១. បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦០២. តតិយវគ្គស្ស បឋមេ អឌ្ឍតេរសបលាតិ មាគធិកាយ មានតុលាយ អឌ្ឍតេរសបលបរិមិតំ ឧទកំ គណ្ហន្តំ សន្ធាយ វុត្តំ, តថា បរិមិតំ យវមាសាទិំ គណ្ហន្តិំ សន្ធាយាតិ កេចិ. អាចរិយធម្មបាលត្ថេរេន បន ‘‘បកតិចតុមុដ្ឋិកំ កុឌុវំ, ចតុកុឌុវំ នាឡិ, តាយ នាឡិយា សោឡស នាឡិយោ ទោណំ, តំ បន មគធនាឡិយា ទ្វាទស នាឡិយោ ហោន្តីតិ វទន្តី’’តិ វុត្តំ. ទមិឡនាឡីតិ បុរាណនាឡិំ សន្ធាយ វុត្តំ. សា ច ចតុមុដ្ឋិកេហិ កុឌុវេហិ អដ្ឋ កុឌុវា, តាយ នាឡិយា ទ្វេ នាឡិយោ មគធនាឡិំ គណ្ហាតិ. បុរាណា បន ‘‘សីហឡនាឡិ តិស្សោ នាឡិយោ គណ្ហាតី’’តិ វទន្តិ, តេសំ មតេន មគធនាឡិ ឥទានិ បវត្តមានាយ ចតុកុឌុវាយ ទមិឡនាឡិយា ចតុនាឡិកា ហោតិ, តតោ មគធនាឡិតោ ឧបឌ្ឍញ្ច បុរាណទមិឡនាឡិសង្ខាតំ បត្ថំ នាម ហោតិ, ឯតេន ច ‘‘ឱមកោ នាម បត្តោ បត្ថោទនំ គណ្ហាតី’’តិ បាឡិវចនញ្ច សមេតិ, លោកិយេហិបិ –

‘‘លោកិយំ មគធញ្ចេតិ, បត្ថទ្វយមុទាហដំ;

លោកិយំ សោឡសបលំ, មាគធំ ទិគុណំ មត’’ន្តិ. –

ឯវំ លោកេ នាឡិយា មគធនាឡិ ទិគុណាតិ ទស្សិតា, ឯវញ្ច គយ្ហមានេ ឱមកបត្តស្ស ច យាបនមត្តោទនគាហិកា ច សិទ្ធា ហោតិ. ន ហិ សក្កា អដ្ឋកុឌុវតោ ឩនោទនគាហិនា បត្តេន អថូបីកតំ បិណ្ឌបាតំ បរិយេសិត្វា យាបេតុំ. តេនេវ វេរញ្ជកណ្ឌដ្ឋកថាយំ ‘‘បត្ថោ នាម នាឡិមត្តំ ហោតិ ឯកស្ស បុរិសស្ស អលំ យាបនាយ. វុត្តម្បិ ហេតំ ‘បត្ថោទនោ នាលមយំ ទុវិន្ន’’’ន្តិ (ជា. ២.២១.១៩២) វុត្តំ, ‘‘ឯកេកស្ស ទ្វិន្នំ តិណ្ណំ បហោតី’’តិ ច អាគហំ, តស្មា ឥធ វុត្តនយានុសារេនេវ គហេតព្ពំ.

អាលោបស្ស អនុរូបន្តិ ឯត្ថ ‘‘ព្យញ្ជនស្ស មត្តា នាម ឱទនតោ ចតុត្ថភាគោ’’តិ (ម. និ. អដ្ឋ. ២.៣៨៧) ព្រហ្មាយុសុត្តដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា អាលោបស្ស ចតុត្ថភាគមេវ ព្យញ្ជនំ អនុរូបន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. ឱទនគតិកានេវាតិ ឱទនស្ស អន្តោ ឯវ បវិសនសីលានិ សិយុំ, អត្តនោ ឱកាសំ ន គវេសន្តីតិ អត្ថោ. នាមមត្តេតិ ‘‘មជ្ឈិមោ បត្តោ មជ្ឈិមោមកោ’’តិអាទិនាមមត្តេ.

៦០៧-៨. ឯវំ បយោគេ បយោគេតិ បរិយោសានាលោបជ្ឈោហរណបយោគេ បយោគេ, អាលោបេ អាលោបេតិ អត្ថោ. កត្វាតិ បាកបរិយោសានំ កត្វា. បចិត្វា ឋបេស្សាមីតិ កាឡវណ្ណបាកំ សន្ធាយ វុត្តំ. ឆិទ្ទន្តិ មុខវដ្ដិតោ ទ្វង្គុលស្ស ហេដ្ឋាឆិទ្ទំ វុត្តំ. សេសំ បឋមកថិនេ វុត្តនយមេវ.

បត្តសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.