៤. វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦២៨. ចតុត្ថេ ជេដ្ឋមូលបុណ្ណមាសិយា…បេ… ករណក្ខេត្តញ្ចាតិ បឋមទ្ធមាសម្បិ ករណក្ខេត្តំ វុត្តំ. តំ ‘‘កត្វា និវាសេតព្ព’’ន្តិ ឥមស្ស បុរិមទ្ធមាសេ វា បច្ឆិមទ្ធមាសេ វា កត្វា បច្ឆិមមាសេវ និវាសេតព្ពន្តិ ឯវមត្ថំ គហេត្វា វុត្តំ និវាសនេយេវ អាបត្តិយា វុត្តត្តាតិ. យំ បន មាតិកាដ្ឋកថាយំ ‘‘គិម្ហានំ បច្ឆិមោ មាសោ បរិយេសនក្ខេត្តំ, បច្ឆិមោ អទ្ធមាសោ ករណនិវាសនក្ខេត្តម្បី’’តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា) វុត្តំ, តំ តស្មិំយេវ អទ្ធមាសេ កត្វា និវាសេតព្ពន្តិ ឯវមត្ថំ គហេត្វា វុត្តំ. ឥធ វុត្តនយេនេវ អត្ថេ គហិតេ វិរោធោ នត្ថិ.

‘‘វត្តភេទេ ទុក្កដ’’ន្តិ ឥទំ វស្សិកសាដិកអទិន្នបុព្ពេ សន្ធាយ វុត្តំ. តេនាហ ‘‘យេ មនុស្សា’’តិអាទិ. បកតិយា វស្សិកសាដិកទាយកា នាម សង្ឃំ វា អត្តានំ វា អប្បវារេត្វាវ អនុសំវច្ឆរំ ទាយកា.

៦៣០. ‘‘ឆ មាសេ បរិហារំ លភតី’’តិ ឯតេន អន្តោវស្សេបិ យាវ វស្សានស្ស បច្ឆិមទិវសា អកតា បរិហារំ លភតីតិ ទីបិតំ ហោតិ. ឯកមាសន្តិ ហេមន្តស្ស បច្ឆិមុបោសថេន សហ គណេត្វា វុត្តំ. តស្មិំ ឧបោសថទិវសេ ឯវ ហិ តំ មូលចីវរំ កាតព្ពំ, ឥតរថា ហិ និស្សគ្គិយតោ. ឯកាហទ្វីហាទិវសេន…បេ… លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ចាតិ ឯត្ថ ឯកាហានាគតាយ វស្សូបនាយិកាយ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ច ទ្វីហានាគតាយ…បេ… ទសាហានាគតាយ វស្សូបនាយិកាយ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ច, អន្តោវស្សេ វា លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ចាតិ ឯវមត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. តត្ថ អាសឡ្ហីមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខបុណ្ណមិយំ លទ្ធា, តទហេវ រជនកប្បបរិយោសានេហិ និដ្ឋិតា ច វស្សិកសាដិកា ‘‘ឯកាហានាគតាយ វស្សូបនាយិកាយ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ចា’’តិ វុច្ចតិ. ឯតេនេវ នយេន ជុណ្ហបក្ខស្ស ឆដ្ឋិយំ លទ្ធា, និដ្ឋិតា ច ‘‘ទសាហានាគតាយ វស្សូបនាយិកាយ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ចា’’តិ វុច្ចតិ. យាវ បឋមកត្តិកតេមាសិបុណ្ណមា, តាវ លទ្ធា, និដ្ឋិតា ច ‘‘អន្តោវស្សេ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ចា’’តិ វុច្ចតិ. បឋមកត្តិកតេមាសិបុណ្ណមិតោ បរំ លទ្ធា ចេវ និដ្ឋិតា ច យាវ ចីវរកាលោ នាតិក្កមតិ, តាវ អនធិដ្ឋហិត្វាបិ ឋបេតុំ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ.

ឯត្ថ ច ‘‘តស្មិំយេវ អន្តោទសាហេ អធិដ្ឋាតព្ពា’’តិ អវិសេសេន វុត្តេបិ វស្សានតោ បុព្ពេ ឯកាហទ្វីហាទិវសេន អនាគតាយ វស្សូបនាយិកាយ លទ្ធា តេហិ ទិវសេហិ ទសាហំ អនតិក្កមន្តេន វស្សូបនាយិកទិវសតោ បដ្ឋាយ អធិដ្ឋានក្ខេត្តំ សម្បត្តា ឯវ អធិដ្ឋាតព្ពា, តតោ បន បុព្ពេ ទសាហាតិក្កមេន និដ្ឋិតាបិ ន អធិដ្ឋាតព្ពា អធិដ្ឋានស្ស អខេត្តត្តា. តាទិសា បន វស្សូបនាយិកទិវសេ ឯវ អធិដ្ឋាតព្ពា, អនធិដ្ឋហតោ អរុណុគ្គមនេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. យទិ ឯវំ ‘‘ទសាហានាគតាយា’’តិ ឥមិនា កិំ បយោជនន្តិ ចេ? វស្សានតោ បុព្ពេ ឯវ ទសាហេ អតិក្កន្តេ និដ្ឋិតា វស្សូបនាយិកទិវសេ ឯវ អធិដ្ឋាតព្ពាតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ. តេនេវាហ ‘‘ទសាហាតិក្កមេ និដ្ឋិតា តទហេវ អធិដ្ឋាតព្ពា’’តិ.

