ភត្តេ ចតុស្សាលភត្តំ យថាវុឌ្ឍំ លភតិ, បាឡិយា បន គន្តុំ វា ឋាតុំ វា ន លភតិ. តស្មា បាឡិតោ ឱសក្កិត្វា ហត្ថបាសេ ឋិតេន ហត្ថំ បសារេត្វា យថា សេនោ និបតិត្វា គណ្ហាតិ, ឯវំ គណ្ហិតព្ពំ. អារាមិកសមណុទ្ទេសេហិ អាហរាបេតុំ ន លភតិ. សចេ សយមេវ អាហរន្តិ, វដ្ដតិ. រញ្ញោ មហាបេឡភត្តេបិ ឯសេវ នយោ. ចតុស្សាលភត្តេ បន សចេ ឱណោជនំ កត្តុកាមោ ហោតិ, អត្តនោ អត្ថាយ ឧក្ខិត្តេ បិណ្ឌេ ‘‘អជ្ជ មេ ភត្តំ អត្ថិ, ស្វេវ គណ្ហិស្សាមី’’តិ វត្តព្ពំ. ‘‘បុនទិវសេ ទ្វេ បិណ្ឌេ លភតី’’តិ (ចូឡវ. អដ្ឋ. ៧៥) មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ. ឧទ្ទេសភត្តាទីនិបិ បាឡិតោ ឱសក្កិត្វាវ គហេតព្ពានិ. យត្ថ បន និសីទាបេត្វា បរិវិសន្តិ, តត្ថ សាមណេរានំ ជេដ្ឋកេន ភិក្ខូនំ សង្ឃនវកេន ហុត្វា និសីទិតព្ពន្តិ.

បារិវាសិកក្ខន្ធកកថាវណ្ណនា.