២. ទុតិយអនិយតសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៥២. ‘‘ន លភតិ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ…បេ… និសជ្ជំ កប្បេតុ’’ន្តិ អវត្វា ‘‘បដិក្ខិត្តំ មាតុគាមេនា’’តិអាទិនា វុត្តត្តា ‘‘ឯកោ’’តិ បច្ចត្តបទំ បដិក្ខិត្តបទេន ន សមេតិ, ‘‘ឯកស្សា’’តិ វត្តព្ពោតិ សាធេន្តោ អាហ ‘‘ឥតរថា ហី’’តិអាទិ.

៤៥៣. បរិវេណង្គណាទីតិ បរិវេណស្ស មាឡកំ. អាទិ-សទ្ទេន បាការាទិបរិក្ខិត្តំ ចេតិយមាឡកាទិំ សង្គណ្ហាតិ. អន្តោគធន្តិ អប្បដិច្ឆន្នដ្ឋានេ ឯវ បរិយាបន្នំ. ឥធ ឥត្ថីបិ អនាបត្តិំ ករោតីតិ សម្ពន្ធោ. កស្មា បន ឥត្ថី ឥធេវ អនាបត្តិំ ករោតិ, ន បុរិមសិក្ខាបទេតិ? ឥមស្ស សិក្ខាបទស្ស មេថុនំ វិនា ទុដ្ឋុល្លវាចាយ វសេន អាគតត្តា. មេថុនមេវ ហិ ឥត្ថិយោ អញ្ញមញ្ញំ បដិច្ឆាទេន្តិ មហាវនេ ទ្វារំ វិវរិត្វា និទ្ទូបគតម្ហិ ភិក្ខុម្ហិ វិយ. ទុដ្ឋុល្លំ បន ន បដិច្ឆាទេន្តិ, តេនេវ ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេ ‘‘យា តា ឥត្ថិយោ ហិរិមនា, តា និក្ខមិត្វា ភិក្ខូ ឧជ្ឈាបេសុ’’ន្តិ (បារា. ២៨៣) វុត្តំ, តស្មា ‘‘ឥត្ថីបិ អនាបត្តិំ ករោតី’’តិ វុត្តំ, ‘‘អប្បដិច្ឆន្នដ្ឋានត្តា’’តិបិ ការណំ វទន្តិ.

កាយេនាបិ ទុដ្ឋុល្លោភាសសម្ភវតោ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ ចក្ខុស្ស រហោ, សោតស្ស រហោ ច អធិប្បេតោតិ អាហ ‘‘អនន្ធោ អពធិរោ’’តិអាទិ. កេចិ បន វិភង្គេ ‘‘នាលំ កម្មនិយន្តិ ន សក្កា ហោតិ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិតុ’ន្តិ (បារា. ៤៥៤) ឯត្តកមេវ វត្វា ‘ន សក្កា ហោតិ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិតុ’ន្តិ អវុត្តត្តា អប្បដិច្ឆន្នេបិ ឋានេ រហោ អញ្ញេសំ អភាវំ ទិស្វា ឯកាយ ឥត្ថិយា កាយសំសគ្គោបិ សក្កា អាបជ្ជិតុន្តិ អន្តោទ្វាទសហត្ថេ សវនូបចារេ ឋិតោ អពធិរោបិ អន្ធោ កាយសំសគ្គស្សាបិ សព្ភាវាភាវំ ន ជានាតីតិ កាយេន ទុដ្ឋុល្លោភាសនសព្ភាវំ អមនសិកត្វាបិ កាយសំសគ្គាបត្តិយាបិ បរិហារាយ អនន្ធោ អពធិរោតិអាទិ វុត្ត’’ន្តិ វទន្តិ. យំ បន សារត្ថទីបនិយំ ‘‘កាយសំសគ្គវសេន អនន្ធោ វុត្តោ’’តិ (សារត្ថ. ដី. ២.៤៥៣) វុត្តំ, តំ បន កាយេន ទុដ្ឋុល្លោភាសនសម្ភវំ អមនសិកត្វា វុត្តំ, កាយសំសគ្គវសេនាបីតិ គហេតព្ពំ. តេនេវ ‘‘ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ សោតស្ស រហោ ឯវ អធិប្បេតោ…បេ… កេនចិ បន ‘ទ្វេបិ រហា ឥធ អធិប្បេតា’តិ វុត្តំ, តំ ន គហេតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ. យំ បន ចក្ខុស្ស រហាភាវសាធនត្ថំ ‘‘ន ហិ អប្បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ ចក្ខុស្ស រហោ សម្ភវតី’’តិអាទិ វុត្តំ, តំ ន យុត្តំ អតិទូរតរេ ឋិតស្ស កាយេន ឱភាសនម្បិ ហត្ថគ្គាហាទីនិបិ សល្លក្ខេតុំ អសក្កុណេយ្យត្តា. តេនេវ បាឡិយំ ‘‘ចក្ខុស្ស រហោ’’តិ វុត្តំ, អដ្ឋកថាយំ អប្បដិក្ខិត្តំ. ន កេវលញ្ច អប្បដិក្ខិត្តំ, អថ ខោ ‘‘អនន្ធោ ពធិរោតិ ច អន្ធោ វា អពធិរោបិ ន ករោតី’’តិ ច វុត្តំ, តស្មា ទ្វេបិ រហា ឥធ គហេតព្ពា. ‘‘អន្តោទ្វាទសហត្ថេ’’តិឥមិនា សោតស្ស រហោ ទ្វាទសហត្ថេន បរិច្ឆិន្នោតិ ឥទំ ទស្សេតិ. ចក្ខុស្ស រហោ បន យត្ថ ឋិតស្ស កាយវិការាទយោ ន បញ្ញាយន្តិ, តេន បរិច្ឆិន្ទិតព្ពោតិ ទដ្ឋព្ពំ. ពធិរោ បន ចក្ខុមាបីតិ ទុដ្ឋុល្លវាចាសង្ឃាទិសេសំ សន្ធាយ វុត្តំ. ទុដ្ឋុល្លាបត្តិ វុត្តាតិ បុរិមសិក្ខាបទេ វុត្តេហិ អធិកវសេន ទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ច វុត្តាតិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ, ន បន ទុដ្ឋុល្លាបត្តិ ឯវាតិ កាយសំសគ្គស្សាបិ ឥធ គហេតព្ពតោ. តេនេវ ‘‘បារាជិកាបត្តិញ្ច បរិហាបេត្វា’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ, ឥតរថា ‘‘កាយសំសគ្គញ្ចា’’តិ វត្តព្ពំ ភវេយ្យ.

តិសមុដ្ឋានន្តិអាទិ បន បុរិមសិក្ខាបទេ អាគតេហិ អធិកស្ស ទុដ្ឋុល្លវាចាសង្ឃាទិសេសស្ស វសេន វុត្តំ កាយសំសគ្គាទីនម្បិ បុរិមសិក្ខាបទេ ឯវ វុត្តត្តា, ឥធ បន ន វុត្តន្តិបិ វទន្តិ, វីមំសិត្វា គហេតព្ពំ.

ទុតិយអនិយតសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតោ អនិយតវណ្ណនានយោ.