ទសាហេ អប្បហោន្តេ ចីវរកាលំ នាតិក្កមេតព្ពាតិ តេមាសព្ភន្តរេ ទសាហេ អប្បហោន្តេ នវាហានាគតាយ កត្តិកតេមាសិបុណ្ណមាយ សត្តមិតោ បដ្ឋាយ លទ្ធា, និដ្ឋិតា ច ចីវរកាលំ នាតិក្កមេតព្ពាតិ អត្ថោ. តថា ហិ ‘‘មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ ភិក្ខុនា វស្សិកសាដិកចីវរំ បរិយេសិតព្ព’’ន្តិ បរិយេសនក្ខេត្តំ វត្វា ‘‘វស្សិកសាដិកំ វស្សានំ ចាតុមាសំ អធិដ្ឋាតុ’’ន្តិ (មហាវ. ៣៥៨) វុត្តត្តា កតាយបិ អកតាយបិ មាសមត្តំ អនធិដ្ឋាតព្ពតា សិទ្ធា. យស្មា ច អកតា វស្សិកសាដិកសង្ខ្យំ ន គច្ឆតិ, អករណញ្ច កេនចិ វេកល្លេន, ន អនាទរេន, តស្មា ចាតុមាសំ អកតត្តា ឯវ បរិហារំ លភតិ, កតា បន អធិដ្ឋានក្ខេត្តេ, អកតា ច ចីវរកាលេ ទសាហបរមសិក្ខាបទេនេវ បរិហារំ លភតីតិ អយមត្ថោ លព្ភតិ. កស្មាតិ អត្តនោ មតិយា ការណបុច្ឆា. តស្មាតិ វស្សានេយេវ វស្សិកសាដិកាយ អធិដ្ឋាតព្ពតាវចនតោ. ‘‘តិចីវរំ អធិដ្ឋាតុ’’ន្តិ សុត្តំ បនេត្ថ សេសចីវរានំ ឯវំ កាលនិយមាភាវំ សាធេតុំ ឧទ្ធដំ. ន ហិ តេនេត្ថ អញ្ញំ បយោជនំ អត្ថិ.

កទា អធិដ្ឋាតព្ពាតិអាទិកុរុន្ទិវចនេនាបិ ‘‘យទា វា តទា វា អធិដ្ឋាតុំ វដ្ដតី’’តិ ឥទំ បដិក្ខិបិត្វា ទសាហព្ភន្តរេ ឯវ កតាយ អធិដ្ឋាតព្ពតំ ទស្សេតិ.

បាឡិយំ អច្ឆិន្នចីវរស្សាតិអាទីសុ អច្ឆិន្នសេសចីវរស្ស នដ្ឋសេសចីវរស្ស. ឯតេសញ្ហិ អសមយេ បរិយេសននិវាសនាបត្តិយា ឯវ អនាបត្តិ វុត្តា. តេនេវ មាតិកាដ្ឋកថាយំ ‘‘អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា នដ្ឋចីវរស្ស វា អនិវត្ថំ ចោរា ហរន្តីតិ ឯវំ អាបទាសុ វា និវាសយតោ ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តី’’តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា) វុត្តំ, ឥធ បន សមន្តបាសាទិកាយំ អយំ និស្សគ្គិយា អនាបត្តិ បាឡិតោ សយមេវ សិជ្ឈតីតិ ឥមំ អទស្សេត្វា អសិជ្ឈមានំ នគ្គស្ស ន្ហាយតោ ទុក្កដាបត្តិយា ឯវ អនាបត្តិំ ទស្សេតុំ ‘‘អច្ឆិន្នចីវរស្សា’’តិអាទិ វុត្តន្តិ គហេតព្ពំ. ន ហិ ឯសា អនាបត្តិ អវុត្តេ សិជ្ឈតីតិ. វស្សិកសាដិកាយ អត្តុទ្ទេសិកតា, អសមយេ បរិយេសនតា, តាយ ច បដិលាភោតិ ឥមានិ តាវ បរិយេសនាបត្តិយា តីណិ អង្គានិ. និវាសនាបត្តិយា បន សចីវរតា, អាបទាភាវោ, វស្សិកសាដិកាយ សកភាវោ, អសមយេ និវាសនន្តិ ចត្តារិ អង្គានិ.

វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.