ឧបាលិបញ្ចកំ

នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា

៤២១. សមគ្គេហិ ករណីយានីតិ វិវាទាធិករណេហិ បុព្ពេ អសមគ្គា ហុត្វា បច្ឆា សាមគ្គិំ ឧបគតេហិ កត្តព្ពានិ. កិំ បន អសញ្ញតមិស្សបរិសាយ សទ្ធិំ លជ្ជិនោ សាមគ្គិំ ករោន្តីតិ អាហ ‘‘ឧបោសថបវារណាទីសុ ហី’’តិអាទិ. តត្ថ ឋិតាសូតិ ឧបោសថបវារណាសុ អប្បវត្តីសុ. ឧបត្ថម្ភោ ន ទាតព្ពោតិ ឧបរូបរិ អប្បវត្តនត្ថាយ មយម្បិ ឧបោសថំ ន ករិស្សាមាតិអាទិនា កលហស្ស ឧបត្ថម្ភោ ន ទាតព្ពោ, ធម្មេន វិនយេន សាមគ្គិំ កត្វា សមគ្គេហេវ អសញ្ញតា ភិក្ខូ វិនេតព្ពាតិ អធិប្បាយោ. តេនាហ ‘‘សចេ សង្ឃោ អច្ចយំ ទេសាបេត្វា’’តិអាទិ. ភិក្ខុនោ នក្ខមតីតិ កេសុចិ បុគ្គលេសុ អប្បមត្តកទោសទស្សនេន ន រុច្ចតិ. ទិដ្ឋាវិកម្មម្បិ កត្វាតិ ‘‘ន មេតំ ខមតី’’តិ សភាគស្ស ភិក្ខុនោ អត្តនោ ទិដ្ឋិំ អាវិកត្វា. ឧបេតព្ពាតិ សាសនហានិយា អភាវា សាមគ្គិំ អកោបេត្វា កាយសាមគ្គី ទាតព្ពា, ឦទិសេ ឋានេ អលជ្ជិបរិភោគោ អាបត្តិករោ ន ហោតិ, វដ្ដតិយេវ. យេ បន សាសនវិនាសាយ បដិបន្នា, តេហិ សហ ន វត្តតិ, អាបត្តិ ឯវ ហោតិ សាសនវិនាសោ ច. តេនាហ ‘‘យត្រ បន ឧទ្ធម្ម’’ន្តិអាទិ. ‘‘ទិដ្ឋាវិកម្មំ ន វដ្ដតី’’តិ ឥមិនា ទិដ្ឋិយា អាវិកតាយបិ អាបត្តិំ ទស្សេតិ.

៤២២. កណ្ហវាចោតិ រាគទោសាទីហិ កិលិដ្ឋវចនោ. អនត្ថកវចនស្ស ទីបនំ បកាសនំ អស្សាតិ អនត្ថកទីបនោ. មានំ និស្សាយាតិ វិនិច្ឆយករណំ តវ ភារោតិ សង្ឃេន ភារេ អកតេបិ ‘‘អហមេវេត្ថ វោហរិតុំ អរហរូបោ’’តិ មានំ និស្សាយ. យថាទិដ្ឋិយាតិ អនុរូបលទ្ធិយា. យស្ស ហិ អត្ថស្ស យាទិសី ទិដ្ឋិ អនុរូបា, តំ គហេត្វា ន ព្យាកតាតិ អត្ថោ.អស្ស អត្តនោតិ អធម្មាទិអត្ថំ សន្ធាយ វទតិ, ន បុគ្គលំ, អស្ស អធម្មាទិអត្ថសង្ខាតស្ស អត្តនោ សរូបស្ស យា អនុរូបា ទិដ្ឋីតិ អត្ថោ. លទ្ធិំ និក្ខិបិត្វាតិ អនុរូបលទ្ធិំ ឆឌ្ឌេត្វា, អគ្គហេត្វាតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘អធម្មាទីសុ ធម្មាទិលទ្ធិកោ ហុត្វា’’តិ. អថ វា អត្តនោ លទ្ធិំ និគូហិត្វា បុគ្គលានុគុណំ តថា ព្យាករោន្តោ ន យថាទិដ្ឋិយា ព្យាកតា នាម. ឥមស្មិំ បក្ខេ អធម្មាទីសុ ធម្មាទិលទ្ធិកោ ហុត្វាតិ ឯត្ថ អធម្មាទីសុ ធម្មាទិលទ្ធិកោ វិយ ហុត្វាតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ.

នប្បដិប្បស្សម្ភនវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

វោហារវគ្គាទិវណ្ណនា

៤២៤. កម្មញត្តីតិ កម្មភូតា ញត្តិ. អនុស្សាវននិរបេក្ខា ញត្តិកម្មភូតា ញត្តីតិ អត្ថោ. កម្មបាទញត្តិ នាម ញត្តិទុតិយកម្មាទីសុ អនុស្សាវនកម្មស្ស បាទភូតា អធិដ្ឋានភូតា ញត្តិ. នវសុ ឋានេសូតិ ឱសារណាទីសុ នវសុ ឋានេសុ. ទ្វីសុ ឋានេសូតិ ញត្តិទុតិយញត្តិចតុត្ថកម្មេសុ.

សុត្តានុលោមន្តិ ឧភតោវិភង្គេ សុត្តានុលោមភូតេ មហាបទេសេ សន្ធាយ វុត្តំ. វិនយានុលោមន្តិ ខន្ធកបរិវារានុលោមភូតេ មហាបទេសេ. សុត្តន្តិកេ ចត្តារោ មហាបទេសេតិ សុត្តាភិធម្មបិដកេសុ អនុញ្ញាតបដិក្ខិត្តសុត្តានុលោមវសេន នយតោ គហេតព្ពេ ចត្តារោ អត្ថេ.

៤២៥. ទិដ្ឋីនំ អាវិកម្មានីតិ អាបត្តិលទ្ធីនំ បកាសនានិ, អាបត្តិទេសនាកម្មានីតិ អត្ថោ.

យថា ចតូហិ បញ្ចហិ ទិដ្ឋិ អាវិកតា ហោតីតិ យថា អាវិកតេ ចតូហិ បញ្ចហិ ឯកីភូតេហិ ឯកស្ស បុគ្គលស្ស សន្តិកេ អាបត្តិ ទេសិតា នាម ហោតិ, ឯវំ ទេសេតីតិ អត្ថោ. ឯវំ ទេសេន្តោ ច អត្តនា សទ្ធិំ តយោ វា ចត្តារោ វា ភិក្ខូ គហេត្វា ឯកស្ស សន្តិកេ ទេសេតិ. ឯវំ ទេសេតុំ ន វដ្ដតិ. ទេសិតា ច អាបត្តិ ន វុដ្ឋាតិ, ទេសនាបច្ចយា ទុក្កដញ្ច ហោតិ. ទ្វិន្នំ តិណ្ណំ បន ឯកតោ ទេសេតុំ វដ្ដតិ.

៤៤៤. អទស្សនេនាតិ ឥមស្ស អកប្បិយំ បរិវជ្ជេន្តានំ វិនយធរានំ បដិបត្តិយា អទស្សនេន, តេសំ ទិដ្ឋានុគតិំ អនាបជ្ជនេនាតិបិ អត្ថោ គហេតព្ពោ. អកប្បិយេ កប្បិយសអញតាយាតិ រជតាទិអកប្បិយេ តិបុអាទិសញ្ញិតាយ. បុច្ឆិត្វា វា អញ្ញេសំ វា វុច្ចមានំ អសុណន្តោ អាបជ្ជតីតិ ឯត្ថ បុច្ឆិត្វា អសុណន្តោ វា បុច្ឆិយមានំ អសុណន្តោ វាតិ បច្ចេកំ យោជេតព្ពំ. ឯករត្តាតិក្កមាទិវសេនាតិ អធិដ្ឋិតចីវរេន វិប្បវសិត្វា ឯករត្តាតិក្កមេន បាចិត្តិយំ អាបជ្ជតិ. អាទិ-សទ្ទេន ឆរត្តាតិក្កមាទីនំ សង្គហោ.

៤៥០. អនត្ថំ កលិសាសនន្តិ អនត្ថាវហំ កោធវចនំ អារោបេន្តោ ទោសំ អារោបេន្តោ ឧបទ្ទវាយ បរិសក្កតីតិ អត្ថោ.

៤៥៤. វោហារនិរុត្តិយន្តិ តស្ស តស្ស អត្ថស្ស វាចកសទ្ទេ បភេទគតញាណប្បត្តោ ន ហោតីតិ អត្ថោ.

៤៥៥. បរិមណ្ឌលព្យញ្ជនារោបនេ កុសលោ ន ហោតីតិ បរិមណ្ឌលេន បទព្យញ្ជនេន វត្ថុំ, បរេហិ វុត្តំ ជានិតុញ្ច អសមត្ថោតិ អត្ថោ.

៤៥៨. អនុស្សាវនេនាតិ អនុ អនុ កថនេន. តេនាហ ‘‘ននុ តុម្ហេ’’តិអាទិ, យំ អវោចុម្ហ, ស្វាយំ បកាសិតោតិ សម្ពន្ធោ. តត្ថ យន្តិ ឥទំ យស្មា វចនាបេក្ខំ ន ហោតិ, វចនត្ថាបេក្ខមេវ, តស្មា តេន វចនេន នានាករណាភាវំ បកាសយិស្សាមាតិ យមត្ថំ អវោចុម្ហាតិ អត្ថោ គហេតព្ពោ. តេនេវ ‘‘ស្វាយ’’ន្តិ បុល្លិង្គវសេន បដិនិទ្ទេសោ កតោ, តស្ស សោ អយំ នានាករណាភាវោតិ អត្ថោ.

៤៦៧. មញ្ចបទាទីសុបិ នឡាដំ បដិហញ្ញេយ្យាតិ អន្ធការេ ចម្មខណ្ឌំ បញ្ញបេត្វា វន្ទិតុំ ឱនមន្តស្ស នឡាដំ វា អក្ខិ វា មញ្ចាទីសុ បដិហញ្ញតិ. ឯតេន វន្ទតោបិ អាបត្តិអភាវំ វត្វា វន្ទនាយ សព្ពថា បដិក្ខេបាភាវញ្ច ទីបេតិ. ឯវំ សព្ពត្ថ សុត្តន្តរេហិ អប្បដិក្ខិត្តេសុ. នគ្គាទីសុ បន វន្ទិតុំ ន វដ្ដតីតិ. ឯកតោ អាវដ្ដោតិ ឯកស្មិំ ទោសាគតិបក្ខេ បរិវត្តោ បវិដ្ឋោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘សបត្តបក្ខេ ឋិតោ’’តិ. វន្ទិយមានោតិ ឱនមិត្វា វន្ទិយមានោ. វន្ទិតព្ពេសុ ឧទ្ទេសាចរិយោ, និស្សយាចរិយោ ច យស្មា នវកាបិ ហោន្តិ, តស្មា តេ វុឌ្ឍា ឯវ វន្ទិយាតិ វេទិតព្ពា.

៤៧០. បុព្ពេ វុត្តមេវាតិ សហសេយ្យាទិបណ្ណត្តិវជ្ជំ. ឥតរន្តិ សចិត្តកំ.

វោហារវគ្គាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.