សត្ថកម្មវត្ថិកម្មកថា

៦៣. សត្ថកម្មវត្ថិកម្មកថាយំ សត្ថកម្មំ វា វត្ថិកម្មំ វាតិ ឯត្ថ យេន កេនចិ សត្ថាទិនា ឆិន្ទនាទិ សត្ថកម្មំ នាម ហោតិ. យេន កេនចិ ចម្មាទិនា វត្ថិបីឡនំ វត្ថិកម្មំ នាម. ‘‘សម្ពាធេ ទហនកម្មំ បដិក្ខេបាភាវា វដ្ដតី’’តិ សារត្ថទីបនិយំ (សារត្ថ. ដី. មហាវគ្គ ៣.២៧៩). វិមតិវិនោទនិយំ (វិ. វិ. ដី. មហាវគ្គ ២.២៧៩) បន ‘‘វត្ថិបីឡនន្តិ យថា វត្ថិគតតេលាទិ អន្តោសរីរេ អារោហន្តិ, ឯវំ ហត្ថេន វត្ថិមទ្ទន’’ន្តិ វុត្តំ.

វជិរពុទ្ធិដីកាយំ (វជិរ. ដី. មហាវគ្គ ២៧៩) បន ‘‘សម្ពាធេតិ វច្ចមគ្គេ, ភិក្ខុស្ស ភិក្ខុនិយា ច បស្សាវមគ្គេបិ អនុលោមតោ ទហនំ បដិក្ខេបាភាវា វដ្ដតិ. សត្ថវត្ថិកម្មានុលោមតោ ន វដ្ដតីតិ ចេ? ន, បដិក្ខិត្តបដិក្ខេបា, បដិក្ខិបិតព្ពស្ស តប្បរមតាទីបនតោ. កិំ វុត្តំ ហោតិ? បុព្ពេ បដិក្ខិត្តម្បិ សត្ថកម្មំ សម្បិណ្ឌេត្វា បច្ឆា ‘ន, ភិក្ខវេ…បេ… ថុល្លច្ចយស្សា’តិ ទ្វិក្ខត្តុំ សត្ថកម្មស្ស បរិក្ខេបោ កតោ. តេន សម្ពាធស្ស សាមន្តា ទ្វង្គុលំ បដិក្ខិបិតព្ពំ នាម សត្ថវត្ថិកម្មតោ ឧទ្ធំ នត្ថីតិ ទស្សេតិ. កិញ្ច ភិយ្យោ – បុព្ពេ សម្ពាធេយេវ សត្ថកម្មំ បដិក្ខិត្តំ, បច្ឆា សម្ពាធស្ស សាមន្តា ទ្វង្គុលម្បិ បដិក្ខិត្តំ, តស្មា តស្សេវ បដិក្ខេបោ, នេតរស្សាតិ សិទ្ធំ. ឯត្ថ ‘សត្ថំ នាម សត្ថហារកំ វាស្ស បរិយេសេយ្យា’តិអាទីសុ (បារា. ១៦៧) វិយ យេន ឆិន្ទតិ, តំ សព្ពំ. តេន វុត្តំ ‘កណ្ដកេន វា’តិអាទិ. ខារុទានំ បនេត្ថ ភិក្ខុនីវិភង្គេ បសាខេ បមុខេ អនុញ្ញាតន្តិ វេទិតព្ពំ, ឯកេ បន ‘សត្ថកម្មំ វា’តិ បាឋំ វិកប្បេត្វា វត្ថិកម្មំ ករោន្តិ. វត្ថីតិ កិំ? អគ្ឃិកា វុច្ចតិ, តាយ ឆិន្ទនំ វត្ថិកម្មំ នាមាតិ ច អត្ថំ វណ្ណយន្តិ, តេ ‘សត្ថហារកំ វាស្ស បរិយេសេយ្យា’តិ ឥមស្ស បទភាជនីយំ ទស្សេត្វា បដិក្ខិបិតព្ពា. អណ្ឌវុទ្ធីតិ វាតណ្ឌកា, អាទានវត្តីតិ អនាហវត្តី’’តិ វុត្តំ. សេសំ អដ្ឋកថាយំ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ.