អបរទុតិយគាថាសង្គណិកំ

កាយិកាទិអាបត្តិវណ្ណនា

៤៧៤. ‘‘កតិ អាបត្តិយោ’’តិអាទិនា ឧបាលិត្ថេរេន វិនយស្ស បាដវត្ថំ សយមេវ បុច្ឆិត្វា វិស្សជ្ជនំ កតំ. ភិក្ខុនីនំយេវ…បេ… អដ្ឋវត្ថុកា នាមាតិ ភិក្ខុនីនំ បញ្ញត្តា ឯកា ឯវ អាបត្តិ អដ្ឋវត្ថុកា នាមាតិ អត្ថោ.

៤៧៥. កម្មញ្ច កម្មបាទកា ចាតិ ឯត្ថ យស្មា ញត្តិកម្មេសុ ញត្តិ សយមេវ កម្មំ ហោតិ, ញត្តិទុតិយញត្តិចតុត្ថេសុ កម្មេសុ អនុស្សាវនសង្ខាតស្ស កម្មស្ស ញត្តិបាទកភាវេន តិដ្ឋតិ, តស្មា ឥមានិ ទ្វេ ‘‘ញត្តិកិច្ចានី’’តិ វុត្តានិ.

បាចិត្តិយេន សទ្ធិំ ទុក្កដា កតាតិ ទសសុបិ សិក្ខាបទេសុ ឯកតោឧបសម្បន្នាយ វសេន វុត្តទុក្កដំ សន្ធាយ វុត្តំ. បឋមសិក្ខាបទម្ហីតិ ភិក្ខុនោវាទវគ្គស្ស បឋមសិក្ខាបទវិភង្គេ (បាចិ. ១៤៤ អាទយោ). អធម្មកម្មេតិ ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិកម្មេ អធម្មកម្មេ ជាតេ អាបជ្ជិតព្ពា ទ្វេ អាបត្តិនវកា, ធម្មកម្មេ ទ្វេ អាបត្តិនវកាតិ ចត្តារោ នវកា វុត្តា. អាមកធញ្ញំ វិញ្ញាបេត្វា ភុញ្ជន្តិយា វិញ្ញាបនាទិបុព្ពបយោគេ ទុក្កដំ, អជ្ឈោហារេ បាចិត្តិយំ. បាចិត្តិយេន សទ្ធិំ ទុក្កដា កតាយេវាតិ វុត្តំ.

វិជហន្តី តិដ្ឋតីតិអាទីសុ យទា ភិក្ខុនិយា ឯកេន បាទេន ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា ឋត្វា កិញ្ចិ កម្មំ កត្វា តតោ អបរេន បាទេន វិជហិត្វា ឋាតុកាមតា ឧប្បជ្ជតិ, តទា សា យថាក្កមំ ‘‘វិជហន្តី តិដ្ឋតិ, វិជហិត្វា តិដ្ឋតី’’តិ ឥមំ វោហារំ លភតិ. អញ្ញថា ហិស្សា គាមូបចារមោក្កន្តិយា វិសេសោ ន សិយា ហត្ថបាសវិជហនស្សាបិ គមនត្តា. និសីទតិ វា និបជ្ជតិ វាតិ ឯត្ថាបិ យថាវុត្តាធិប្បាយេន អទ្ធាសនេន ហត្ថបាសំ វិជហន្តី និសីទតិ, សកលេន វា អាសនេន វិជហិត្វា និសីទតិ, អទ្ធសរីរេន វិជហន្តី និបជ្ជតិ, សកលេន សរីរេន វិជហិត្វា និបជ្ជតីតិ យោជេតព្ពំ.

កាយិកាទិអាបត្តិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បាចិត្តិយវណ្ណនា

៤៧៦. សព្ពានិ នានាវត្ថុកានីតិ សប្បិនវនីតាទីនំ បញ្ចន្នំ វត្ថូនំ ភេទេន បាចិត្តិយានិ បញ្ច នានាវត្ថុកានិ. ឯស នយោ បណីតភោជនវិសយេ នវ បាចិត្តិយានីតិអាទីសុបិ. ឯតេន ភេសជ្ជបណីតភោជនសិក្ខាបទានិ ឯកេកសិក្ខាបទវសេន បញ្ញត្តានិបិ វត្ថុភេទេន បច្ចេកំ បញ្ចសិក្ខាបទនវសិក្ខាបទសទិសានិ ភិក្ខុនីនំ បាដិទេសនីយាបត្តិយោ វិយាតិ ទស្សេតិ. តេនេវ ‘‘នានាវត្ថុកានី’’តិ វុត្តំ. សប្បិំ ឯវ បដិគ្គហេត្វា អនេកភាជនេសុ ឋបេត្វា សត្តាហំ អតិក្កាមេន្តស្ស ភាជនគណនាយ សម្ភវន្តិយោ ពហុកាបិ អាបត្តិយោ ឯកវត្ថុកា ឯវ ហោន្តិ, ឯវំ សប្បិភោជនមេវ ពហូសុ ឋានេសុ វិញ្ញាបេត្វា ឯកតោ វា វិសុំ វិសុមេវ វា ភុញ្ជន្តស្ស អាបត្តិយោ ឯកវត្ថុកា ឯវាតិ ទដ្ឋព្ពា.

បាឡិយំ ឯកវាចាយ ទេសេយ្យ, វុត្តា អាទិច្ចពន្ធុនាតិ ឯត្ថ ‘‘ទេសេយ្យាតិ វុត្តា’’តិ ឥតិ-សទ្ទំ អជ្ឈាហរិត្វា យោជេតព្ពំ. ឯវំ សេសេសុបិ.

ភេទានុវត្តកានន្តិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ. យាវតតិយកា ច សព្ពេ ឧភតោវិភង្គេ អាគតា, សង្ឃាទិសេសសាមញ្ញេន ឯកំ, បាចិត្តិយសាមញ្ញេន ច ឯកំ កត្វា ‘‘យាវតតិយកេ តិស្សោ’’តិ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. ឯត្ថ ច ញត្តិយា ទុក្កដំ, ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ថុល្លច្ចយាបិ សន្តិ ឯវ. តានិ មាតិកាយ ន អាគតានិ. មាតិកាគតវសេន ហេត្ថ ‘‘តិស្សោ’’តិ វុត្តំ.

សង្ឃាទីហីតិ សង្ឃគណបុគ្គលេហិ ការណភូតេហិ. អព្ភុណ្ហសីលោតិ បរិសុទ្ធភាវូបគមនេន អភិនវុប្បន្នសីលោ. អភិនវុប្បន្នញ្ហិ ‘‘អព្ភុណ្ហ’’ន្តិ វុច្ចតិ, បរិសុទ្ធសីលោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘បាកតិកោ’’តិ.

‘‘កោសម្ពកក្ខន្ធកេ វុត្តានិសំសេ’’តិ ឥទំ កោសម្ពកក្ខន្ធកេ ‘‘សចេ មំ ឥមេ ភិក្ខូ អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិបិស្សន្តិ, ន មយា សទ្ធិំ ឧបោសថំ ករិស្សន្តី’’តិអាទិនា អាបត្តិយា អទស្សនេ អាទីនវំ ទស្សេត្វា បរេសម្បិ សទ្ធាយ អាបត្តិទេសនាវិធានមុខេន សាមត្ថិយតោ បកាសិតោ. ឯកតោ ឧបោសថករណ, បវារណាករណ, សង្ឃកម្មករណ, អាសនេនិសីទន, យាគុបានេនិសីទន, ភត្តគ្គេនិសីទន, ឯកច្ឆន្នេសយន, យថាវុឌ្ឍអភិវាទនាទិករណសង្ខាតេ អដ្ឋានិសំសេ សន្ធាយ វុត្តំ.

ចតុន្នន្តិ វិនយបិដកេ អាគតានំ វសេន វុត្តំ. កតមា បន សាតិ សា ចតុព្ពិធា អច្ចយទេសនា កតមាតិ អត្ថោ. អភិមារានន្តិ មារណត្ថាយ បយោជិតធនុគ្គហានំ. ឧបដ្ឋាយិកាយាតិ សហសេយ្យសិក្ខាបទវត្ថុស្មិំ អាគតាយ.

អដ្ឋន្នំ ភិក្ខុនីនន្តិ ថេរាសនតោ បដ្ឋាយ អដ្ឋហិ ភិក្ខុនីហិ ឥតរាយ អាគតាយ វុឌ្ឍាយ ភិក្ខុនិយា អាសនំ ទាតព្ពំ. អដ្ឋន្នំ បន ភិក្ខុនីនំ នវកាយ អាគតាយ អទាតុម្បិ វដ្ដតិ. តាយ បន សង្ឃនវកាសនេ លទ្ធោកាសេ និសីទិតព្ពំ. អថ វា អដ្ឋន្នំ វុឌ្ឍានំ ភិក្ខុនីនំ ឥតរាយ នវកតរាយ អាសនំ ទាតព្ពំ. កម្មានិ នវាតិ ឱសារណាទីនិ នវ ឯវ.

បាចិត្តិយវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អវន្ទនីយបុគ្គលាទិវណ្ណនា

៤៧៧. ទស ជនាតិ ‘‘ទស ឥមេ, ភិក្ខវេ, អវន្ទិយា’’តិអាទិនា (បរិ. ៣៣០) វុត្តា នវកអនុបសម្បន្ននានាសំវាសកមាតុគាមបណ្ឌកា បញ្ច, បារិវាសិកាទយោ ច បញ្ចាតិ ទស ជនា.

ទ្វាទស កម្មទោសាតិ ទោសយុត្តកម្មានិ ទ្វាទសាតិ អត្ថោ. កម្មសម្បត្តិយោតិ សម្បន្នកម្មានិ, វិសុទ្ធកម្មានីតិ អត្ថោ. ឯតទេវាតិ ធម្មេន សមគ្គមេវ.

អនន្តំ និព្ពានំ អជិនិ ជិនិត្វា បដិលភតីតិ អនន្តជិនោតិ អាហ ‘‘បរិយន្ត’’ឥច្ចាទិ. ស្វេវាតិ សោ ឯវ ភគវា.

‘‘វិនយំ បដិជានន្តស្ស, វិនយានិ សុណោម តេ’’តិអាទិនា ឧបាលិត្ថេរេនេវ ឯកំ វិនយធរំ សម្មុខេ ឋិតំ បុច្ឆន្តេន វិយ បុច្ឆិត្វា តេន វិស្សជ្ជិតំ វិយ វិស្សជ្ជនំ កតំ. តត្ថ វិនយំ បដិជានន្តស្សាតិ វិនយំ ជានាមីតិ បដិជានន្តស្ស. វិនយានីតិ វិនយេ តយា វុច្ចមានេ សុណោម.

៤៧៨. បាឡិយំ បារាជិកាតិអាទិ ឧភតោវិភង្គេសុ អាគតេសុ អគ្គហិតគ្គហណវសេន វុត្តំ.

អវន្ទនីយបុគ្គលាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.