ឧបាហនកថា

ឧបាហនកថាយំ ‘‘អទ្ទារិដ្ឋកវណ្ណាតិ អភិនវារិដ្ឋផលវណ្ណា, ឧទកេន តិន្តកាកបត្តវណ្ណាតិបិ វទន្តិ. ឧណ្ណាហិ កតបាទុកាតិ ឧណ្ណាលោមមយកម្ពលេហិ, ឧណ្ណាលោមេហិ ឯវ វា កតបាទុកា. កាឡសីហោតិ កាឡមុខវានរជាតិ. សេសមេត្ថ បាឡិតោ ច អដ្ឋកថាតោ ច សុវិញ្ញេយ្យមេវា’’តិ សារត្ថទីបនិយំ (សារត្ថ. ដី. មហាវគ្គ ៣.២៤៦) វុត្តំ. វិមតិវិនោទនិយំ (វិ. វិ. ដី. មហាវគ្គ ២.២៤៦) បន ‘‘អទ្ទារិដ្ឋកវណ្ណាតិ អល្លារិដ្ឋផលវណ្ណា, តិន្តកាកបក្ខវណ្ណាតិបិ វទន្តិ. រជនន្តិ ឧបរិលិត្តនីលាទិវណ្ណំ សន្ធាយ វុត្តំ. តេនាហ ‘ចោឡកេន បុញ្ឆិត្វា’តិ. តញ្ហិ តថា បុញ្ឆិតេ វិគច្ឆតិ. យំ បន ចម្មស្ស ទុគ្គន្ធាបនយនត្ថំ កាឡរត្តាទិរជនេហិ រញ្ជិតត្តា កាឡរត្តាទិវណ្ណំ ហោតិ, តំ ចោឡាទីហិ អបនេតុំ ន សក្កា ចម្មគតិកមេវ, តស្មា តំ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. ខល្លកន្តិ សព្ពបណ្ហិបិធានចម្មំ អបរិគឡនត្ថំ បណ្ហិយា ឧបរិភាគេ អបិធាយ អារោបនពន្ធនមត្តំ វដ្ដតិ. វិចិត្រាតិ សណ្ឋានតោ វិចិត្របដ្ដា អធិប្បេតា, ន វណ្ណតោ សព្ពសោ អបនេតព្ពេសុ ខល្លកាទីសុ បវិដ្ឋត្តា. ពិឡាលសទិសមុខត្តា មហាឧលូកា បក្ខិពិឡាលាតិ វុច្ចន្តិ, តេសំ ចម្មំ នាម បក្ខលោមមេវ. ឧណ្ណាហិ កតបាទុកាតិ ឯត្ថ ឧណ្ណាមយកម្ពលេហិ កតបាទុកា សង្គយ្ហន្តិ. កាឡសីហោតិ កាឡមុខវានរជាតិ. ចម្មំ ន វដ្ដតីតិ និសីទនត្ថរណំ កាតុំ ន វដ្ដតិ, ភូមត្ថរណាទិវសេន បរិភោគោ វដ្ដតេវា’’តិ វុត្តំ.

វជិរពុទ្ធិដីកាយំ (វជិរ. ដី. មហាវគ្គ ២៥៩) បន ‘‘មិគមាតុកោតិ តស្ស នាមំ, វាតមិគោតិ ច តស្ស នាមំ. ‘កាឡសីហោ កាឡមុខោ កបី’តិ លិខិតំ. ចម្មំ ន វដ្ដតីតិ យេន បរិយាយេន ចម្មំ វដ្ដិស្សតិ, សោ បរតោ អាវិភវិស្សតិ. ‘អត្តនោ បុគ្គលិកវសេន បច្ចាហារោ បដិក្ខិត្តោ’តិ វុត្តំ. ‘ន, ភិក្ខវេ, កិញ្ចិ ចម្មំ ធារេតព្ព’ន្តិ ឯត្តាវតា សិទ្ធេ ‘ន, ភិក្ខវេ, គោចម្ម’ន្តិ ឥទំ បរតោ ‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សព្ពបច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ ចម្មានិ អត្ថរណានី’តិ (មហាវ. ២៥៩) ឯត្ថ អនុមតិប្បសង្គភយា វុត្តន្តិ វេទិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ.