១. ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៥៦. ភិក្ខុនីវិភង្គេ មិគារមាតុយាតិ មិគារមាតុ, វិសាខាយាតិ អត្ថោ. បាឡិយំ ‘‘ឯហិ ភិក្ខុនីតិ ភិក្ខុនី, តីហិ សរណគមនេហិ ឧបសម្បន្នាតិ ភិក្ខុនី’’តិ ឥទំ ភិក្ខុវិភង្គបាឡិយា សមទស្សនត្ថំ អដ្ឋគរុធម្មប្បដិគ្គហណេន លទ្ធូបសម្បទំ មហាបជាបតិគោតមិញ្ចេវ តាយ សហ និក្ខន្តា ភគវតោ អាណាយ ភិក្ខូនញ្ញេវ សន្តិកេ ឯកតោឧបសម្បន្នា បញ្ចសតសាកិយានិយោ ច សន្ធាយ វុត្តំ. តា ហិ ភគវតា អានន្ទត្ថេរស្ស យាចនាយ បព្ពជ្ជំ អនុជានន្តេន ‘‘ឯថ ភិក្ខុនិយោ, មម សាសនេ តុម្ហេបិ បវិសថា’’តិ វុត្តា វិយ ជាតា. សាកិយានិយោ ឯវ សរណសីលានិ ទត្វា កម្មវាចាយ ឧបសម្បាទិតត្តា ‘‘តីហិ សរណគមនេហិ ឧបសម្បន្នា’’តិ វុត្តា. ន ហិ ឯតាហិ អញ្ញា ឯហិភិក្ខុនិភាវាទិនា ឧបសម្បន្នា នាម សន្តិ. យំ បន ថេរីគាថាសុ ភទ្ទាយ កុណ្ឌលកេសិយា –

‘‘និហច្ច ជាណុំ វន្ទិត្វា, សម្មុខា អញ្ជលិំ អកំ;

‘ឯហិ ភទ្ទេ’តិ មំ អវោច, សា មេ អាសូបសម្បទា’’តិ. (ថេរីគា. ១០៩) –

វុត្តំ. យញ្ច អបទានេបិ –

‘‘អាយាចិតោ តទា អាហ, ‘ឯហិ ភទ្ទេ’តិ នាយកោ;

តទាហំ ឧបសម្បន្នា, បរិត្តំ តោយមទ្ទស’’ន្តិ. (អប. ថេរី ២.៣.៤៤) –

វុត្តំ. តម្បិ ‘‘ឯហិ ត្វំ ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ បព្ពជ្ជំ, ឧបសម្បទញ្ច គណ្ហាហី’’តិ ភគវតោ អាណា ឧបសម្បទាយ ការណត្តា ឧបសម្បទា អហោសីតិ ឥមមត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ. តថា ហិ វុត្តំ ថេរីគាថាដ្ឋកថាយំ ‘‘ឯហិ ភទ្ទេ, ភិក្ខុនុបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ បព្ពជ្ជ ឧបសម្បជ្ជស្សូតិ មំ អវច អាណាបេសិ, សា សត្ថុ អាណា មយ្ហំ ឧបសម្បទាយ ការណត្តា ឧបសម្បទា អាសិ អហោសី’’តិ (ថេរីគា. អដ្ឋ. ១១១).

៦៥៧. សាធារណបារាជិកេហីតិ មេថុនាទីហិ ចតូហិ. តានិ, បន អញ្ញានិ ច សាធារណសិក្ខាបទានិ យស្មា ភិក្ខុវិភង្គេ វុត្តនិទានវត្ថាទីសុ ឯវ សាធារណវសេន បញ្ញត្តានិ, បច្ឆា បន តានិ ភិក្ខុនីនំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសំ អនុជានន្តេន ភគវតា តាសំ សិក្ខាបច្ចក្ខានាភាវេន ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឆន្ទសោ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យា’’តិអាទិនា តទនុរូបវសេន បរិវត្តេត្វា អសាធារណសិក្ខាបទេហិ សទ្ធិំ សំសន្ទេត្វា ភិក្ខុនិបាតិមោក្ខុទ្ទេសវសេន ឯកតោ សង្គហិតានិ. យស្មា ច នេសំ ភិក្ខុវិភង្គេ (បារា. ៤៤ អាទយោ) វុត្តនយេនេវ សព្ពោបិ វិនិច្ឆយោ សក្កា ញាតុំ, តស្មា តានិ វជ្ជេត្វា អសាធារណានំ ឯវ ឥធ វិភង្គោ វុត្តោតិ វេទិតព្ពំ.

៦៥៩. ភិក្ខូនំ ‘‘កាយសំសគ្គំ សាទិយេយ្យា’’តិ អវត្វា ‘‘សមាបជ្ជេយ្យា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘ភិក្ខុ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ. តព្ពហុលនយេនាតិ កិរិយាសមុដ្ឋានស្សេវ ពហុលភាវតោ, ឯតេន អកិរិយាសមុដ្ឋានាបិ អយំ អាបត្តិ ហោតីតិ ទស្សេតិ. កិញ្ចាបិ ទស្សេតិ, មយំ បនេត្ថ ឯវំ តក្កយាម ‘‘កាយសំសគ្គក្ខណេ សាទិយន្តិយា កិរិយាយ អភាវេបិ តតោ បុព្ពេ បវត្តិតានំ បដិច្ឆន្នដ្ឋានគមនឥង្គិតាការទស្សនាទិកិរិយានំ វសេនេវ កិរិយាសមឧដ្ឋានមេវ, បរេហិ មគ្គេ ករិយមានុបក្កមេន និច្ចលស្ស សាទិយតោ សុក្កវិស្សដ្ឋិ វិយ បុព្ពបយោគាភាវេបិ វា តស្មិញ្ញេវ ខណេ បរូបក្កមេន ជនិយមានាយ អត្តនោ កាយចលនាទិសង្ខាតាយ កិរិយាយ, សា ហិ សាទិយមានេន តស្សា ចិត្តេនាបិ សមុដ្ឋិតា កិរិយា នាម ហោតិ អវាយមិត្វា បរូបក្កមេន មេថុនសាទិយនេ វិយ, ភិក្ខូនំ បន បរូបក្កមជនិតំ កិរិយំ អព្ពោហារិកំ កត្វា អត្តនា ករិយមានបយោគវសេនេវ ‘កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជេយ្យា’តិ ឯវំ វិសេសេត្វាវ សិក្ខាបទស្ស បញ្ញត្តត្តា សាទិយមានេបិ ន ទោសោ. ឥតរថា ហិ តព្ពហុលនយេនេត្ថ កិរិយត្តេ គយ្ហមានេ អញ្ញេសម្បិ កិរិយាកិរិយសិក្ខាបទានំ កិរិយត្តគ្គហណប្បសង្គោ សិយា’’តិ. តស្មា វីមំសិត្វា គហេតព្ពំ. សាតិ កិរិយាសមុដ្ឋានតា. តថេវាតិ កាយសំសគ្គរាគី ឯវ.

ឧព្ភជាណុមណ្ឌលិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.